– جاڭاوزەن قالاسى قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىندا ەرەكشە ورىن الادى. قازىر بۇل قالادا تەك رەسمي دەرەك بويىنشا 160 مىڭنان اسا حالىق تۇرادى. حالىق سانى كۇن ساناپ ءوسىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار مەكتەپ ينفراقۇرىلىمىنىڭ جەتىسپەۋى مەن كەيبىر ماڭىزدى پاندەردى وقىتاتىن جوعارى بىلىكتى مامانداردىڭ تاپشىلىعىنان جاڭاوزەن قالاسىنداعى ءبىلىم بەرۋ ساپاسى دا اقساپ تۇر. قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق ءبىلىم ساپاسىن انىقتايتىن زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە كەيىنگى جىلدارى ماڭعىستاۋ وبلىسى, سونىڭ ىشىندە جاڭاوزەن قالاسىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى ۇدايى كەنجە قالىپ كەلەدى.
وسى جاعدايدى ەسكەرە كەلە, مۇناي ءوندىرىسى سالاسىنىڭ توڭىرەگىنە شوعىرلانعان وڭىردەگى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ جانە قالا مەن ماڭعىستاۋ وبلىسى جاسوسپىرىمدەرىنىڭ ءارتۇرلى زاماناۋي ماماندىق الۋىنا جاعداي جاسايتىن ارنايى باعدارلاما جاسالدى. وسى «جارقىن بولاشاق» دەپ اتالاتىن گرانتتىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ باس دەمەۋشىسى «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى (قمگ) بولدى.
باعدارلاما اياسىندا جاڭاوزەن قالاسى مەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ بىرنەشە اۋدانىنىڭ جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى ايماعىنداعى ىرىكتەۋلى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جاتىر. قمگ باعدارلاماسىنا قاتىساتىن بالالاردىڭ وقۋ اقىسى, جول شىعىنى, جاتاقحاناسى مەن جوعارىلاتىلعان شاكىرتاقىسى تولەنىپ, ءتىپتى قوسىمشا ءبىلىم الۋ مۇمكىندىكتەرى دە قاراستىرىلعان. بۇگىنگى كۇنى وقۋدى اياقتاعان تۇلەكتەرگە قمگ تاراپىنان جۇمىسقا ورنالاسۋعا دا كومەك كورسەتىلىپ, الەۋمەتتىك تۇرعىدان بەيىمدەلۋگە قولداۋ بار.
– باعدارلاماعا قانشا بالا قاتىسىپ جاتىر, ولار قاي ءوڭىردىڭ وقۋشىلارى؟
– قازىر 674 وقۋشى قازاقستاننىڭ 11 وڭىرىندەگى 56 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق جەتىستىكتەرگە جەتىپ وتىر. كەلەر وقۋ جىلىنداعى باعدارلاماعا قاتىساتىن وقۋشىلاردىڭ جالپى سانى مىڭنان اسادى.
بۇعان دەيىن باعدارلاماعا جاڭاوزەن قالاسىمەن بىرگە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ تۇپقاراعان, ماڭعىستاۋ, قاراقيا اۋداندارىنىڭ 12-22 جاس ارالىعىنداعى جاستارى عانا قاتىسسا, بيىلعى وقۋ جىلىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ بەينەۋ, مۇنايلى اۋداندارىنىڭ ورەندەرىنە دە وسى مۇمكىندىك بەرىلدى. اتاپ ايتساق, 15 جاستان باستاپ بالالارىمىز ۇزدىك تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن كوللەدجدەرگە, 12 جاستاعى جاس جەتكىنشەكتەرىمىز ەلىمىزدەگى ماڭدايالدى مەكتەپ-ينتەرناتتارعا تۇسە الادى. 2024-2025 وقۋ جىلىنا 730 ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى.
– وقۋ ورىندارىن وقۋشىلار وزدەرى تاڭداي الا ما؟
– ءيا, وقۋشىلارعا 11 وڭىردە ورنالاسقان 56 وقۋ ورنىن تاڭداۋ مۇمكىندىگى بەرىلگەن. ول ءۇشىن ەرەجە بويىنشا ارنايى ەمتيحان تاپسىرىپ, ءتيىستى بالل جيناۋ قاجەت. ونەر باعىتىن تاڭداعان تالاپكەرلەر شىعارماشىلىق ەمتيحاننان وتەدى. مەديتسينا جانە پەداگوگيكا سالاسىنداعى وقۋ ورىندارىنا تالاپ ەرەكشە جوعارى جانە وقۋ قيىن ەكەنى ءمالىم.
– قمگ گرانت يەگەرى اتانىپ, وقۋعا تۇسكەننەن كەيىن بالالارعا تاعى قانداي مۇمكىندىكتەر جاسالعان؟
– گرانت يەگەرلەرىنە باعدارلاما ۇيلەستىرۋشىلەرى تولىعىمەن اقپاراتتىق, لوگيستيكالىق جانە پسيحولوگيالىق قولداۋ كورسەتىپ وتىرادى. ولارمەن ۇنەمى بايلانىستا بولىپ, باعىت-باعدار بەرەدى. قمگ باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا ءبىلىم ورداسىنداعى وقۋشىنىڭ وقۋ اقىسى تولەنەدى, كوللەدجدە وقيتىندارعا جوعارىلاتىلعان شاكىرتاقى تاعايىندالادى, وقۋ دەمالىسىنداعى ءجۇرىپ-تۇرۋىنا جول شىعىندارى وتەلەدى. ستۋدەنتتەردىڭ ۋاقىتىن ءتيىمدى ءارى بەلسەندى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن كوپتەگەن پايدالى, جان-جاقتى تۇلعالىق دامۋعا باعىتتالعان ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلادى.
– وقۋشىنىڭ وقۋ ورنىنداعى ۇلگەرىمىنە تالداۋ جاسالا ما؟
– ارينە. باعدارلاماعا قاتىساتىن وقۋشىلاردىڭ وقۋ ۇلگەرىمى, تۇلعالىق جەكە دامۋى, دەنساۋلىعى, پسيحولوگيالىق احۋالى ۇدايى باقىلاۋدا بولادى. الىستان كەلگەن, شەتكە شىعىپ ۇيرەنبەگەن اۋىل بالاسى ەلىمىزدەگى جەتەكشى ءبىلىم وردالارىنداعى ەڭ وزىق وقۋشىلارمەن بىرگە وقىپ, قاتار جۇرگەندە, اداپتاتسيادان جىلدام وتەدى. وعان تاربيەلى دە ءبىلىمدى ورتا, البەتتە, جاعىمدى اسەر ەتەدى. گرانت يەگەرلەرىنىڭ وقۋ ۇدەرىسىندەگى ۇلگەرىم ناتيجەلەرىن سالىستىرىپ, وقۋ جىلىنداعى وزگەرىستەردى ءاردايىم باقىلايمىز. ءوز بەتىنشە ويلانا ءبىلۋ قابىلەتىن دامىتىپ, ءار تاقىرىپ اياسىنداعى تەرەڭ تۇسىنىك قالىپتاستىرۋ داعدىلارىن دا ورنىقتىرۋعا تىرىسامىز. ماسەلەن, 2023-2024 وقۋ جىلىندا كوللەدجدە وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ I-ءىى سەمەستردەگى وقۋ ۇلگەرىمدەرىنىڭ ورتاشا كورسەتكىشتەرىن سالىستىرعاندا, وقۋ جىلىنىڭ سوڭىندا 2,65%-عا وسكەن. مەكتەپ-ينتەرناتتاردا ءبىلىم الىپ جاتقان وقۋشىلاردىڭ I-IV توقسان ارالىعىنداعى وقۋ ۇلگەرىمىنىڭ ورتاشا كورسەتكىشى 4,9% وسىمگە جەتتى.
– وقۋىن اياقتاعاننان كەيىن تۇلەكتەرگە قانداي كومەك كورسەتىلەدى؟
– بىلتىر باعدارلامانى ەكى تۇلەك ءبىتىردى. قازىر ولار تەمىرجول سالاسىندا جۇمىس ىستەپ ءجۇر. بيىل وقۋ ورنىن اياقتايتىن 118 تۇلەكتىڭ 36-سى ستۋدەنت, 82-ءسى وقۋشى. 1 تۇلەك التىن بەلگىمەن بىتىرسە, 6-اۋى قىزىل اتتەستات, 5-ەۋى كوللەدجدە قىزىل ديپلوم الدى. بۇل – باتىستان كەلگەن وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىندەگى ايتارلىقتاي جەتىستىك.
باعدارلاما اياسىنداعى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدەگى ورتاشا كورسەتكىشى ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى وقۋشىلاردىڭ دەڭگەيىنەن 12,3 بالعا جوعارى ەكەنى انىقتالدى. ساپالى دا تەرەڭ ءبىلىم العان تۇلەكتەر ارمانداعان جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ جاتىر. وقۋىن وندىرىسپەن ۇشتاستىرا وتىرىپ, دايىندىقتان وتكەن ستۋدەنتتەر مامان رەتىندە قالىپتاسىپ, ەڭبەك نارىعىنا ۋاقتىلى قوسىلىپ جاتىر.
– گرانت يەگەرلەرى جاقسى ناتيجەگە جەتىپ وتىر ەكەن. ولاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا قولداۋ كورسەتۋ جاعىن ەسكەرەسىزدەر مە؟
– قازمۇنايگازداعى باعدارلاما كۋراتورى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم دەپارتامەنتىمەن بىرلەسە وتىرىپ, كوللەدجدىڭ وندىرىستىك وقىتۋ ادىستەمەسىنىڭ بارلىق تالابىن مەڭگەرگەن ستۋدەنتتەردىڭ ءوز كاسىبىن تاۋىپ, جۇمىسقا ورنالاسۋىنا جاردەمدەسەدى. قمگ تاپسىرماسىمەن ەلىمىزدىڭ 10 وڭىرىندەگى جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىمەن ىنتىماقتاستىق جونىندە مەموراندۋمعا قول قويدىق. ۇيلەستىرۋشىلەر بىتىرگەن تۇلەكتەرگە باعىت-باعدار كورسەتەدى. ال جۇمىسقا ورنالاسۋ تۋرالى شەشىمدى تۇلەكتەر ءوزى بەتىنشە قابىلدايدى. بىراق ولاردى جۇمىسقا تۇرعانعا دەيىنگى قولداۋ, باعىتتاۋ ءبىزدىڭ مىندەتىمىزگە جاتادى.
– ءيا, ماڭعىستاۋ وبلىسى وقۋشىلارىنىڭ ءبىلىم الۋىنا, دامۋىنا, ومىردە تۋرا جول تابۋىنا بارلىق جاعدايدى جاساپ وتىرعان قازمۇنايگازدىڭ «جارقىن بولاشاق» گرانتتىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى العىس جاۋدىرۋعا ابدەن لايىق ەكەن. باعدارلاما بولاشاقتا دا جالعاسىن تاباتىنىنا سەنىمدىمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ايگۇل احانبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
