فوتو: energyprom.kz
وتاندىق ازىق-ت ۇلىك وندىرۋشىلەر ساۋدا ورىندارىنان ۇنەمى تەپەرىش كورىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قولداۋىنا مۇقتاج بولىپ جۇرەتىن. ەكى جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى وسى ماسەلەنى كوتەرىپ, ىشكى نارىقتا وتاندىق ءوندىرۋشىنى قولداپ, قورعايتىن زاڭ كەرەك ەكەنىن ايتىپ كەلدى. زاڭ دايىن بولدى. ەندى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ۇلتتىق ەكونوميكا, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى زاڭ جوباسىنداعى ۇسىنىستاردى تالداپ, ءوز باعاسىن بەرۋگە ءتيىس.
«ازىق-ت ۇلىك وندىرۋشىلەر ءۇشىن بۇل زاڭ وتە ماڭىزدى. بۇگىندە بارلىق وتاندىق تۇتىنۋشىعا ەلدەگى دۇكەندەردە يمپورتتىق ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى باسىم ەكەنى انىق. بۇل رەتتە يمپورتتىق ازىق-ت ۇلىك پەن وتاندىق ازىق-ت ۇلىك اراسىنداعى باسەكەلەستىك كوپ سەبەپكە بايلانىستى مۇلدەم ادىلەتسىز. سوندىقتان نارىقتاعى قاتىناستاردى رەتتەۋ, ەلدەگى ساۋدا جەلىلەرىندەگى ونىمدەردى ساتۋ ۇدەرىسىن ادال جانە ءادىل ەتۋ قاجەت. زاڭ جوباسىنىڭ ەرەجەلەرى ءدال وسىعان باعىتتالعان. ءبىز بەيىندى مينيسترلىكتەردىڭ, جالپى ۇكىمەتتىڭ قولداۋىنا ءۇمىت ارتامىز. زاڭ جوباسى وڭ قورىتىندى الىپ, كۇزدە دەپۋتاتتاردىڭ كاسىبي تالقىلاۋى ءۇشىن پارلامەنت ماجىلىسىنە تۇسەدى دەپ سەنەمىز», دەدى «قازاقستان ءسۇت وداعىنىڭ» ديرەكتورى ۆلاديمير كوجەۆنيكوۆ.
«قازاقستان ەت وڭدەۋ كاسىپورىندارى قاۋىمداستىعى» اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى يۋليا نامنىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق وندىرۋشىلەر يمپورتتىق ونىمدەرمەن ساپاسى مەن اسسورتيمەنتى بويىنشا ەركىن باسەكەگە تۇسە الادى.
«بىراق باعا بويىنشا ۇتىلامىز. ويتكەنى وعان بىزگە تاۋەلدى ەمەس كوپتەگەن فاكتور اسەر ەتەدى. ەڭ ءبىرىنشى, وتاندىق ازىق-ت ۇلىكتىڭ ىشكى نارىقتاعى ساۋدا سورەلەرىنە قولجەتكىزۋ فاكتورى تۇر. ءوندىرۋشىنىڭ ساۋدا جەلىلەرىنە سىياقىسى, قىزمەتى ءۇشىن تولەم, «رەتروبونۋستار» دەپ تە اتالاتىن سىياقىسى بار. مۇنىڭ ءبارى وتاندىق ازىق-ت ۇلىك ءوندىرۋشى ءۇشىن قيىن ماسەلە. بۇل ماسەلەنى ناقتى رەتتەۋ كەرەك. بيزنەس سۋبەكتىلەرى ساۋدامەن قارىم-قاتىناسىن تەپە-تەڭ نەگىزدە قۇرۋى ءۇشىن ساۋدا ۇستەمەسىنەن باسقا بارلىق الىم مەن تولەمدى الىپ تاستاۋى كەرەك. ساۋدا كومپانيالارى وتاندىق ءوندىرۋشىنى شىعىنى جابىلاتىن ساۋدا ۇستەمەسى مولشەرىندە شەكتەمەۋ كەرەك. بىراق سىياقىنىڭ باسقا تۇرلەرىنە تىيىم سالۋ كەرەك. ءدال وسى ءتاسىل زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلگەن جانە بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك قۇرىلىم وكىلدەرىنىڭ وتاندىق وندىرۋشىگە قۇلاق سالىپ, ۇلتتىق ەكونوميكالىق مۇددەنى قورعاۋى ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى», دەدى يۋ.نام.
زاڭ جوباسىن دايىنداۋدا جۇمىس توبىنا جەتەكشىلىك ەتكەن ءماجىلىس دەپۋتاتى, اگرارلىق ماسەلەلەر جونىندەگى كوميتەت مۇشەسى نۇرجان اشىمبەتوۆ جاڭا زاڭ الدىن الا تالقىلاۋدىڭ قيىن كەزەڭىنەن وتكەنىن ايتتى.
«يمپورتتالعان ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ ساۋدا سورەلەرىندە الاتىن ورنى ارتىپ كەلەدى. ويتكەنى ساۋدا كومپانيالارىنا ولارمەن جۇمىس ىستەۋ تيىمدىرەك. وتاندىق ءوندىرۋشى كوبىنە تىسقارى قالادى نەمەسە سالىستىرۋعا كەلمەيتىن شىعىندى كوتەرۋگە ءماجبۇر بولادى. مۇنداي جاعداي ەلدىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاسىنىڭ مۇددەسىنە ساي كەلمەيتىنى انىق. سوندىقتان ونى تۇزەتۋگە ءتيىسپىز. ىشكى نارىقتى قورعاۋدىڭ بارلىق تەتىگىن پايدالانۋ قاجەت. پرەزيدەنت ەكونوميكادا پروتەكتسيونيستىك تاسىلدەردى ەنگىزۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, وتاندىق وندىرۋشىلەر ساۋدادا باسىمدىققا يە بولۋى شارت. بۇل مەملەكەت مۇددەسى ءۇشىن كەرەك. وتاندىق تاۋارلاردىڭ كەپىلدى كولەمى بار ارنايى سورەلەر, ساۋدا زالىنداعى ەڭ جاقسى ورىندار, جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەر كۇنى, ءتۇرلى اكتسيا, ءدام تاتۋ, مەرەكەلەر ۇيىمداستىرىپ وتىرۋ قاجەت», دەدى ن.اشىمبەتوۆ.
ۇكىمەتتىڭ وڭ قورىتىندىسىن العان جاعدايدا زاڭ جوباسى الداعى كۇزدە تالقىلاۋ ءۇشىن جانە داۋىس بەرۋ ءۇشىن ماجىلىسكە جىبەرىلەدى.