قازاق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءبىلىم مەن تاربيە, عىلىم مەن مادەنيەت تاراپىنداعى ولشەۋسىز قاسيەتتەرىنىڭ ۇستىنە ايىرىقشا ءبىر اياۋلى جايى بار: زامانىمىزدىڭ ۇلى جازۋشىسى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ جارتى عۇمىرى وسىندا ءوتتى.
قازاق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىز دە وقىدىق. بىراق ءبىزدىڭ بۇگىنگى شاكىرتتەردەن ءبىر ايىرمامىز, ازداپ ماقتانىڭقىراپ ايتسام, ارتىقشىلىعىمىز – مۇحتار اۋەزوۆتىڭ لەكتسياسىن تىڭداعانىمىز دەر ەدىم. نەسىن ايتاسىز, عاجاپ ەدى عوي!..»
ءبىتىمى كەلىستى, شاشى بۋرىل تارتا باستاعان, جىگىت تۇلعالى سەرگەك ۇستازدىڭ جارقىن ءجۇزى مەن جازىق ماڭدايىنان دا, ايالى جانارىنان دا ەرەكشە ءبىر جىلىلىق, كىسىلىك پاراسات نۇرىنىڭ جايماشۋاق جايلى ساۋلەسى تارالادى. ۇستاز اۋزىنان شىعاتىن ءار ءسوز سىلدىرسىز, سىڭعىر قاققان كۇمىس ۇندەردەن عانا تۇزىلگەندەي ەرەكشە اۋەزدى ەستىلەدى.
ۇستاز ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت, ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كەمەل پروفەسسورى مۇحتار ومارحان ۇلى اۋەزوۆ تۋرالى ايتتى. لەكتوردىڭ ۇنىندە دە, سوزىندە دە, مانەرىندە دە ۋنيۆەرسيتەت پەن اۋەزوۆكە دەگەن شەكسىز قۇرمەت, سۇيىسپەنشىلىك بار.
لەكتور ءسوزى كوز الدىمىزعا عۇلاما ۇستاز مۇحتار اۋەزوۆتىڭ تۇلعاسىن ەلەستەتتى. ۇستاز سوزىنەن تۋعان اسەر قۇشاعىندا وتىرىپ, الگى ەلەسكە بەك قۇرمەتپەن قارادىق: ۇلى جازۋشى, شىنىندا دا, «باپپەن اياڭداپ, جارقىراعان كەڭ ماڭدايىن كەرە ويلانىپ» كەلە جاتاتىن سياقتى. لەكتور ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەندە الىپ شىعاتىن بىلىكتىلىگىمىزدىڭ جايىنا ويىستى دا, بۇل ورايداعى ويلارىن تاعى اۋەزوۆ ۇلاعاتىمەن ۇشتاستىردى.
ء«سوز ونەرىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى, قازاق ادەبيەتىنىڭ شىڭى, شەكسپير مەن گەتە, دوستوەۆسكي مەن تولستوي, گوركي مەن شولوحوۆ شىعارمالارى سەكىلدى بۇكىل الەمدىك كلاسسيكاعا ايتۋلى ۇلەس بوپ قوسىلعان «اباي» ەپوپەياسىن تۋعىزعان مۇحتار اۋەزوۆ ءوزىنىڭ ۇستازدىق ءىسىن كوركەم ءسوز ۇستاسى رەتىندەگى سۋرەتكەرلىك قىزمەتىمەن قاتار قويماسا, تومەن قويمايتىن. «ۇستازدىق – ۇلى نارسە!» دەيتىن ول».
ۋنيۆەرسيتەت, ونىڭ عۇلاما ۇستازى مۇحتار اۋەزوۆ, بولاشاق كاسىبىمىز سەكىلدى ءۇش اسىلدى تۇگەلدەي وزىمىزگە ءتان دەپ ۇقتىق پا, الدە وسى ءۇش اسىلدىڭ قادىرىنە جەتۋدى پارىز تۇتتىق پا, اۋديتورياداعى ەلۋ بالا ساباق اياقتالىپ, ۇستاز مىنبەردەن ءتۇسىپ, شىعىپ كەتكەننەن كەيىن دە, ەداۋىر ۋاقىت ءۇن-ءتۇنسىز, وزىمىزبەن-ءوزىمىز قالعان ەدىك.
ساباقتان العان ءبىلىم مەن اسەرىمىزدى بويىمىزعا ءالى دە تولىق سىڭىرە قويماي, تولقۋلى وتىرعان ءساتىمىز ەدى بۇل. كوڭىلىمىزدىڭ ءبىر ايماعىندا «اتتەگەن-اي, اۋەزوۆتەن وقي الماي قالعانىمىز-اي» دەگەندەي الاڭداۋلى كۇي دە بار. الدىمىزداعى ءبىر سوزىنەن ءبىر ءسوزى وزىپ, ءبىر ويىنان ەكىنشى ويى اسىپ ءتۇسىپ جاتقان ونەرپازدىڭ ءوزى: «مۇحاڭداي شەشەن ادامدى ءوز باسىم عۇمىرىمدا كورىپ-بىلگەن ەمەسپىن. مىنبەردە, نە كافەدرادا كۇركىرەگەن وزەنشە تاسىپ, ياكي تولاسسىز سىركىرەگەن اق جاڭبىرشا توگىلىپ تۇرۋشى ەدى», دەپ ءوزى دە ءسوزىن بىردە بۇلاقتاي مولدىرەتىپ, بىردە گۇلدەي ۇلبىرەتىپ تولعاپ, شىن تەبىرەنىپ تۇرعاندا, قالاي الاڭدامايىق.
ءبىزدى قۋانتا وتىرىپ ويلى كۇيگە تۇسىرگەن ۇستاز سول كەزدە قىرىقتىڭ قىرقاسىنا شىققانىنا كوپ بولا قويماعان زەينوللا قابدولوۆ ەدى. ودان بەرى دە زەكەڭ بىزگە «ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ نەگىزدەرى», «ادەبيەت تەورياسى» پاندەرىنەن لەكتسيا وقىدى. «م.اۋەزوۆتىڭ شىعارماشىلىق لابوراتورياسى», «جازۋشى شەبەرلىگى» اتتى ارناۋلى تەوريالىق كۋرستار جۇرگىزدى. ۇستازدىڭ لەكتورلىق شەبەرلىگىنىڭ كەيبىر سىرلارىنا سول تۇستاردا عانا قانىعا باستادىق. كوركەم ادەبيەت جايىن ايتا ما, ادەبي شىعارما سىرىن تانىتا ما, ادەبي ۇدەرىس تەرەڭىنە تارتا ما – اتالعان سالالاردىڭ قاي بابىن بارلاعاندا دا, لەكتور ءوز پىكىرىن, تەوريالىق تولعامدارىن لوگيكالىق تۇرعىدا جەتكىزە دالەلدەپ قانا قويماي, ۇسىنار ويىن شاكىرتتەرىنىڭ الدىنا جاندى سۋرەتكە اينالدىرىپ, ۇكىلەپ الىپ شىعىپ, سانا مەن سەزىمگە قاتار وت بەرەر ەدى. سول ساباقتاردىڭ قاي-قايسىسىندا دا ۇستاز ءبىزدىڭ ەلۋ بالانىڭ اقىل-ويىن, تۇيسىك-سەزىمىن تۇتاس باۋراپ, اۋديتوريانى قالاۋىنشا بيلەپ الىپ كەتۋشى ەدى. اۋەلدەگى «اتتەگەن-اي, اۋەزوۆتەن وقي الماي قالعانىمىز-اي» دەگەن وكىنىشىمىز دە سەيىلە باستاپ, ونىڭ ورنىن زەينوللا قابدولوۆتىڭ ءار ساباعىنان جاڭا مازمۇن, جاڭا اسەر تاۋىپ, سەرپىلە بەرەتىن تەبىرەنىستى كۇي الدى.
ۇستاز لەكتسياسىنىڭ مۇنشالىقتى باعىندىرۋشى, بيلەپ-توستەۋشى, سونىمەن قاتار باۋراپ الۋشى قۇپيا قۋاتىنىڭ سىرىن بىلۋگە ىقىلاسىمىز اۋىپ, كەي كۇندەرى ساباققا سىنشى, باقىلاۋشى كوزىمەن قاراۋعا بەكىنىپ كەلىپ جۇردىك. بىراق لەكتسيا باستالا بەرە-اق, باقىلاعىشتىعىمىز, سىنشىلدىعىمىز جايىنا قالىپ, بار ىقىلاس-ىنتامىزبەن ماڭىز بەن مانگە, سىر مەن سەزىمگە تولى ءبىر اسەم الەمگە, ادەبيەت الەمىنە ەنىپ كەتە بارار ەدىك. ۇستاز بۇل ەرەكشە الەمدى اۋديتورياعا وزىمەن بىرگە الا كەلە مە نەمەسە اۋديتوريانىڭ ءوزىن سول الەمگە الىپ بارا ما – ونى تاپ باسىپ, ءدال ايتۋ قيىن بولاتىن. مۇندايدا باقىلاۋشى, ساراپشى بولىپ وتىرۋ مۇمكىن ەمەس-ءتى. كەيىن اڭعارساق, ستۋدەنتتەردى تاڭ عىلىپ, تابىندىرىپ الاتىن ادەبيەت تە, ونىڭ عاجايىپ الەمىندەگى ابزال ارمان, اسىل مۇرات تا, ويدىڭ بيىكتىگى مەن سەزىمنىڭ تازالىعى دا اۋديتورياعا ۇستازدىڭ وزىمەن بىرگە كەلەدى ەكەن. زەكەڭ ساباعى ادەبيەتتىڭ وزىنە, ءسوز ونەرىنىڭ وزىندەي ادەمى, اسەم, سىرلى دا نۇرلى الەمگە اينالىپ كەتۋ سىرى وسىندا ەكەن...
وقۋ جىلىنىڭ باسى. كۇز. زەكەڭ كافەدرا مۇشەلەرىنىڭ بىرنەشەۋىن لەكتسياسىنا الىپ باردى. لەكتسياسىن اۋەزوۆ اۋديتورياسىندا قايتا تىڭداپ وتىرمىن. بۇل جولى بۇرىنعىداي ستۋدەنت ەمەس, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسورمىن. بىراق زەكەڭ ساباعىن باستاي بەرە-اق باياعى بالداي كۇيىمە قايتا تۇسكەندەيمىن...
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەڭسەلى, كەڭ, جارىققا تولى اۋەزوۆ اۋديتورياسىندا شاكىرتتەر ءيىن تىرەسىپ وتىر. مىنبەردە – اكادەميك زەينوللا قابدولوۆ. زەينوللا قابدولوۆتىڭ وڭ جاعىندا بيىك تۇعىردا, ماڭدايى جارقىراپ م.اۋەزوۆتىڭ ءوزى تۇر. لەكتسيا جازۋشى ەڭبەگىنىڭ ەرەكشەلىگى, ونىڭ ءومىر شىندىعىنان ونەر شىندىعىن جاساۋ شەبەرلىگى تۋرالى.
لەكتسيا تاقىرىبىنا قاتىستى الەمدىك ەستەتيكاداعى ارعى داۋىردەن, اريستوتەلدەن بەرمەن قارايعى قاداۋ-قاداۋ تەوريالىق قاعيدالار مەن كونە جانە كەيىنگى زامانداعى دۇنيەجۇزىلىك كلاسسيكالىق ونەر ەسكەرتكىشتەرىن ءوزارا وزەكتەس, كەيدە ساتىلاپ, كەيدە قاتار تاراتىپ ايتىپ كەلەدى. اۋەلگىدە ءار قالىپتا وتىرعان ستۋدەنتتەر بىرتە-بىرتە ەڭسەلەرىن تىكتەپ, كوزىمەن دە, كوڭىلىمەن دە ۇستازدارىنىڭ ءسوزىن باعىپ قالعان. لەكتور «شەگىرەن بىلعارىنى» بالزاك باستان-اياق قايتا جازعانداي, توعىز رەت ادام تانىعىسىز وزگەرىسكە ۇشىراتسا, گوگول ء«ولى جانداردىڭ» ەكىنشى كىتابىن قولجازبا كۇيىندە وتقا جاعىپ جىبەرىپ, باستان-اياق قايتا جازعانىن, ال «رەۆيزورىن» بەس رەت وڭدەگەنىن, فلوبەر «يرودياداسىن» ون رەت, گوركي «اناسىن» التى رەت تۇبەگەيلى وزگەرتىپ, جەتىلگەن ۇستىنە جەتىلدىرە بىلگەنىن تولعاي كەلىپ, تىڭداۋشىلارىن ادەبي شىعارمانىڭ الۋان ءتۇرلى پروتوتيپتەرى مەن تيپتەرىنىڭ اراسىنا الىپ باردى. ودان ءارى جازۋشى لابوراتورياسىنا, جازۋشى شىعارماشىلىعىنىڭ پسيحولوگياسىنا تەرەڭدەي باستادى. جازۋشى ەڭبەگىنىڭ پسيحولوگياسى مەن جۇمىس ءتارتىبى تۋرالى ويلار ءوزارا توعىسىپ, ساباقتاسا بەرگەندە, ستۋدەنتتەر تاڭدانۋلى كۇيدە, تولقىپ وتىرعان ەدى. قايسىبىر جازۋشىلاردىڭ جازۋ داعدىسى, اسىرەسە كەيبىر قالامگەرلەردىڭ ءوز بولمەسىنە ءوزىن قاماپ قويىپ جازۋ ادەتى, ەندى بىرەۋلەرىنىڭ ءوز كەيىپكەرىمەن ءوزى سويلەسىپ, وي تالاستىرۋى, ال گ.فلوبەردىڭ بوۆاري حانىمنىڭ ۋ ءىشىپ ۋلانىپ ولگەن ءساتىن سۋرەتتەپ وتىرىپ ءوزىنىڭ دە ۋلانىپ قالعانى, دارىگەردىڭ كومەگىمەن ەس جيعانى ستۋدەنتتەر ءۇشىن توسىن, ءتىپتى شەكتەن شىققانداي ەرەكشە جاعداي ەدى. اۋديتوريادا قالىپتاسقان وسىنداي احۋالدان كەيىن لەكتور جازۋشى, جازۋشى ەڭبەگى, ادەبيەت تۋرالى ويلارىن جيناقتاپ, مىناداي تۇجىرىم جاسايدى: «مىنە, جازۋشى دەگەن! ونىڭ تاعدىرى دا, تىرشىلىگى دە ءتۇپ-تۇگەل بەينەت – ار ءىسىنىڭ ازابى. ءبىر كۇن ەمەس, ءبۇتىن ءبىر عۇمىر. عۇمىر بويى...
«ادەبيەت – اردىڭ ءىسى» دەسەك, جازۋشىنىڭ تاعدىر-تالايىنا قۇداي جازعان نارسە – ار ءىسىنىڭ ازابى. شىن سۋرەتكەر سول ازاپتان شىعادى, شىنايى شىعارما سول ازاپتان تۋادى. قالامگەر شەبەرلىگىنىڭ ءوزى – سول, ونىڭ ءسوز ۇستىندەگى جانقيار ەڭبەگى, كورەر بەينەتى, تارتار تاۋقىمەتى».
وسى سەكىلدى جازۋشى ەڭبەگىنىڭ شەتسىز دە شەكسىز, ءسوز ونەرىنە تۇڭعىش دەن قويۋ ساتىنەن سوڭعى دەمى تاۋسىلعانعا دەيىن, تولاسسىز سوزىلىپ جاتاتىن قيىن دا كۇردەلى ءارى قۇپيا سىرعا باي تۇڭعيىعى تۋرالى جۇرەكتەن قوزعاعان ءسوز تۇتاس اۋديتوريانىڭ ويىن وياتىپ, سەزىمىن سەرپىپ سالعان. قاي تۇستاردا ۇستازدىڭ قىزىپ, جانىپ ايتقان ويلارى تىڭداۋشىسىن دا جالىنشا لاۋلاتىپ, اقىلىن تاسىتىپ, جۇرەگىن تەبىرەنتكەندەي. ءسويتىپ وتىرعاندا, ستۋدەنتتەر ورتاسىندا ءبىر ەركە مىنەزدى قىز جازۋشىلارعا جانى اشىپ: «اعاي, جازۋشى بولۋ, جاقسى جازۋ دەگەن سونشا قيىن ەكەن, ءويتىپ ءولىپ-ءوشىپ ازاپ شەككەنشە, جازباي-اق قويۋعا بولماي ما؟» دەپ, قالام يەسىنىڭ ازابى مەن بەينەتى جانىنا باتقانداي بولىپ ەدى.
وعان بەرگەن جاۋابى جازۋشى ەڭبەگىنىڭ تاعى ءبىر قىرىن اشىپ بەردى. كوپشىلىگىنىڭ ۇعىمىنشا, قالامگەر شىعارماسىن جازۋعا مۇمكىنشىلىگى بولعان ۋاقىتتا جازاتىن سياقتاناتىن. ۇستازدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ناعىز قالامگەر قاشان جازباۋعا مۇمكىندىگى بولماسا, سول ۋاقىتتا جازاتىن بولىپ شىقتى. ناعىز ونەر تۋىندىسى دا ومىرگە وسىلاي كەلمەك ەكەن.
ۇستاز قورىتىندى پىكىرلەرىن ك.پاۋستوۆسكيدىڭ «التىن راۋشان» پوۆەسىنە سۇيەنىپ تۇيىندەدى. ستۋدەنتتەردى, اسىرەسە شامەتتىڭ التىن راۋشان, باق قۇسى تۋرالى ارمانعا, اڭساۋعا تولى اڭىزى مەن وعان جەتۋ جولىنداعى بەينەتى ەرەكشە تولقىتقان-دى.
«التىن راۋشان» كەيىپكەرى شامەت مەكسيكا سوعىسىندا قاتتى اۋرۋعا شالدىعادى. پولك كومانديرى ايەلى قايتىس بولعان كىسى ەكەن, سەگىز جاسار كىشكەنتاي قىزى سيۋزاننانى وزىمەن بىرگە الىپ ءجۇرىپتى. پولك سوعىس جاعدايىنا كوشكەن سوڭ, كوماندير اسكەردەن دەنساۋلىعىنا بايلانىستى بوساتىلعان شامەتكە سيۋزاننانى ەلدەگى قارىنداسىنىڭ قولىنا تاپسىرۋدى امانات ەتەدى.
شامەت جول بويى كەمە ۇستىندە سيۋزاننانىڭ كوڭىلىن جۇباتىپ, ءتۇرلى اڭگىمەلەر ايتادى. سول اڭگىمەلەردىڭ ىشىندە التىن راۋشان تۋرالى اڭىزدى سيۋزاننا ۇيىپ تىڭدايدى. ساف التىننان جاسالعان گۇلدىڭ دۇنيەدە وتە سيرەك كەزدەسەتىنى, ابزال جاندار سىيعا تارتقان التىن راۋشانى بار ۇيدە باق-داۋلەت, قۇت-بەرەكە بولاتىنى, التىن راۋشاندى ۇستاپ كورگەندەر, ءتىپتى وعان ساۋساعىنىڭ ۇشىن تيگىزگەن جان دا اڭساعان ارمانىنا, مۇراتىنا جەتەتىنى, باعى اشىلاتىنى تۋرالى وي جەلىسى سيۋزانناعا قاتتى اسەر ەتەدى. شامەت امان-ەسەن ەلگە جەتىپ, كومانديرىنىڭ قارىنداسىنا سيۋزاننانى ءوز قولىمەن تاپسىرادى.
اسكەردەن بوسانىپ, پاريجگە كەلگەن شامەت قارتايعانشا قايىرشىلىق جاعدايدا كۇن كەشەدى. كۇندەردىڭ كۇنىندە ول كەنەتتەن سيۋزاننامەن بەتپە-بەت كەزدەسىپ قالادى. سيۋزاننا اكەسىنىڭ كوزىن كورگەن شامەتتىڭ ءحالىن ءبىلىپ, ءوز جايىن ايتا وتىرىپ, بالا كەزىندە ەستىگەن اڭىزدى ەسىنە الادى. قوشتاساردا: «ماعان ءبىر جان التىن راۋشان سىيعا تارتسا عوي. مۇراتىما جەتەر مە ەدىم. سەنىڭ كەمەدە ايتقان اڭىز-اڭگىمەڭ ءالى ەسىمدە», دەپ قامىعادى.
سيۋزاننانىڭ اڭگىمەسى شامەت قارتتىڭ كوڭىلىن تولقىتادى. ول ەندى قالعان ومىرىندە سيۋزاننا قىزدىڭ مۇراتىنا جەتۋىنە جول اشاتىن التىن راۋشان جاساۋعا بەل بۋادى. زەرگەرلىك شەبەرحانالاردىڭ كۇنى بويى جينالعان شاڭ-توزاڭىن قوقسىق جينايتىن قوراپقا تاستاماي, لاشىعىنا تاسي باستايدى. سول شاڭ-توزاڭنىڭ اراسىنان كۇن سايىن التىن ۇنتاعىنىڭ تۇيىرشىكتەرىن ىزدەيدى. اقىرى, وسى جولمەن جىلدار بويى جيناعان التىن ۇنتاقتارىنان شامەت بەيباق ارمان ەتكەن التىن راۋشانىنا جەتىپ تىندى. شامەت التىن راۋشاندى سىيلاۋ ءۇشىن سيۋزاننانى ىزدەيدى. ونىڭ باسقا ەلگە ءبىرجولا كەتىپ قالعانىن ەستيدى. شامەت ەندى التىن گۇلدى جاستىعىنىڭ استىنا قويادى, باسىن جاستىققا قويادى. كوزى ءىلىنىپ كەتەدى. ءومىر قاجىتقان قارت سولدات سودان ويانبايدى.
ۇستاز شامەتتىڭ التىن راۋشانىنىڭ جاسالۋى مەن شىنايى ادەبي شىعارمانىڭ دۇنيەگە كەلۋ سىرى اراسىندا جاقىندىق بارىن نۇسقادى. جازۋشىنىڭ بولمىستاعى شىندىق قۇبىلىستاردىڭ قالىڭ توبىنان جاسىعىن ەمەس, اسىلىن عانا تاڭداپ, تالعاپ الۋى, ءسويتىپ جازاتىن كوركەم شىعارماسىنا تەك سونى عانا ارقاۋ ەتۋى تۋرالى تەوريالىق ويىن تياناقتادى.
التىن راۋشان تۋرالى تولعانىستار ارقىلى لەكتور ستۋدەنتتەردىڭ جاڭا تەوريالىق ۇعىمداردى تولىق يگەرۋىن قامتاماسىز ەتتى. ولاردىڭ ادەمى ارمان-تىلەكتەرىن دە تەربەتىپ, بارشا جۇرتقا ەرەكشە ءبىر اڭساۋلى, ىنتىزار كۇي, تەبىرەنۋلى حال كەشتىرىپ قويدى. سول ساتتە اۋديتوريانىڭ جۇرەك ءلۇپىلىن ۇعىپ, ونىڭ جۇزىنە الاۋلاپ شىعا كەلگەن القىزىل نۇرعا كوزى تۇسكەن جان ءار ستۋدەنتتىڭ كوكىرەك كوزىندە ءبىر-ءبىر القىزىل راۋشان گ ۇلى ىرعالىپ تۇرعانىن سەزەر ەدى.
اۋديتورياداعى ءار ستۋدەنتتىڭ كوكىرەك كوزىندە ىرعالىپ تۇرعان القىزىل راۋشان گ ۇلىن مەن «جۇرەكتەگى نۇر» دەپ اتادىم. كەيىنىرەك «قابدولوۆتىڭ القىزىل اسىل راۋشانى», «مەنىڭ ۋنيۆەرسيتەتىم», «اۋەزوۆ اۋديتورياسى», «ۇستاز», «پرومەتەي وتى» دەدىم. ارينە, ماسەلە اتاۋدا ەمەس, وعان نەگىز بولعان قاسيەتتە, اۋديتوريانىڭ جۇزىندە الاۋلاپ تۇرعان القىزىل نۇردىڭ مانىسىندە ەدى.
اۋديتوريانىڭ جۇزىندە الاۋلاپ تۇرعان القىزىل نۇر, بالكىم, ۇستاز ساباعىنداعى وي مەن سەزىم تەرەڭدىگىنەن, پاراسات بيىكتىگى مەن پايىم كەڭدىگىنەن تۋاتىن بولار. نەمەسە لەكتسيا جۇيەسىندەگى جالپى مەن جالقىنىڭ, دالەلدىلىك پەن بەينەلىلىكتىڭ, عىلىم مەن ونەردىڭ توعىسۋى مەن تابىسۋىنان جاسالار. شاكىرت كوڭىلىنەن الگىندەي راۋشان گۇلدەتۋگە ۇستاز, مۇمكىن, كۇنىنىڭ نۇرى مەن ءتۇنىنىڭ تىنىشتىعىن, كوكتەمىنىڭ قىزۋى مەن جازىنىڭ جارىعىن, بويى مەن ويىنداعى بار قۋات-كۇشى مەن قابىلەت-مۇمكىندىگىن, ايتەۋىر جانى مەن جۇرەگىندەگى, ارى مەن تانىندەگى بار اسىلىن, بۇكىل عۇمىرىن ارناۋ, زەينەتىنەن بەينەتى مول تولاسسىز ەڭبەگىن تۇگەل جۇمساۋ ارقىلى بارىپ جەتەتىن بولار. ونىڭ ءبارىن سارالاپ, ساراپتاپ شىعۋعا سانانىڭ سارابدال سارالىعى دا, سەزىمنىڭ ءۇلپ ەتپە مولدىرلىگى مەن سەرگەكتىگى دە جەتكىلىكسىز. قابدولوۆتىڭ القىزىل راۋشانىنىڭ جايقالۋ سىرىن سول تۇستا تەرەڭ تانىماعانمەن, القىزىل راۋشاننىڭ ءار كوكىرەكتە جايقالىپ تۇرعانىن كورۋدىڭ ءوزى-اق كوڭىلگە كەرەمەت ءبىر نۇرلى شۋاق تاراتار ەدى.
ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسورى, ءسوز ونەرىنىڭ ۇستاسى, ادەبيەتتىڭ تاريحى مەن تەورياسىنىڭ تەرەڭ بىلگىرى, عۇلاما ۇستاز ءار ساباعىندا شاكىرتتەرىنە كول-كوسىر ءبىلىم بەرىپ, اقىل-ويىن بايىتۋمەن بىرگە ولاردىڭ اياۋلى سەزىمىن دە ايالاپ, تەربەتۋشى ەدى. ءبىر كەزدەرى م.اۋەزوۆتىڭ لەكتسياسىن تىڭداپ وتىرعاندا قانداي كۇيگە ءتۇسىپ, قالاي تولقىسا, ەندى اۋديتورياداعى ءار شاكىرتتى ابزال ارمان, اسىل مۇرات شۋاعىنا ءوزى بولەپ, ءبىلىم نۇرىنىڭ قۇشاعىندا بالقىتاتىن, كىسىلىك پەن ىزگىلىكتىڭ كىرشىكسىز, اسەم الەمىنە ءوزى الىپ شىعاتىن بولدى. ۇستازدىڭ ءار ءسوزى ۇلگىگە, ءار ويى ونەگەگە اينالدى. مۇنداي بيىككە شىعىپ, مۇنداي قاسيەت تاپقان جان, ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, تاريحتا وتە سيرەك. عۇلاما ۇستاز قاسيەتى شەكسىز ءبىلىم مەن شەتسىز شەشەندىكتىڭ, تەلەگەيدەي تەرەڭ وي مەن پارلاعان پاراساتتىڭ, اسىل ادامدىق پەن ناعىز ازاماتتىقتىڭ ءوزارا بالقىپ توعىسقان, ءسويتىپ ءبۇتىن بىتىمگە اينالعان تەرەڭىندە عانا بويعا ءبىتىپ, ويعا قونادى. تابيعاتتان اسقان جومارت جوق. بىراق ول مۇنداي ناعىز عۇلاما ۇستاز قاسيەتىن ومىردە ىلۋدە بىرەۋدىڭ عانا باسىنا بەرەدى. ونداي باستا باققا بەرگىسىز دارقان دارىن, اسقان تالانت بولادى. ءبىزدىڭ زامانىمىزدىڭ دارىنى دارقان, تالانتى اسقان ايرىقشا ايبىندى عۇلاماسى ءھام سۋرەتكەر ۇستازى زەينوللا قابدولوۆ بولدى.
زەينوللا قابدولوۆ شىعارماشىلىعىندا, عىلىمي, كوركەم جانە وقىتۋشىلىق قىزمەتىندە پاراساتتىلىقتى, سۋرەتكەرلىكتى, شەشەندىك ونەر ورنەگىن ينتەللەكتۋالدىق ءبىر عانا كۇردەلى قاسيەتكە اينالدىرا العان قازاقستان جوعارى مەكتەبىنىڭ دارا تۇلعالى, ۇلىق ۇستازى ەدى.
ۇستازدىڭ ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت اۋديتورياسىندا وقىعان ءار دارىسىندەگى وي مەن پىكىردىڭ تەرەڭى ءمولدىر سەزىم مەن اسىل سىردىڭ جانعا راقات تەڭدەسسىز تاماشا سامالىمەن تولقىندانىپ, تەربەلىپ تۇردى. ۋنيۆەرسيتەتتە, اۋديتوريادا وتكەن جارتى عاسىردان استام ۋاقىت ىشىندە ۇستاز الدىنان كوڭىلىن ارشىپ, جۇرەگىن نۇرعا, ويىن سىرعا تولتىرىپ, جانىن بايىتىپ, قانشاما جاس قانات قاقتى, سولاردىڭ كوكىرەك-كوزىندە قابدولوۆتىڭ الاۋىن مازداتقان القىزىل اسىل راۋشانى قانشا رەت قاۋىزىن جارىپ, جۇپارىن شاشتى, قانشاما جاستىڭ سەزىمىن ايالادى.
«اسىلى, جان-جاك رۋسسونىڭ بايلاۋى دۇرىس, – دەيدى ۇستاز. – ۇستازدىق ەتۋ – ۋاقىت ۇتۋ ەمەس, وزگەنىڭ باقىتىن ايالاۋ, ءوزىڭنىڭ ۋاقىتىڭدى اياماۋ. بىراق بۇعان وكىنبەۋ كەرەك. جەر ۇستىندە ادام تاربيەلەۋدەن اسقان ابىرويلى ءىس, ارداقتى جۇمىس جوق. ۇستازدىق – ۇلى نارسە».
ۇستاز لەكتسياسىن اياقتادى...
ۋنيۆەرسيتەت اۋديتورياسى ۇستازدىڭ اق الاۋىن مازداتقان قاستەرلى وتانى دەسەك, ارتىق ەمەس. ويتكەنى ۇستازدىڭ ءوزى سول اۋديتوريادا ءونىپ, سول اۋديتوريادا ءوستى, وركەن جايدى. ۇستاز ءار كۇنى سونى ويلاپ, سوعان اسىقتى, جارىقتى سودان الدى, جىلۋدى سودان تاپتى. سوندىقتان دا حالقىنىڭ الدىندا: «اسىلى, جەر بەتىندە ۋنيۆەرسيتەت سەكىلدى قاستەرلى ورىن سيرەك», دەپ تولعاندى. اۋديتورياداعى مىڭ سان جاس بۋىننىڭ كوكىرەگىنە جارىق بەردى, جان جىلۋىن دا توكتى.
ادامنىڭ ادامنان الاتىن, ادامنىڭ ادامعا بەرەتىن سىيىنىڭ اسىلى – ءبىلىم. ادامنىڭ ادامشىلىعىنىڭ ءوزى ونىڭ ادامنان العان جانە ادامعا بەرگەن بىلىمىندە. اسپان استى مەن جەردىڭ ۇستىندە ءبىلىم بەرۋدەن اسقان ۇلى ءىس تابۋ وڭاي ەمەس, سول اسپان مەن سول جەردىڭ ورتاسىندا ءبىلىم بەرۋشىدەن اسقان ۇلى تۇلعانى تابۋ دا سونداي قيىن.
ەسىمى ەل اۋزىندا اڭىز بولىپ تارالاتىن, ۇلاعاتى, ومىرلىك ونەگەسى ەلىنىڭ, جاس وركەننىڭ مەرەيىن وسىرەتىن, ماقتانىنا اينالاتىن جايساڭ جاندار مەن تاماشا تالانتتار, دارالار مەن دانالار ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اۋەزوۆ اۋديتورياسىنداي كەندى كەنىشىنەن ءونىپ شىعادى.
جانعارا دادەباەۆ,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
