فوتو: vk.com
قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ «قازاقستان وتباسىلارى» ۇلتتىق بايانداماسى اياسىندا جۇرگىزگەن ساۋالناما ناتيجەسى اتا-انالاردىڭ 45,5 پايىزى ۇنەمى بالالارىنىڭ قاسىندا بولاتىنىن, ال 0,9 پايىزى ەشقاشان بوس ۋاقىتتى بالالارمەن وتكىزبەيتىنىن (1-كەستە) كورسەتىپ بەرگەن.
1-كەستە. اتا-انالاردىڭ بوس ۋاقىتتى بالالارىمەن وتكىزۋ جيىلىگى, %
|
رەسپوندەنتتەردىڭ جاۋابى |
% |
|
ۇنەمى بالالاردىڭ قاسىندامىن |
45,5 |
|
كۇن سايىن بىرگە جينالۋعا تىرىسامىز |
17,7 |
|
ءار دەمالىستى جانە مەرەكە كۇندەرىن بىرگە وتكىزەمىز |
13,5 |
|
تەك مەرەكە كۇندەرى بىرگە ۋاقىت وتكىزەمىز |
9,8 |
|
اپتاسىنا 2-3 رەت بالالارمەن ۋاقىت وتكىزەمىز |
6,5 |
|
سيرەك, جىلىنا بىرنەشە رەت قانا |
6,0 |
|
بوس ۋاقىتتى بالالارمەن وتكىزبەيمىز |
0,9 |
دەرەككوز: «قازاقستان وتباسىلارى» ۇلتتىق بايانداماسى, 2022
وتباسىلىق مىندەتتەردى ءبولۋدى تالداۋ ءبىر شاڭىراق استىنداعى ءومىردىڭ كوپتەگەن اسپەكتىسىندە سەرىكتەستەر اراسىندا ايتارلىقتاي ىنتىماقتاستىق بار ەكەنىن كورسەتەدى. قازاقستان وتباسىلارىندا ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتۋ نەگىزىنەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلادى (45,8%). دەگەنمەن ەرلەردىڭ ءرولى باسىم (50,4%). وتباسىلىق بيۋدجەتتى باسقارۋ كۇيەۋىمەن (21,0%) سالىستىرعاندا ايەلىنىڭ (24,1%) نەعۇرلىم ايقىن قاتىسۋىنا قاراماستان (54,0%) بىرلەسكەن مىندەت بولىپ سانالادى. بالالاردى كۇتۋ (62,4%), سەرۋەندەۋ (71,9%), ولاردىڭ بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ (72,3%), سونداي-اق قوسىمشا ۇيىرمەلەر (62,8%) مەن بالاباقشا, مەكتەپكە (62,3%) اپارۋ كوبىنە بىرلەسىپ ۇيىمداستىرىلادى. دەگەنمەن ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ ءرولىن سالىستىرعاندا, نازىك جانداردىڭ ءرولى ايقىن كورىنەدى (1-دياگرامما).
1-دياگرامما. ءسىزدىڭ وتباسىڭىزدا كەلەسى مىندەتتەر قالاي بولىنەدى, %
دەرەككوز: «قازاقستان وتباسىلارى» ۇلتتىق بايانداماسى 2022
بۇل قازاقستان قوعامىنداعى گەندەرلىك رولدەردىڭ بولىنۋىنە بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. ءبىزدىڭ قوعامدا بالالاردى تاربيەلەۋ فۋنكتسياسى كوبىنە ايەلگە, ال وتباسىن قامتاماسىز ەتۋ ەر ادامعا جۇكتەلگەن. سونداي-اق ەرلەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ دەڭگەيى ايەلدەرگە قاراعاندا ءبىرشاما جوعارى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. سوندىقتان ەر ادامدار جۇمىسپەن قامتىلۋىنا بايلانىستى بالالارعا كوڭىلىن از بولەدى.
اتا-انالاردىڭ بالالارىمەن بىرگە ۋاقىت وتكىزۋىنە كەدەرگى كەلتىرەتىن باستى سەبەپ – جۇمىسباستىلىق (25%) جانە ءۇي شارۋاسىنىڭ كوپتىگىنە بايلانىستى ۋاقىت تاپشىلىعى (10,6%). ال ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 54,5 پايىزى بالالارىمەن كوبىرەك ۋاقىت وتكىزۋگە ەشتەڭە كەدەرگى كەلتىرمەيتىنىن كورسەتتى (2-كەستە).
2-كەستە. بالالارمەن ۋاقىت وتكىزۋگە كەدەرگى كەلتىرەتىن فاكتورلار, %
|
رەسپوندەنتتەردىڭ جاۋابى |
% |
|
ەشتەڭە كەدەرگى كەلتىرمەيدى |
54,5 |
|
جۇمىسباستىلىق |
25,0 |
|
ءۇي شارۋاسىنىڭ كوپتىگىنە بايلانىستى ۋاقىت تاپشىلىعى |
10,6 |
|
بالالارمەن دەمالۋعا قارجىنىڭ بولماۋى |
6,5 |
|
ولار جاقىن جەردە تۇرمايدى |
2,3 |
|
اتا-انا رەتىندە پەداگوگيكالىق داعدىلاردىڭ بولماۋى |
1,5 |
|
بالالاردى سەكتسيالارعا بەرۋدى ءجون كورەمىن, سەبەبى وندا ءبارى بار |
1,2 |
|
بالالارىممەن قىزىعۋشىلىقتارىمىز ءارتۇرلى |
1,0 |
|
بالالارىمدى ۇلكەندەر تاربيەلەپ وتىر |
0,9 |
|
اۋرۋدىڭ سالدارىنان |
0,8 |
|
ولارمەن ورتاق ءتىل تابا المايمىن |
0,6 |
دەرەككوز: «قازاقستان وتباسىلارى» ۇلتتىق بايانداماسى 2022
رەسپوندەنتتەردىڭ 46 پايىزى ءۇشىن بالامەن قارىم-قاتىناس قيىندىعى وتە وزەكتى. اتا-انالاردىڭ 55%-ى جۇمىسباستىلىققا, جۇمىس كەستەسىنىڭ قاربالاستىعىنا بايلانىستى بالانى تاربيەلەۋگە ۋاقىتتىڭ جەتىسپەيتىندىگىنە شاعىمدانادى. رەسپوندەنتتەردىڭ 45%-ى كوپ جاعدايدا بالانى قارايتىن ادام جوق ەكەنىن ايتادى.
وسىلايشا, زەرتتەۋ ناتيجەلەرى سالاماتتى وتباسى قارىم-قاتىناستارىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن بىرگە ۋاقىت وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى. اتا-انالار بالالارىنىڭ ومىرىنە ءمان بەرۋ دەڭگەيى جوعارى ەكەنى بايقالادى. بىراق ءجيى جۇمىسباستىلىق جانە ۋاقىتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى سياقتى بىرقاتار ءتۇيىنى تارقالماعان كەدەرگى دە بار. قيىندىقتارعا قاراماستان اتا-انالاردىڭ ەداۋىر بولىگى بالالارىنا كوبىرەك كوڭىل بولۋگە تىرىسادى. بۇل وتباسىلىق بايلانىستاردىڭ ماڭىزدىلىعى مەن قۇندىلىعىن كورسەتەدى.
ارنا دۇيسەنوۆا,
قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى
