«استانانىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىنە قاتىسۋشى» مارتەبەسىن العان فەرمەرگە نەمەسە كاسىپورىنعا قارجىلاندىرۋ كەزىندە باسىمدىق بەرىلەدى. وعان قوسا كەپىلدەندىرىلگەن وتكىزۋ نارىعى بولادى. «استانا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋى» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا اقمولا وبلىسىنىڭ 17 اۋدانى مەن كورشى قاراعاندى ءوڭىرىنىڭ 4 اۋدانى قاتىسىپ وتىر.
ءىرى كاسىپورىندار ەلورداعا جاقىندادى
الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق ت ۇلىك ء(امات) باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ماسەلەسى ەل باسشىلىعىنىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا. بىرىنشىدەن, ءامات باعاسىن تۇراقتاندىرۋدىڭ ءتيىمدى شارالارىنىڭ ءبىرى – اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنە ءوز ونىمدەرىن بەلگىلەنگەن باعادا ساتۋ ءۇشىن جەڭىلدىكتى نەسيەلەر بولىنەدى. بۇل يگى شارا شارۋالاردى ىنتالاندىرۋمەن قاتار, قالا حالقىنىڭ وتاندىق تابيعي ونىمگە قول جەتكىزۋىنە جاعداي جاسايدى. «اينالىم تەتىگى» اياسىندا قالا بيۋدجەتىنەن 13 ملرد تەڭگە ءبولىندى. نەگىزى, استانانىڭ ازىق-ت ۇلىك قورى 26 مىڭ توننانى قۇرايدى. بۇل – 14 مىڭ توننا كوكونىس جانە 12 مىڭ توننا باكالەيا ونىمدەرى. ونىمدەر بۇگىندە قالانىڭ 120 ساۋدا نىسانىندا بەلگىلەنگەن باعادا ساتىلىپ جاتىر.
ەكىنشىدەن, ءۇي جانىنداعى دۇكەندەرگە باسەكەلەستىك تۋدىرۋ ماقساتىندا ەلوردانىڭ ەكى اۋدانىندا دەمالىس كۇندەرى قالالىق جارمەڭكە وتكىزۋ جۇمىسى جالعاسىپ وتىر. ول جارمەڭكەدە تاۋارلار نارىقتىق باعادان تومەن باعادا ساتىلادى. بۇدان باسقا, «ەگىستىكتەن سورەگە دەيىن» قاعيداسى بويىنشا «فەرمەرلىك بازار» قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. وندا ساۋدا ورىندارى تاۋار وندىرۋشىلەرگە تومەندەتىلگەن باعامەن بەرىلەدى. فەرمەر بازارىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتالىپ, كەلەر جىلدىڭ باسىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى.
ۇشىنشىدەن, بۇگىندە ەلوردانىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ باستى باسىمدىققا اينالعان. شاھاردا شامامەن 27 ملرد تەڭگە سوماسىنا 4 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر:
• ء«تاپ-ءتاتتى» جشس دايىن تاماق ونىمدەرى مەن جارتىلاي فابريكاتتار شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسىن باستادى. قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى – 0,5 ملرد تەڭگە. وندا وندىرىلەتىن ءونىم كولەمى جىلىنا 2 500 تونناعا دەيىن جەتەدى. جوسپار بويىنشا, كاسىپورىن الداعى جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى.
• «Sumaris» جشس – ۇن جانە كونديتەرلىك ونىمدەر ءوندىرىسى. ينۆەستيتسيا مولشەرى – 2 ملرد تەڭگەگە تەڭ. جوبانىڭ قۋاتتىلىعى 550 تونناعا دەيىن دايىن تاماق ونىمدەرىن قۇرايدى. بۇل ءوندىرىس ورنىنىڭ دا ىسكە قوسىلۋ مەرزىمى كەلەر جىلدىڭ ەنشىسىندە.
• «Tiryaki Agro» جشس بيدايدى تەرەڭ وڭدەپ شىعاراتىن كاسىپورىن قۇرىپ جاتىر. سالعان ينۆەستيتسياسى – 23,5 ملرد تەڭگە. ءبىر ساتتە 8 000 توننا ءونىمدى ساقتاۋعا قابىلەتتى. بۇل كاسىپورىندى دا پايدالانۋعا بەرۋ الداعى جىلعا جوسپارلانعان.
• «Food delivery Qazaqstan» جشس حالال ستاندارتتارى بويىنشا تاماق ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ تسەحىن سالىپ, پايدالانۋ جانە جارتىلاي فابريكاتتار ءوندىرۋدى جولعا قويماقشى. 0,8 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتقان. قۋاتى – 12 توننا ەت دايىنداماسى. ىسكە اسىرۋ مەرزىمى – 2023–2025 جىلدار.
تاماق تاپشىلىعىن رەتتەيدى
بىلتىر مەملەكەت باسشىسى ەلوردانى دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندە ايتا كەلىپ, استانا ازىق-تۇلىكتى الماتىدان 4 ەسە, ال شىمكەنتتەن 2 ەسە از وندىرەتىنىن العا تارتتى.
«جالپى, بارلىق وڭىرمەن سالىستىرعاندا, قالا بۇل كورسەتكىش بويىنشا سوڭعى ورىندا تۇر. كەيىنگى 8 جىلدا ەلورداعا اكەلىنگەن ازىق-ت ۇلىك يمپورتى 3 ەسە ارتتى. نەگىزىنەن, وسى جەردە شىعارۋعا بولاتىن ونىمدەر تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر. بۇل رەتتە جەرگىلىكتى قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارى تەك جارىم-جارتىلاي جۇمىس ىستەپ تۇر», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
جاعدايدىڭ جاقسارماۋىنا كوكونىس ساقتايتىن قويما تاپشىلىعى سەبەپ بولعانىن ايتىپ, 2025 جىلعا دەيىن ەلوردادا 13 مىڭ توننادان استام كوكونىس ساقتايتىن قويما سالۋدى ءتيىستى ۆەدومستۆو باسشىلارىنا جۇكتەدى. ءسويتىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە استانا قالاسى مەن اقمولا وبلىسى اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, قالا اينالاسىندا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قالىپتاستىرۋ جونىندە پارمەندى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.
قالالىق ينۆەستيتسيا جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى حالەل اكىمجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, لوگيستيكالىق قويما تاپشىلىعىن جويۋ ءۇشىن 20-دان اسا جوبا قولعا الىنعان. ولاردىڭ يگىلىگىن تاياۋ جىلداردا ەل كورە باستايدى.
استانانى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋدە اقمولا وبلىسىنىڭ مۇمكىندىگى كوپ. اگرارلى وبلىس ورتالىق مەگاپوليستى تابيعي ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋدە قىرۋار جۇمىس اتقارىپ جاتىر. وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە كوز سالساق, كەيىنگى كەزدەرى وڭىردە ەگىنشىلىكپەن قاتار, مال جانە قۇس شارۋاشىلىعىن دامىتۋ دا وركەندەي باستاعان. استانالىق وبلىستا قازىر جىلىنا 87,5 مىڭ توننا ەت وڭدەيتىن 15 جانە 137 مىڭ توننا ءسۇت ونىمدەرىن وندىرەتىن 14 كاسىپورىن, سونداي-اق جىلىنا 794,8 مىڭ توننا ۇن دايىندايتىن 36 زاۋىت پەن 101,4 مىڭ توننا مايلى داقىلداردى وڭدەيتىن 8 كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. سونىمەن قاتار شاعىن كولەمدە ازىق-ت ۇلىك وندىرىسىمەن اينالىساتىن سەرىكتەستىكتەر قانشاما.
قاپەرگە ىلىككەن ءوندىرىس ورىندارى ونىمدەرىنىڭ دەنى باس قالانىڭ ساۋدا ورىندارىندا ساتىلىمعا شىعارىلىپ ءجۇر. ناقتى مالىمەتكە زەر سالساق, وبلىستاعى 130-عا جۋىق ءوندىرىس ورنى استانانى ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىسىپ, «ماگنۋم», «استىقجان», «سمولل», «ەۋرازيا», «الەم», «شاپاعات» سياقتى 44 ءىرى ساۋدا ورنىنا ءوز ونىمدەرىن جەتكىزىپ وتىرادى.
ەڭسەرىلۋگە ءتيىس تاۋەكەلدەر
دەسە دە, شاھاردى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس ەكى وبلىس ءالى دە ءوز مۇمكىندىگىن تولىق پايدالانا الار ەمەس. وتكەن جىلعى قاراشا ايىنداعى جاعداي بويىنشا اقمولا وبلىسىنان مەگاپوليس بازارلارىنا 38,2 مىڭ توننا ءسۇت ءونىمى, 25 مىڭ توننا ەت جانە ەت ءونىمى, 210 ملن دانا جۇمىرتقا اكەلىنگەن. بۇل ەلورداعا قاجەتتى ازىق-ت ۇلىكتىڭ 30%-ىنا دا جەتپەيدى. دەمەك باس قالا وزىنە قاجەتتى ازىق-ت ۇلىكتىڭ باسىم بولىگىن ءالى دە الىس ايماقتاردان تاسىپ, كەيبىرىن شەتەلدەن يمپورتتاپ جاتىر. وسىعان قاراعاندا, «استانا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋى» بويىنشا اتقارىلاتىن جۇمىس ءالى كوپ.
ەكونوميست الپامىس سەگىزباي ۇلى ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىنە قاۋىپ توندىرەتىن كەيبىر ىشكى قاتەرلەردى ءتىزىپ ايتتى. ولار:
ەگىن القاپتارى اۋماعىنىڭ ازايۋ جاعدايى جانە استىق جيناۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى;
اۋىل شارۋاشىلىعى مالدارى ءوسۋ قارقىنىنىڭ كەمۋى;
اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ساقتاۋ جانە وڭدەۋ سالالارىنىڭ تولىق دامىماۋى;
اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنە جەڭىلدىكتەر مەن نەسيەلەۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگىنىڭ از بولۋى;
جەر رەسۋرستارىنداعى توزۋ باسىمدىعى, توپىراق قۇنارىنىڭ تومەندەۋى جانە تۇزدانۋ جاعدايى;
يمپورتتىق ازىق-ت ۇلىك ءونىمى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنولوگيالارىنا تاۋەلدىلىكتىڭ ءوسۋ قارقىنىنىڭ جوعارىلاۋى;
اۋىل جاستارىنىڭ قالاعا جاپپاي اعىلۋ قارقىنىنىڭ كۇشەيۋى.
