تانىم • 06 تامىز, 2024

قاباق پەن تاماق

123 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

كوپتەن كوز كورگەن ەكى ايىرماشىلىق تۋرالى ويلايتىنمىن. بىراق جازام دەپ جۇرگەنىمدە رەداكتسيا تاپسىرماسىنا كۇمپ ەتىپ ءتۇستىم دە, كەيىنىرەك بوساعان سوڭ ەسكى ەلەستى ەسكە الدىق.

قاباق پەن تاماق

...دەمالىستا كوپتەن قاۋىش­پاعان ەلدەگى تۋىس نە دوس-جا­ران­دى ارالايتىن مەن عانا ەمەس. اۋىلدا وسكەن ۇلدىڭ ءبارى سولاي ەتەدى. اۋەلى اتالاس اعام­دىكىنە باردىم.

– اسسالاۋماعالايكۇم, سا­لەم بەردىك, – دەدىك شارباقتان ەنە بەرە. جەڭگەي ەلپەكتەي قار­سى الدى. قاشاننان ورامالى باسىنان تۇسپەيتىن ونىڭ ادەتى سول – اۋزى دا, قولى دا تىنىمسىز.

– باقىتتى بول. ءولا, زارەمدى ۇشىرىپ شە. سايتانداي ساپ ەتۋىن. قاشان كەلدىڭ, ەي؟ – ­سوي­لەپ ءجۇر. سويلەسە دە قو­لىنداعى ءتورت ءتۇيىر كارتوبىن ارشىپ ءجۇر.

– وتىر, وتىر, قازىر اعاڭ كە­لەدى, كۇرىشتىك باسىنان. ابەت دا­يىنداپ جاتقانمىن. ماقتاپ جۇ­رەدى ەكەنسىڭ. نەمەنە, قالا جاق­­قان-اۋ وزىڭە, ەكى بەتىڭ جال­تىراپ, كوزىڭ اشىلماي قا­لىپتى عوي...

جەڭگەيدىڭ سوزىنە ءمان بەرىپ وتىرعانىم جوق. قۇلاق ۇي­رەن­گەن. ءسال پارىقسىزداۋ سوي­لەسە دە, ىشتەي وسى جەڭگەمدى جاق­سى كورەمىن. مەكتەپ بىتىرە سالا اعا­مىز الىپ قاشىپ كەلىپ, اۋلەت­­كە تەز سىڭگەن. اقكوڭىل. كەي-كەي­دە اعام «اششىدان» سىلتەپ قويىپ, «قاراڭ قالعىر» مەن «جەر جۇت­قىرى» قوسارلانىپ كەت­پەسە, اعايىن اراسىنداعى توي-جو­ر­ال­عىدا بۇنىڭ ءباسى جوعارى. ­ەت اسۋ مەن توي داستارقانىنىڭ ­ارتىن جيناپ كەتۋدىڭ شەبەرى ەندى. «وسى كەلىننىڭ قول-اياعى جىلدام» دەپ شۋاقتا وتىرعان ۇل­كەن كەمپىرلەر تالاي جىلى ءسوز ايتقان بۇل كىسىگە. اتتەڭ-ايى, مەكتەپتەن كەيىن وقىماعان. ونداي كەمشىلىكتى ءوزى دە مو­يىندايدى. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, ديپلومى بولسا, ەڭ قۇرىعاندا مەكتەپتە تاربيە «زاۆۋچى» بولىپ, بيىك وكشە توپلايمەن ­بە­زەكتەپ جۇرەتىن ەدى.

اعام كەلدى. قاۋقىلداسىپ تۇس­­كى اسقا وتىردىق. جەڭگەي جىل­­دام. ەكى ەزۋى ەكى قۇلاعىندا. ونى­­سى اعاما ەركەلەۋ مە, انى­عىن بىل­مەدىم. تابا نانىن تول­­تىرا تۋرا­عان داستارقان بەتى­نە. جالعىز سيىر­دىڭ سارى ما­يىن قويدى. دۇ­كەنگە قاراي جۇگىر­مەكشى بولعان. اناۋ-مىناۋ اكەلمەك. ءوزىم توق­تات­تىم. بىلەم عوي, وندا بارىپ, دۇكەنشىنىڭ قارىز داپتەرىنە جازىلارىن.

ايتپاقشى, جەڭگەي ماكارون بۇقتىرىپتى. الگى ءتورت ءتۇيىر كارتوبىمەن. بەتىندە باقشادان ۇزگەن كوك جۋاسى بار. بالا-شاعاسىمەن بىرگە قاربىتىپ جەپ الدىق.

اعام تەك اكە-شەشەمنىڭ امان­دىعىن سۇراپ, داستارقان ۇستىندە «الدىر, الدىر» دەگەنى بولماسا, اڭگىمەگە شورقاق ادام. ءوزى كۇرىشتە سۋشى ەدى. ەسەسىنە, جەڭگەي ساۋدىرلاپ قالعان. جۇمىسسىز وتىر­سا دا بار اۋىل جاڭالىعىن جىپكە تىزگەندەي ايتىپ وتىر.

ءيا بۇلارمەن قوش ايتىسىپ, كەلەسى تۋىسقا اياڭدادىق. ارنا­يىلاپ سالەم بەرمەسەڭ, سىرتىڭنان دىمىڭدى قال­دىرمايتىن اعايىن اۋىلدا كوپ قوي.

باردىم. قول ۇسىندىق. الدى. اۋزى جىبىر ەتتى. ونىسى نەسى دەپ تاڭعالمايمىن. ءوزى ءبىر ۇنەمى تۇنجىراڭقى جۇرەتىن اعايىن ادام.

– ءاي, قايسىڭ بارسىڭ, شاي قوي!

– ءا, جوعا, كەتەم. سالەم بەرىپ شىعايىن دەپ ەم.

– ىمم, قاشان كەلدىڭ؟

– كەشە كەشكى اۆتوبۋسپەن.

– جۇمىسىڭ سول باياعى ما؟

– ءيا, سول عوي.

– ءالى قاعاز كەمىرىپ ءجۇرسىڭ بە؟ كەزىندە مۇعالىمدىكتى بەكەر تاستادىڭ. مىنا پالەنشەنىڭ نولگە ءنولدى قوسا المايتىن بالاسى پيزروك بولىپ, ايىنا ءۇش ءجۇز مىڭ الاتىنعا ۇقسايدى...

شىنى كەرەك, جالىعا باس­تادىم. اكەمنەن ۇلكەن بولعا­سىن, امالسىز كىدىرىپ تۇرمىن. ايتپەسە, «شالدىڭ بالاسى» ەكەنىمدى ەسىنە سالىپ, قارسى جاۋاپتاسۋعا دايىن تۇرعانمىن. ايتپاقشى, وسى ۇيدەگى جەڭ­گەم قىزمەتتەگى ادام. وقىعان ادام عوي. شاي قويدى. نەگە ەكە­نى بەلگىسىز, تۇنەرىپ ءجۇر­دى. ءاي, وسى نوسەرلەتىپ جاۋماي تۇرىپ, ىعىسىپ كەتسەم دەپ ەدىم. وعان «اسقا قارامادى» دەگەن ارتىڭنان ايتىلار ءسوز دە بار.

تۇنەرىپ ءجۇرىپ شايىن بەردى. تۇنەرىپ ءجۇرىپ ءتاتتىسىن قويدى. كولباسا مەن سىر, كەشىرىڭىز, شۇجىق پەن ىرىمشىك تە تابىلدى بۇل ۇيدەن. كەشەگى قۋىرداق­تى شالا-پۇلا ىسىتقانى كورى­نىپ تۇر. داستارقاندى قويشى, جايناپ تۇر, بىراق, تۇنەرگەن قاباقتان ءتۇڭىلىپ مەن وتىرمىن. نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, ءبىر كەسە شايدى ق ۇلىقسىز ءىشىپ, ءبىر پەچەنەنى زورعا تىستەدىم. ونىسى تاماعىمدى جىرىپ, كوزىمدى اشىتتى.

راسى سول, ىقىلاس ەدى عوي ىزدە­گەنىم. تاپپادىم. سۇي­رەتىلە شىعىپ, ءوز ۇيىمە اياڭ­داعانمىن. ەسىمە ءبىرىنشى بارعان اعايىننىڭ ءۇيى ءتۇستى. جەڭگەمنىڭ جادىراي ءجۇرىپ بەرگەن ەتسىز ماكارونىنىڭ ءدامى اۋزىما قايتا-قايتا كەلە بەردى... 

سوڭعى جاڭالىقتار