ساپەكەڭ جاقسىلىققا جانى قۇمار جان بولاتىن. وزىنە قاتتى اسەر ەتكەن جاقسى ماقالا, وچەرك, كىتاپ, ءتاۋىر كينودان العان اسەرى تۋرالى اڭگىمەلەپ, بالاشا قۋاناتىن. ساپەكەڭنىڭ وسى قاسيەتى جايىندا اكادەميك-جازۋشى زەينوللا قابدولوۆ: «مەن بىرەۋدىڭ تابىسىنا, جاقسىلىعىنا بالاشا قۋاناتىن, قىزعانىش دەگەندى بىلمەيتىن ءبىر عانا ادامدى بىلەمىن, ول – ساپار بولاتىن», دەپ اعىنان جارىلعان-دى. كامالدىڭ سول كوركەم وچەركىن زور اسەرمەن اڭگىمەلەگەن سوڭ, مەن دە وقىپ شىقتىم. شىنىندا دا, وتە تارتىمدى جازىلعان وچەرك ەكەن. جاس عالىم تورەگەلدى شارمانوۆتىڭ عىلىم جولىنداعى ىزدەنىسى, قول جەتكىزگەن تابىستارى, ادامي قاسيەتتەرى ادەمى باياندالعان. جاس عالىمنىڭ بولاشاعى زور ەكەندىگى, ءالى تالاي تابىسقا قول جەتكىزەتىنىنە سەنىم تۋعىزادى. وسىنداي جاقسى ماقالالارىمەن كوزگە تۇسكەن كامال سمايىلوۆ كوپ ۇزاماي رەداكتسيا اپپاراتىنا شاقىرىلدى. جۇردەك جۋرناليست الماتىعا كەلگەن سوڭ ءبىر-ەكى جىل وتپەي-اق ورتالىق كومسومول كوميتەتىنە جاۋاپتى قىزمەتكە الىندى. تورەگەلدى شارمانوۆ تا الماتىعا وتباسىمەن كوشىپ كەلىپ, عىلىمي جۇمىسىن جالعاستىرىپ ءجۇرىپ, 32 جاسىندا دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اتاندى. توكەڭمەن كامال ارقىلى تانىستىق. قازاقتا ء«وزى جاقسى ادامعا ءبىر كىسىلىك ورىن بار» دەگەن ءسوزدىڭ جانى بار. تورەگەلدى بارىنشا قاراپايىم, وتە مادەنيەتتى, اقىل-پاراساتى زور, وتە ءبىلىمدى ادام ەكەنىن تانىتتى. كامالدىڭ دا جاقسى قاسيەتتەرىن باعالايتىن ساپەكەڭ توكەڭمەن تەز سىيلاسىپ, دوستاسىپ كەتتى.
تەگىندە ادام كەز كەلگەن سىيلاسقان كىسىمەن دوس بولا بەرمەيدى عوي. ءبىرىن-ءبىرى جەتە ءتۇسىنىپ, ءبىلىمى, ورەسى, ادامي قاسيەتتەرى كوڭىلىنەن شىققان سوڭ ارالارىنداعى جاقسى قارىم-قاتىناس دوستىققا اينالادى ەمەس پە؟ كامال, تورەگەلدى, ساپاردىڭ دوستىعى ءدال وسىلاي قالىپتاسقانى بار. دوستار ءبىر-ءبىرىن قولدايدى, قاجەت جەرىندە قولۇشىن بەرەدى, اقىلداسىپ, سىرلاسىپ جۇرەدى. مۇنىڭ ءوزى دوس جانداردىڭ كوڭىل كۇيىنە, دەنساۋلىعىنا, ومىرگە قۇلشىنىسىنا اجەپتاۋىر دەمەۋ بولادى. سوندىقتان دا ادامدار دوستىققا ءزارۋ كەلەدى.
ءبىر عاجابى, وسى ءۇش دوستىڭ ۇشەۋىنە دە ورتاق قاسيەت – بارىنشا قاراپايىمدىلىعى ەدى. قانداي لاۋازىمعا, قانداي تابىسقا جەتسە دە, ولار ماڭعازدانۋ, كوكىرەك كوتەرۋ, ەسكى دوستاردان ىرگەنى اۋلاق سالۋ دەگەندى بىلمەيتىن. مەنىڭشە, بۇل – وتە قىمبات قاسيەت. تورەگەلدى شارمانوۆتىڭ 12 جىل دەنساۋلىق ءمينيسترى بولعان كەزىندە قول جەتكەن ايتۋلى, اسا جاۋاپكەرشىلىكتى ءىسىنىڭ ءبىرى – الماتىدا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ جيىنىن جوعارى دەڭگەيدە وتكىزگەنى. ىرگەلى ءىس-شارانى جاقسى وتكىزگەن سوڭ, رەسپۋبليكا باسشىسى دىنمۇحاممەد قوناەۆ دەنساۋلىق ءمينيسترىن قابىلداپ, ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن. دۇنيە ءجۇزىنىڭ 200 ەلىنەن 29 عانا ادام يە بولعان لەون بەرنار سىيلىعىمەن تورەگەلدى شارمانوۆتىڭ ماراپاتتالۋى حالقىمىزعا ابىروي بولدى. سونداي-اق ونىڭ مەملەكەتتىك سىيلىققا دا يە بولىپ, قارجىسىن بالالار ۇيلەرىنە بەرگەنى ۇلكەن ادامگەرشىلىكتىڭ, ازاماتتىقتىڭ بەلگىسى ەدى. ءوز حالقىن مەيلىنشە جانىنداي جاقسى كورگەن توكەڭ حالىقتىڭ دەنساۋلىعى, اماندىعى ءۇشىن دۇرىس تاماقتانۋدىڭ, قالاي تاماقتانۋدىڭ دۇرىس جولدارىن ۇسىندى. اسىرەسە ۇلتتىق تاعامداردىڭ پايدالى جاقتارىن دالەلدەپ, ايتىپ وتىراتىن.
توكەڭنىڭ عىلىمداعى تابىستارىن ءارى قاراي ۇلى الماس ابىرويمەن جالعاستىرىپ كەلەدى. الماس اناسى گۇلزيا دۇنيەدەن وتكەلى وتىز جىلدان ارتىق ۋاقىتتا دانا ەكەۋى اكەسىن ايالاپ, العىسىنا بولەنىپ, باتاسىن الدى. ءسوز جوق, ولار ءوز بالالارىنا اتا-انانى سىيلاپ, قارتايعاندا ەشنارسەگە تارىقتىرماي كۇتۋدىڭ ونەگەسىن كورسەتتى. الماس پەن دانانىڭ ادامگەرشىلىگى تالايعا ۇلگى. ويتكەنى ولار توكەڭ مەن گۇلزيانىڭ ءوز اتا-اناسىن قالاي كۇتكەنىن كورىپ ءوستى. ءبىر جۋرناليست گۇلزياعا: «توكەڭنىڭ اتا-اناسى سىزدەردە تۇرا ما؟» دەپ سۇراسا كەرەك. سوندا گۇلزيا: «كەرىسىنشە, ءبىز اتا-انامىزدىڭ قولىندا تۇرامىز», دەپ جاۋاپ بەرىپتى. وسىنداي تەكتى تاربيە كورگەن بالالاردىڭ باسقاشا بولۋى مۇمكىن دە ەمەس.
توكەڭ دوستارى ساپار مەن كامال دۇنيە سالعاننان كەيىن دە ولاردىڭ وتباسىنان قول ۇزگەن جوق. ۇنەمى حال سۇراسىپ, ەكى وتباسىنىڭ جاقسىلىعىنا بىرگە قۋانىپ, اۋىرتپالىق تۇسكەندە جانىنان تابىلدى. بيىل ناۋرىز مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاۋعا تەلەفون سوعىپ ەدىم, ترۋبكانى كوتەرگەن ايەل داۋسى: «قازىر قۇلاعىنا توسايىن», دەدى.
بۇعان ءسال تاڭداندىم دا, «شاماسى اۋرۋحانادا ەم الىپ جاتقان بولار» دەگەن وي كەلدى. توكەڭنىڭ داۋسى تىم باسەڭ ەستىلدى. اماندىق-ساۋلىقتان سوڭ, «مەن ساپاردى جاقسى كورۋشى ەدىم» دەگەندى ءۇش رەت قايتالادى دا: «كامال ەكەۋى ەشقاشان ەسىمنەن شىقپايدى», دەدى. سول كەزدە تاماعىما ءبىر وكسىك تىعىلعانداي, ءۇنسىز قالدىم. ءسال ۇنسىزدىكتەن سوڭ, تەلەفون داۋسى ءۇزىلدى. بۇل توكەڭمەن سوڭعى تىلدەسۋىمىز ەكەن...
مامىردىڭ تورتىندە وتكىزىلگەن اسقا الماس ەكەۋىنە شاقىرۋ جىبەرگەن ەدىم. شاقىرۋدى الىسىمەن الماس ماعان حابارلاسىپ: «اكەم قازىر شىعا المايدى, بۇيىرسا اسقا ءوزىم بارامىن عوي», دەدى. توكەڭنىڭ ناۋقاستانىپ جاتقانىن ەستىگەنمەن, جاماندىققا قيماپ ەدىم. ارادا ءبىراز كۇن وتكەن سوڭ, توكەڭنىڭ جارىق دۇنيەدەن وتكەنى جايىندا حابار الدىم. وي, جالعان دۇنيە-اي دەسەڭشى. ءبىزدىڭ دوستارىمىزدان قالعانى جالعىز ءوزى ەدى. ەل ءۇشىن, ءبىز ءۇشىن تورەگەلدى شارمان ۇلى ەسىمى بىلىكتى مامان, جاۋاپتى تۇلعا رەتىندە جۇرەگىمىزدە ساقتالادى. باستاعان ءىسى جۇيەلى جالعاسادى دەپ سەنەمىز. ۇرپاعى توكەڭ رۋحىن ريزا ەتە بەرسىن.
كۇلاش بەيسەنبيەۆا
