مەملەكەتتىك ماراپاتتى «Qarmet», «Kazakhmys Smelting», «سارى قازىنا», «قوڭىرات» مىس كومپانياسىنىڭ 49 ەڭبەككەرى الدى. ولاردىڭ 8-ءى «قۇرمەت» وردەنىمەن, 14-ءى ءىىى دارەجەلى «ەڭبەك داڭقى» وردەنىمەن, 20 مەتاللۋرگ «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن, تاعى جەتەۋى ەل پرەزيدەنتىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالدى.
ءوڭىر باسشىسى سالتاناتتى ءراسىم كەزىندە مەتاللۋرگتەرگە ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى.
– پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدە كاسىبيلىككە ساۋاتتى كوزقاراس قالىپتاستىرۋ قاجەت ەكەنىن, ەل بايلىعى ەڭبەك ادامى ەكەنىن بىرنەشە رەت ايتقان ەدى. ءبىزدىڭ وبلىس تابيعي رەسۋرستارمەن عانا ەمەس, تالانتتى ادامدارمەن, جوعارى ساناتتى كاسىبي ماماندارىمەن, ناعىز ەڭبەككەرلەرمەن دە تانىمال. قاراعاندى – ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى ءتۇستى مەتاللۋرگيا ورتالىعى. بۇل سالادا ەڭبەك ەتكەن ارداگەرلەردىڭ ەڭبەگى زور. سولاردىڭ ەرەن ەڭبەگى ارقىلى بۇگىندە الىپ كومپانيا ەلىمىزدەگى مەتاللۋرگيانىڭ العاشقى الپاۋىتىنا اينالدى. ءبىزدىڭ كومبينات قازاقستاندا شىعاتىن بولاتتىڭ باسىم ۇلەسىن وندىرەدى. سونىمەن قاتار كومبينات قازاقستاندا وندىرىلەتىن ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ 25 پايىزىن قامتاماسىز ەتەدى. مۇنداعى ەڭبەككەرلەردىڭ بارلىعى قازاقستاندىق ماگنيتكانىڭ دامۋىنا ۇلەسىن قوسىپ جاتىر, – دەپ لەبىزىن بىلدىرگەن ەرماعانبەت قابدۋلا ۇلى.
ماراپاتتالعانداردىڭ قاتارىندا تاجىريبەلى قىزمەتكەرلەر مەن جاس ماماندار دا بار. جالپى, بۇل سالا مەتاللۋرگتەر اۋلەتىمەن دە تانىمال. اسىرەسە تەمىرتاۋداعى «Qarmet» ءوندىرىس وشاعىندا وتە كوپ. ماسەلەن, بەرگتەر اۋلەتىنىڭ جالپى ەڭبەك ءوتىلى 150 جىلدان اسادى.
الەكساندر بوگدانوۆيچ 1956 جىلى قازاق مەتاللۋرگيا زاۋىتىنىڭ ەلەكتروتسەحىنا ەلەكتروسلەسار بولىپ جۇمىسقا ورنالاسادى. اۋلەتتىڭ ەڭبەك جولى وسىدان باستاۋ الادى. اسكەردەگى بورىشىن وتەپ كەلگەننەن سوڭ جوعارى وقۋىن ءتامامداپ, ماماندىعى بويىنشا جۇمىسىن ءارى قاراي جالعايدى. مارتەن تسەحىنداعى ەكىنشى بولات شەبەرى, بولات قۇيۋشى, بالقىتۋشى, اۋىسىم باستىعى, مارتەن پەشتەرىن جوندەۋ بويىنشا اعا شەبەر قىزمەتتەرىن ساتىلاپ كەلىپ, 1978 جىلى №2 مارتەن تسەحى باستىعىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بولىپ تاعايىندالىپ, بەس جىلدان كەيىن تسەحتى ءوزى باسقارادى. زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىن الەكساندر بەرگ سورتتى يلەمدەۋ ءوندىرىس تسەحىن باسقاردى.
وسىلايشا, بەرگتەر اۋلەتىنىڭ ءومىر جولى كومبينات تاريحىمەن بىتە قايناسقان. مەتاللۋرگ ماماندىعىن ۇرپاقتار ساباقتاستىعىمەن ادەمى جالعاستىرىپ كەلە جاتقان شاڭىراقتان قازىر زاۋىتتا الەكساندر بەرگتىڭ ەكى ۇلى مەن كەلىنى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. الەكسەي مەن اندرەيدى اكەسى بالا كەزدە ءوندىرىس باسىنا ءجيى اكەلىپ تۇرىپتى. كەيىن ولار اكەگە قاراپ بوي تۇزەگەن. قازىر الەكسەي – مەتاللدى مىرىشتاۋ تسەحىنىڭ باسشىسى. ال كومبيناتتىڭ بارلىق تسەحىندا جۇمىس ىستەپ, ءوندىرىستى بەس ساۋساعىنداي مەڭگەرگەن اندرەي – قازىر بولات بالقىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى.
مارتەبەلى مەتاللۋرگ ماماندىعىنا بەك ادال بەرگتەر وتباسى سىندى كومبيناتتا قازىر 300-دەن اسا ەڭبەك اۋلەتى جۇمىس ىستەيدى. مۇنىڭ ءوزى تەمىرتاۋدىڭ ءوندىرىس نەگىزىندە قۇرىلعان قالا ەكەنىن بىلدىرەدى. قۇرىشتى قالانىڭ ەڭبەكقور تۇرعىندارى وسىلايشا ەل ەكونوميكاسىنا ەسەلەپ ۇلەس قوسىپ ءجۇر.
«قۇرمەت» وردەنىن ومىراۋىنا تاققان ۆلاديمير فيليپپوۆتىڭ كومبيناتتاعى ەڭبەگىنە ەلۋ جىل تولىپتى. العاش جۇمىسقا قاراپايىم جۇمىسكەر بولىپ قابىلدانعان ول – جوسپارلاۋ جانە جەدەل باسقارۋ جونىندەگى ديرەكتورى.
– مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن بىردەن اكەم مەنى كومبيناتقا الىپ كەلدى. سودان كەيىن ءۇش جىل اسكەرگە بارىپ قايتتىم. اسكەردەن كەيىن كومبيناتقا قايتا كەلىپ, ۇزدىكسىز وڭدەۋ قوندىرعىلارىن باسقارۋ پوستىنىڭ وپەراتورى بولىپ جۇمىسقا تۇردىم. جۇمىس ىستەپ ءجۇرىپ جوعارى وقۋ ورنىنىڭ كەشكى بولىمىندە وقىدىم. سودان بەرى ەڭبەكتەن قاشپادىق. بەلورتاسىندا جۇردىك. بولاتتاي شىڭدالدىق. ەڭبەگىمدى باعالاعانىنا قۋانىشتىمىن, – دەيدى «قۇرمەت» وردەنىنىڭ سۋ جاڭا يەگەرى.
داستان احمەتوۆ كومبيناتقا جۇمىسقا تۇرعانىنا ءۇش جىل ۋاقىت قانا بولسا دا ەڭبەگىمەن, تاجىريبەسىمەن كوزگە تۇسكەن. جاس مامان كونۆەرتەر تسەحىنىڭ قىزمەتىن باسقارادى.
– مەنىڭ ماراپاتىم – بۇكىل كوماندانىڭ ەڭبەگى. ءارى بۇل بىزگە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك دەپ بىلەمىز. مەتاللۋرگيا – ۇلكەن قاجىرلى ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن كۇردەلى ماماندىق, – دەيدى ماراپات يەسى.
قاراعاندى وبلىسى
