اۆتوجولعا باقىلاۋ دا, تالاپ تا كۇشەيدى

 جول جوندەۋدەگى رەكوردتىق كورسەتكىش

وتىرىستا كولىك ءمينيسترى مارات قاراباەۆ, «جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» مەن «قازجولعزي» باسشىلىعى, بىرقاتار وبلىس اكىمى ەلدەگى اۆتوجولدىڭ اعىمداعى جاعدايى مەن اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2025 جىل­دىڭ سوڭىنا دەيىن رەسپۋبليكالىق جول­دىڭ بارلىعىن نورماتيۆتىك جاعدايعا كەل­تىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىن­داۋ اياسىندا بيىل ەلدەگى 12 مىڭ شا­قىرىم كۇرە جولدى كۇردەلى جوندەۋ­دەن وتكىزگەن. ءبىر بولىگىنە جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل – رەكوردتىق كورسەتكىش. اتاپ ايتقاندا, جون­دەلەتىن جولداردىڭ 8 مىڭ شاقىرى­مى – رەسپۋبليكالىق, 4 مىڭ شاقى­رىمى جەرگىلىكتى جەلىگە تيەسىلى. كولىك مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, جىل سوڭىنا دەيىن 7 مىڭ شاقىرىمدا قۇرىلىس جانە جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالادى.

ەلدەگى اۆتوجولداردىڭ جالپى ۇزىن­دىعى 95 مىڭ شاقىرىمدى قۇراي­دى. ونىڭ 25 مىڭ شاقىرىمى – رەسپۋب­ليكالىق, ال قالعان 70 مىڭ شاقىرىمى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولدار ساناتىندا. قازىر رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ نورماتيۆتىك جاعدايى – 92%-دى, جەرگىلىكتى جەلىنىڭ كورسەتكىشى 87%-دى قۇراپ وتىر. جىل سوڭىنا دەيىن اتالعان كورسەتكىشتەر تيىسىنشە 93% جانە 89%-عا جەتكىزىلەتىن بولادى.

ۇكىمەت باسشىسى بيىل «قاراعاندى – الماتى», «اقتوبە – قاندىاعاش», «اتىراۋ – استراحان» جانە «تالدىقورعان – وسكەمەن» سياقتى بىرقاتار ءىرى جوبالار اياقتالاتىنىن ايتتى. سونداي-اق شامامەن 2,5 مىڭ شاقىرىم رەسپۋبلي­كا­لىق جولدى جوندەۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان. قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىنە دە توقتالىپ, كەي وڭىرلەردە جالپى سيپاتتاعى ترانسفەرتتەردى يگەرۋ قارقىنى تومەن ەكەنىن قاپەرگە سالدى. مىسالى, مۇنداي ماسەلەلەر اقتوبە, تۇركىستان جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىندا بار. تاعى ءبىر ءتۇيىن – جوبالاردى ىسكە اسىرۋ مەرزىمىنىڭ مۇلتىكسىز ساقتالۋى. بۇل اسىرەسە سولتۇستىك جانە شىعىس وڭىرلەرى ءۇشىن ماڭىزدى. ويت­كەنى ولاردا قۇرىلىس ماۋسىمى قىس­قا. سوندىقتان جۇمىس قارقىنىن تومەن­دەتپەۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردىڭ بار­لىعىن دەر كەزىندە قابىلداۋدى تاپسىردى.

پرەمەر-مينيستر جولداردىڭ جاع­دايىنا قاتىستى ايتىلىپ جاتقان ارىز-شاعىمنىڭ ازايماي وتىرعانىنا توقتا­لىپ, ولاردىڭ نەگىزگى بولىگى جەرگىلىكتى جولدارعا قاتىستى ەكەنىنە كوڭىل اۋداردى.

«اقتوبە وبلىسى, مۇعالجار اۋدانى­نىڭ تۇرعىندارى جۇرىن مەن قاراكول اۋىلدارىنىڭ اراسىندا بيىل توسەلگەن اسفالتتىڭ ساپاسىن كورسەتتى. جاڭا توسەلگەن اسفالت قولمەن ۇگىتىلىپ جاتىر. ال جەتىسۋ وبلىسى, كەربۇلاق اۋدانى, قويانكوز اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى اسفالت توسەۋ تەحنولوگياسىن ساقتاماعان مەردىگەر كومپانيانى ءوز جۇمىسىن توقتاتۋعا ءماجبۇر ەتتى. اكىمدىكتەر قايدا, نەلىكتەن كۇندەلىكتى ساپالى باقى­لاۋ جۇرگىزىلمەيدى؟ ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرعىنداردىڭ شاعىمىنا دەر كەزىندە نازار اۋدارۋ كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.
كولىك مينيسترلىگى وبلىس اكىم­دىكتەرىمەن بىرگە قولدانىستاعى جول-قۇرى­­لىسى جوبالارىنىڭ ۋاقتىلى اياقتا­لۋىن قامتاماسىز ەتۋى قاجەت. سونىمەن قاتار جاڭا جوبالاردى ۋاقتىلى جوبالاۋ, دايىنداۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. ول ءۇشىن جەر تەلىمدەرىن الدىن الا رەزەرۆكە قويۋ كەرەك. بۇگىندە جاڭا اۆتوجول جوبالارىن باستاۋ ءۇشىن 550 ۋچاسكەنى الۋ قاجەت. ولاردىڭ ىشىندە «قاراعاندى – جەزقازعان», «اقتوبە – ۇلعايسىن» جانە «سارىاعاش قالاسىنىڭ اينالما جولى» بار.

كارەرلىك جۇك كولىكتەرىنە تىيىم سالىنادى

ۇكىمەت باسشىسى ەلدەگى جولداردا جوعا­رى ساپانى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماسە­لەسىن كەشەندى تۇردە شەشۋدى تاپسىردى. بۇل رەتتە ول جول قۇرىلىسى كەزىن­دە جەم­قورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ جۇمىس­تارىن كۇشەيتۋگە باسا نازار اۋداردى. سونىمەن قاتار جول ساپاسىنا اسەر ەتەتىن جالپىعا ورتاق جولداردا اۋىر جۇك تاسيتىن كارەرلىك اۆتوكولىكتەردىڭ ءجۇرۋى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىنە توقتالدى.

«بۇعان دەيىن كولىك مينيسترلىگىنە ءتيىستى پارامەترلەرگە ساي كەلمەيتىن اۋىر تەحنيكانىڭ جۇرۋىنە تىيىم سالۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار قابىلداۋ تاپسىرىلعان بولاتىن. سوندىقتان زاڭناماعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. جاڭا نورما 2026 جىلدان باس­تاپ جالپىعا ورتاق جولداردا كارەرلىك جۇك كولىكتەرىنىڭ جۇرۋىنە تىيىم سالۋدى كوزدەيدى. الايدا بۇل نورمانى كەلەسى 2025 جىلدان باستاپ ەنگىزۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.

وتىرىستا پرەمەر-مينيسترگە «جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» جۇرگىزىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ايتىلدى. بيىلعى 6 ايدا ساپا ساراپتاماسى ارقىلى رەسپۋبليكالىق جەلى نىساندارى 100%, ال جەرگىلىكتى جەلى نىساندارى 84% قامتىلدى. ون وڭىردە جەرگىلىكتى جەلىنى تولىق قامتۋعا قول جەتكىزىلدى. بەس مىڭ تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, ونىڭ بارىسىندا 11 مىڭعا جۋىق ماتەريال ۇلگىلەرى ىرىكتەلىپ, سىناقتان وتكىزىلگەن. ساراپتاما ناتيجەسىندە 16 مىڭ توننا اسفالتبەتون, 27 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريالدار جانە 3 مىڭ توننا بيتۋم قولدانۋعا رۇقسات ەتىلمەگەن. ەڭ كوپ سايكەسسىزدىكتەر جامبىل, تۇركىستان جانە اباي وبلىستارىندا بايقالعان.

ساراپتاما بارىسىندا جۇمىس جۇر­گىزۋ تەحنولوگياسىنىڭ 1,9 مىڭ كەمشىلىگى انىقتالىپ, ونىڭ ىشىندە 621 اقاۋ جويىلدى. قالعان اقاۋلار باقىلاۋعا الىنىپ, نىساندار پايدالانۋعا بەرىل­گەنگە دەيىن جويىلادى. ناتيجەسىندە, مەردىگەرلىك ۇيىمدار 99 مىڭ شارشى مەتر اسفالتبەتون جابىندىسىن, 18 مىڭ تەكشە مەتر قيىرشىق تاستى اۋىستىردى.

ۇكىمەت باسشىسى جىل سايىن جۇمىس قىزا باستاعان شاقتا تۋىندايتىن جول-قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ تاپشى­لىعى ماسەلەسىنە نازار اۋداردى. كولىك مينيسترلىگىنە ينەرتتى ماتەريالداردىڭ, تەحنيكالىق جانە ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بار-جوعىنا رەۆيزيا جۇرگىزۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتىپ, قاجەتتى بيتۋممەن ۋاقتىلى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.

سونىمەن بىرگە قولدانىستاعى جول ينفراقۇرىلىمىندا سۋ وتكىزۋ قۇرى­لىستارى مىندەتتى تۇردە بولۋى تۋرالى وزەكتى ماسەلەنى كولدەنەڭ تارتتى. ويتكەنى بۇل ماسەلە بيىلعى كوكتەمدە ۋشىعىپ كەتكەنىن ەسكە سالدى.

«سۋ تاسقىنى كەزەڭى قولدانىستاعى جولداردا مىندەتتى تۇردە سۋ وتكىزۋ قۇرىلىستارىنىڭ بولۋى قاجەت ەكەنىن كورسەتتى. قانشاما جولدار شايىلىپ كەتتى. جينالعان سۋدى وتكىزىپ جىبەرەتىن قۇبىرلار سالىنعاندا, جولداردىڭ كوپشىلىگىن ساقتاپ قالۋعا بولاتىن ەدى. وسىعان بايلانىستى كولىك مينيسترلىگى قولدانىستاعى ينفراقۇرىلىمدى قايتا قاراۋعا ءتيىس. سونداي-اق جەرگىلىكتى گيدروگەولوگيالىق جاعدايدى, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى جانە جوبالىق شەشىمدەردى تسيفلاندىرۋدى ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا جول-قۇرىلىستارىن جوبالاۋ كەزىندە نورماتيۆتەردى جاڭارتۋ قاجەت», دەدى و.بەكتەنوۆ.

پرەمەر-مينيستر «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» جاڭا زاڭدا جول قۇرى­لى­سىندا ەرسم – جوبالاۋ, ينجينيرينگ, جەتكىزۋ جانە قۇرىلىستى باسقارۋ قاعي­داتى بويىنشا «باسىنان اياعىنا دەيىن» ەنگىزۋ ءتاسىلى كوزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى. ەندى ونى ىسكە اسىرۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرى قاجەت.

بۇدان باسقا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنە قارجى مينيسترلىگىمەن بىرگە ۇلكەن الماتى اينالما اۆتومو­بيل جولى جوباسىنىڭ تاجىريبەسىن ەس­كەرە وتىرىپ, بيۋدجەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ تەتىگىن شۇعىل ازىرلەپ, بەكىتۋدى تاپسىردى.