«INESS» كونفەرەنتسياسى – 2013 جىلدان باستاپ ورتالىق ازياداعى نانوماتەريالدار مەن ەنەرگيا ساقتاۋ جۇيەلەرىندەگى سوڭعى عىلىمي جاڭالىقتاردى تالقىلاۋعا ارنالعان جەتەكشى الاڭعا اينالدى. بيىلعى كونفەرەنتسيادا قۋات كوزىن ساقتاۋدىڭ بالاما جۇيەلەرى, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى, ەكولوگيا جانە تۇراقتى دامۋ سياقتى ماڭىزدى سالالارداعى تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەردىڭ ماسەلەلەرى مەن كەلەشەگى تالقىلاندى. عالىمدار اسىرەسە «جاسىل» ەنەرگەتيكا تاقىرىبىنا ايرىقشا توقتالدى. بۇل باعىتتاعى جاڭاشىلدىقتار كەلەشەكتە تەك قۋات كوزىن ۇنەمدەپ قانا قويماي, ەكولوگيالىق تۇراقتىلىققا اكەلەدى دەيدى ماماندار.
«ليتي-يوندى باتارەيالار وتە قاۋىپتى. ولاردى كادەگە جاراتۋ جانە قايتا وڭدەۋ ءۇشىن ارنايى تەحنولوگيالار قاجەت, ويتكەنى ولاردىڭ قۇرامىندا جانعىش جانە ۋلى ماتەريالدار بار. ۇيالى تەلەفوننىڭ كىشكەنتاي باتارەياسىندا قانشاما ەنەرگيا بار, ال ەلەكترموبيل باتارەياسىنىڭ قۋاتىن ەلەستەتە بەرىڭىز. ءبىز اككۋمۋلياتوردىڭ جۇمىسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ونىڭ بارلىق قۇرامداس بولىگى, ياعني – كاتودتار, انودتار, ەلەكتروليتتەر سىندى ءارتۇرلى قوسپالارمەن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. قازىر ەلىمىزدىڭ اككۋمۋلياتور ونەركاسىبىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ليتي-يوندىق اككۋمۋلياتورلارعا ارنالعان شيكىزاتتى وڭدەۋ دەپ ەسەپتەيمىن», دەيدى حالىقارالىق زەرتتەۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى, Nazarbayev university پروفەسسورى جۇماباي باكەنوۆ.
سونداي-اق كونفەرەنتسياعا شاقىرىلعان قوناقتاردىڭ اراسىندا «Samsung» «SDI»-ءدىڭ بۇرىنعى باس ينجەنەرى, پروفەسسور سۋن سۋ كيم بولدى. ول كەزىندە «Samsung» اككۋمۋلياتورلارىن وندىرۋگە جاۋاپتى بولعان. شەتەلدىك مەيمان ج.باكەنوۆتىڭ ليتي-يوندى اككۋمۋلياتورلاردىڭ قاۋىپتىلىگى تۋرالى دايەگىن قولداپ وتىر. س.كيم ەلەكترموبيلدەردىڭ ىشىنە ورناتىلعان باتارەيالار جان-جاقتى جانە بەلگىلى ءبىر جاعدايلاردا وتە جارىلعىش ەنەرگيا كوزى ەكەنىن ءتۇسىندىردى.
«مەنىڭ قازاقستاندىق ستۋدەنتتەرىم بار. ولار بىزدەن PhD دارەجەسىن الىپ, بۇگىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە اۋقىمدى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ ءجۇر. مەن ولارمەن قاتتى ەلەكتر جۇيەلەرى, زاريادتى تاسىمالداۋ جانە ولشەۋ سياقتى جوبالاردا جۇمىس ىستەۋگە مۇددەلىمىن», دەدى چون نام ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى سان-سۋ كيم.
ايتا كەتەيىك, كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرۋشىلارى – Nazarbayev university, National Laboratory Astana جانە «باتارەيا ينستيتۋتى». «اككۋمۋلياتورلار ينستيتۋتىنىڭ» باسشىسى جانە جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى نۇرجان ءومىروۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ قاجەت.
ء«بىز قازىر پايدالانىلعان باتارەيالاردى قورشاعان ورتاعا بارىنشا از اسەر ەتەتىندەي قايتا وڭدەۋ ادىستەرىن جاساپ جاتىرمىز. ماقساتىمىز — قالدىقتاردى ازايتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قۇندى ماتەريالداردى وندىرىسكە قايتارۋ. بۇل كونفەرەنتسيا نانوماتەريالدار مەن ەنەرگيا ساقتاۋ جۇيەلەرى سالاسىنداعى جاڭا عىلىمي جاڭالىقتاردىڭ كاتاليزاتورىنا اينالىپ, جاڭا سەرىكتەستىك قارىم-قاتىناس ورناتادى جانە عىلىمي زەرتحانالار مەن ورتالىقتار اراسىنداعى قازىرگى بايلانىستاردى نىعايتادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. بۇل جيىنعا ەلىمىزدىڭ جاس عالىمدارى مەن ستۋدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋى دا اسا ماڭىزدى. ءىس-شارا ولارعا حالىقارالىق فورۋم بارىسىن سەزىنىپ, ءتۇرلى ەلدىڭ جەتەكشى عالىمدارىمەن اڭگىمەلەسۋلەرىنە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى نۇرجان ءومىروۆ.
جيىندا ليتي جانە نيكەل مەتالدارىن وندىرۋدەگى كەدەرگىلەر مەن كەن بايىتۋداعى ولقىلىقتار جان-جاقتى تالقىلاندى. سونىمەن قاتار ليتي-يوندى جانە ناتري-يوندى باتارەيالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا تىڭ جوبالار پىسىقتالدى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, «جاسىل» ەنەرگەتيكا جانە ەنەرگيانى ساقتاۋ جۇيەلەرىنە ارنالعان وزىق نانوماتەريالدار سالاسىنداعى زەرتتەۋلەر قاشاندا وزەكتى.
