رومان اقىل-ويدىڭ دامۋى مەن كەرى كەتۋىنىڭ ۇدەرىسىن, قۇندىلىقتىڭ قۇبىلمالى قالپىن, كوڭىلدىڭ وزگەرگىشتىك بەيىمدىلىگىن نازارعا الادى. سانا-سەزىمنىڭ قوعامدىق بايلانىستاعى ماڭىزىن كورسەتەدى. عىلىم جانە ونىڭ ادام ومىرىندەگى ورنى تۋرالى فيلوسوفيالىق ساۋالداردى ورتاعا سالادى, ەڭ باستىسى, كىشكەنتاي وتباسىدان باستالعان وتە ۇلكەن الەۋمەتتىك تراگەديا ءسوز ەتىلەدى.
وقيعا بارىسى عالىمدار جۇرگىزۋدى مىندەتتەگەن باس كەيىپكەردىڭ ەسەپ-كۇندەلىگى ارقىلى كورىنەدى. جان-سىرىن اقتارىپ جازعاننان كەيىن, وندا ءچارليدىڭ بۇكىل ىشكى احۋالى انىق اڭعارىلادى. سول ارقىلى عالىمدار ەمدەلۋشىنىڭ بەت بۇرىسىن بايقاپ وتىرادى.
كۇردەلى وتادان كەيىن چارلي ءوز ارەكەتتەرى مەن سەزىمدەرىنە جاۋاپ بەرە الاتىن اقىل بيىگىنە كوتەرىلەدى, قوعاممەن قالىپتى قارىم-قاتىناس جاساۋدى ۇيرەنەدى. بارلىق سالانى يگەرۋگە كۇش جۇمسايدى. باستاپقى كەزدەگى قيقى-جيقى گرامماتيكاسى كەيىن قاتەدەن مۇلدە ادا بولادى. جازبالارداعى وي سالماعى اۋىرلاي بەرەدى. ال بىرنەشە ايدان كەيىن چارلي ۇلكەن عالىمعا اينالادى.
«كىندولۇكتەگى» العاشقى جازبالار وتە ساۋاتسىز بولسا دا, اقىل-ەسى دامىعان كەزدە جازعان «كۇندەلىگىنەن» الدەقايدا سەزىمگە باي. وندا چارلي اينالاعا تاپ-تازا كوڭىلمەن قارايدى. الايدا ونىڭ الەمگە اشىقتىعى اينالاسىنان قولداۋ تاپپايدى. مازاق پەن مىسقىل ودان ءبارىبىر قالمايدى. «يەگەر سەن اقىلدى بوساڭ, دوستارىڭ كوپ بولاد جانە ىشقاشان جالعىز قامايسىڭ», دەيدى جازباسىنىڭ بىرىندە.
قوعام مەن ءچارليدىڭ ورتاسىنداعى باستى قيىندىقتىڭ سەبەبى – تاجىريبە بارىسىندا عالىمدار ونىڭ سەزىمتالدىعىن سول دەڭگەيدە قالدىرىپ, تەك اقىل-ويىن دامىتتى. «قۇر بىلىمدىلىكتەن مىسقالداي پايدا جوق ەكەنىن ەندى ءتۇسىنىپ جاتىرمىن. سەندەردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىڭدە زەيىن مەن زەردە ەڭ قۇدىرەتتى سانالادى. بىراق مەن سەندەر بايقاماعاندى بىلەم: ادامي سەزىممەن ساۋلەلەنبەگەن جالاڭ ءبىلىم باقىرعا دا تاتىمايدى», دەپ وي قورىتادى جازباسىندا. بالكىم وسى سەبەپتەن ادامداردان وپا تاپپاي, چارلي ءدال ءوزى سەكىلدى تاجىريبە نىسانىنا اينالعان كىشكەنتاي تىشقان – الجەرنوندى دوس تۇتادى.
شىعارمادا ادامنىڭ تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا وتباسىنىڭ اسەرى ماسەلە بولىپ كوتەرىلەدى. اقىل-ەسى كەم بالا دۇنيەگە كەلىسىمەن ءچارليدىڭ اناسى بۇل «قاتەلىكتى» تۇزەۋگە تىرىستى, ونى دامىتتى, بىراق وعان مەيرىم شۋاعىن توگە المادى. وي-ءورىسى كەڭەيگەن كۇننىڭ وزىندە چارليگە انالىق ماحاببات جەتىسپەيدى. بالا كەزدەگى قورقىنىش پەن قالاۋلار ونىڭ كەۋدەسىن تاستاپ كەتپەيدى. انالىق, مەيىرىم جەتىسپەۋى, وعان ۇلاسقان ەر مەن ايەل اراسىنداعى ماحابباتتى مامانداندىرىلعان مەكتەپتە ساباق بەرەتىن مۇعالىمى اليسادان تابادى. قاراما-قايشىلىققا تولى وقيعاداعى ماحاببات جەلىسى وسىلاي داميدى. «مەن ونى شاپالاقپەن سالىپ قالعىم كەلدى, الدىمدا تىزەرلەتىپ جۇرگىزگىم كەلدى. سودان سوڭ ونى قاتتى قۇشاقتاپ, ءسۇيۋدى قالادىم», دەيدى چارلي.
اۆتور باستى كەيىپكەردىڭ وبرازىن ودان سايىن اشۋ ءۇشىن ۇقساس ەكى بولمىستى شەندەستىرۋ ءتاسىلىن پايدالانادى. وزىندىك «مەننىڭ» تۇتاستىعىنا جەتۋ جولىنداعى قيىندىقتار ارقىلى باستى كەيىپكەردى اينانىڭ ارعى جاعىنان كورسەتەدى. ءبىزدىڭ جاعدايدا ول – الجەرنون.
بارلىق تاجىريبە اۋەلى وسى كىشكەنتاي تىشقانعا جاسالعان ەدى. ول عالىمدار ارەكەتىنىڭ بارلىق سالدارىن ءوزى كەشتى, سوڭىندا ارينە قايعىلى ناتيجەسىن دە. كوپ ۇزاماي باستى كەيىپكەر دە تىشقاننىڭ كەبىن كيەدى. رومان ءچارليدىڭ مىنا جازباسىمەن اياقتالادى: «دالا سالقىنداپ بارادى بىراق مەن ءباربىر الجەرنوننىڭ بيىتىنە گۇل شوعىن قويدىم. ميسيس مۋني ولگەن تىشقانعا گۇل قويۋ اقماقتىق ءديدى مەن وعان ايتتىم الجەرنون يەرەكشە تىشقان-تۇعۇن دەپ».
ايتا كەتەيىك, دەنيەل كيزدىڭ «الجەرنونعا ارنالعان گ ۇلى» قازاقتىلدى وقىرماندارعا بيىل ءبىرىنشى رەت جول تارتىپ وتىر. اۋدارعان – بەلگىلى اقىن داۋرەن بەرىكقاجى.
