ەڭ باستىسى, ءبىز شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ دوكترينالىق الەۋەتكە يە استانا دەكلاراتسياسىنىڭ قابىلدانعانىنا كۋا بولدىق. بۇل قۇجاتتىڭ ساياسي سالماعى وتە اۋىر ءارى ۇيىم ءۇشىن اسا ماڭىزدى. ويتكەنى وسى قۇجاتقا قول قويۋ ارقىلى مەملەكەتتەر العاش رەت «ۇلكەن ەۋرازيا» ۇعىمىن دۇنيەگە اكەلىپ وتىر. سونىمەن قاتار بايتاق ەۋرازيانىڭ قاۋىپسىزدىك اۋقىمىن كەڭەيتتى. بۇل شىۇ-نىڭ تۇتاس كونتينەنت تۇراقتىلىعىنىڭ, ونىڭ بەيبىتشىلىك باعىتىنداعى باستامالارى قۇرىلىسىنىڭ ورتالىعىنا اينالۋعا دەگەن شىنايى تالپىنىسىن كورسەتەدى.
بۇل تاريحي قۇجات شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ دامۋعا دەگەن جاڭا بەتبۇرىسىنا جول باستايدى دەپ بىلەمىن. ۇيىمنىڭ وسى دەڭگەيگە دەيىن وسەتىن ۋاقىتى بولدى, وعان بارلىق العىشارتتارى بار.
قازاقستاننىڭ بىتىمگەرشىلىك, ارااعايىندىق باستامالارىنا توقتالاتىن بولساق, مۇنىڭ ءبارى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اياسىندا جۇزەگە اسادى. ارينە, بۇۇ – الەمدىك اۋقىمداعى جالعىز ءارى ونىڭ ورنىن ەشكىم باسا المايتىن امبەباپ ۇيىم. وسى ورايدا شىۇ-نىڭ ءار ارەكەتىن, قابىلدانىپ جاتقان بارلىق قۇجاتى مەن دەكلاراتسياسىن, مالىمدەمەسىن بۇۇ-عا قانداي دا ءبىر دەڭگەيدەگى باسەكەلەس, قارسىلاس رەتىندە جاسالىپ جاتقان ءىس-شارالار دەپ قابىلداۋعا بولمايدى. كەرىسىنشە ونى بۇۇ-عا قولۇشىن سوزىپ, بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق جولىنداعى باستامالارىن تولىقتىرۋشى ۇلكەن كۇش رەتىندە قاراستىرۋ كەرەك. شىۇ تەك ەۋرازيا اۋماعىنداعى ماسەلەلەرمەن اينالىسادى. ياعني ەڭ الدىمەن ۇيىم جۇمىسىنا ءوز «وتباسىنىڭ» قامقورلىعى تۇرعىسىنان قارايدى. جالپى, مەنىڭ ويىمشا, الداعى ۋاقىتتا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى بۇۇ كەلىسىمىمەن وڭىردە قانداي دا ءبىر بىتىمگەرشىلىك قۇرالىن, ينستيتۋتىن قۇرۋى مۇمكىن. ءوز باسىم بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ەۋرازيادان ءوزىنىڭ ءبىر يادرولىق قۇرىلىمىن, ماسەلەن شارتتى تۇردە الاتىن بولساق, ەۋرازيانىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى, يادرولىق مەملەكەتتەر كەڭەسى سىندى قاۋىپسىزدىككە قاتىستى بولىمشەلەرىن قۇرىپ, ونىڭ قۇرامىنا شىۇ-عا كىرەتىن ءتورت يادرولىق ەلدى قوسۋىن قولدار ەدىم. ياعني ءبىز مۇندا پلانەتاداعى ۇلكەن ايماقتىق ۇيىمنىڭ قۇرىلىپ كەلە جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. ەۋرازياداعى بۇل قادام – دۇرىس جولداعى ۇدەرىس.
قازاقستان بەلسەندى ارەكەت ەتىپ وتىرعان ء«ۇش ز ۇلىم كۇشپەن» كۇرەسكە كەلەر بولساق, قازىر شىۇ-نىڭ ازىرگە مۇنداي كۇشتەرمەن تىكەلەي كۇرەسەتىن قۇرالى, ينستيتۋتى جوق. ۇيىم مەملەكەت باسشىلارىنىڭ باسىن وسى استانا ءسامميتى سياقتى فورۋمداردا قوسىپ, وسىنداي كۇردەلى احۋالدى تالقىلايتىن الاڭ قىزمەتىن عانا اتقارىپ وتىر. ياعني بىزدە لاڭكەستىك ارەكەتتەرمەن كۇرەستە ارنايى كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ جاعى عانا بار.
مەنىڭ پايىمداۋىمشا, وسى سامميتتەن كەيىن سول ء«ۇش ز ۇلىم كۇشپەن» كۇرەستى ۇيلەستىرۋ ءىس-شارالارى كۇشەيتىلەدى.الداعى ۋاقىتتا شىۇ اياسىندا بىرلەسكەن ءبىر ينستيتۋتتىڭ قۇرىلاتىنىنا سەنىمدىمىن. ودان بولەك, باتىس ەۋروپانىڭ پوليتسيالىق قۇرىلىمدارىن ءبىر مۇددەگە توعىستىرعان ەۋروپول سياقتى دا ءبىر قۇرىلىمنىڭ جاساقتالاتىنى انىق. سوندىقتان ۇيىم جۇمىسىنىڭ جاڭا كەزەڭىن كورسەتەتىن جاڭا قۇرىلىمدار پايدا بولاتىنى ءسوزسىز. ازىرگە كوشباسشىلار وزدەرىنىڭ ۇلتتىق كۇشتىك قۇرىلىمدارى بۇل تۇرعىدا قالاي ارەكەت ەتۋى كەرەكتىگىن تالقىلاي بەرۋىن توقتاتپايدى.
سەرگەي ستانكەۆيچ,
تاريحشى, ساياساتتانۋشى
(رەسەي فەدەراتسياسى)
