كەرەكۋدىڭ ج.ايماۋىتوۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكا-دراما تەاترى بيىلعى 35-ماۋسىمنىڭ شىمىلدىعىن «مەنىڭ اتىم قوجا» پرەمەراسىمەن جاپتى. ەركىن مىنەزدى قازاق بالاسىنىڭ قايسار بەينەسىن كورسەتەتىن ءپوزيتيۆتى دۇنيە اتالعان تەاتردا كوپتەن بەرى بولماعان ەدى. ادامنىڭ وي-ءورىسى مەن تانىمىن ۇشقىر قيالعا جەتەلەيتىن, كەيىپكەرلەرىن ىزگى قاسيەتتەرگە تاربيەلەيتىن قويىلىمدى جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق جىلى قابىلدادى.
«اتىمدى ايتا باستاسام, ءتىلىم تاڭدايىما جابىسىپ قالعانداي بولادى دا تۇرادى. ادامنىڭ اتىنىڭ سۇيكىمدى بولۋى دا زور باقىت پا دەيمىن...» دەپ باستالاتىن شىعارمانى اعا ۇرپاق كەزىندە جاتا-جاستانا وقىعانى ءمالىم. قازاق بالالار ادەبيەتىندەگى شوقتىعى بيىك تۋىندىنىڭ جەلىسى بويىنشا ساحنالانعان قويىلىمدا قوجانىڭ باسىنان وتكىزگەن وقيعالارى, سونداي-اق دوستىق پەن مەيىرىمدىلىك سىندى كيەلى ۇعىمدار دارىپتەلەدى. سپەكتاكل ءجاسوسپىرىم بالانىڭ مىسالىندا اتا-انا, مەكتەپ جانە قورشاعان ورتا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى اشىپ كورسەتكەندەي بولدى. «اجەم مەن اناما ءومىردىڭ بار باقىتىن كورسەتسەم دەيمىن», دەپ ارماندايتىن ءجاسوسپىرىمنىڭ ارا-تۇرا سىرتقا شىعىپ كەتەتىن قيامپۇرىس مىنەزى كوپكە ۇناماعانىمەن, قوجادان اينالاسىنداعىلار ۇلكەن ءۇمىت كۇتەدى. وسىنداي ساتتە قازاقتىڭ تەكتەكتى تىيىپ, تەزگە سالاتىن تاربيە مەكتەبى بار ەمەس پە... بالا قوجانى مەكتەپ, سىنىپتاستارى, اناسى مەن اجەسى بولىپ ىزگىلىككە شاقىرادى. جانعا جىلۋ ۇيالاتاتىن, بالالىق شاقتىڭ ساۋلەلى ساتتەرىنە, مەيىرىمگە تولى درامادان اركىم وزىنە قاجەتتى دۇنيە ءتۇيىپ قايتقانداي بولدى.
ءبىر ەرەكشەلىگى, قوجانىڭ ءرولىن ەكى بىردەي اكتەر ويناپ شىقتى. ترۋپپانىڭ جاس اكتەرلەرى بەكنۇر داستان مەن اقجول دۇيسەن ۇلى باستى كەيىپكەردىڭ وبرازىن كورەرمەنگە جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىراز تەر توككەنگە ۇقسايدى. ايتسە دە كەيىپكەردىڭ ىشكى بۇلقىنىستارىن جەتكىزۋدە ءبىراز دەتالدەر جەتىڭكىرەمەگەندەي كورىندى. الدە تاجىريبە كەمشىن, الدە رەجيسسەر بۇل باعىتتا جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ىزدەنبەدى مە ەكەن. ايتەۋىر قوجانىڭ وي يىرىمىندە ەكەۋارا تارتىس جۇرگەندە كوڭىلدىڭ ايىزى قانباي قالا بەردى. ال جانار رولىندەگى جانارا نازيكەنوۆا, جانتاستى بەينەلەيتىن تەمىرلان مۇقاتاي, سۇلتاندى ويناعان جاسۇلان ءامىرحان سىندى جاس اكتەرلەردىڭ ساحناداعى تالپىنىستارى ءساتتى شىقتى دەپ ايتساق بولادى. اسىرەسە جاسۇلان ءامىرحانوۆتىڭ ويىنىنان جاساندىلىق تاپپادىق. بۇل جىگىتتىڭ اكروباتيكاعا بەيىمدىلىگىن بۇعان دەيىن ورىنداپ جۇرگەن تريۋكتەرىنەن بايقاپ كەلەمىز. جىل باسىندا جازۋشى ورالحان بوكەي اڭگىمەسى نەگىزىندە قويىلعان «كەربۇعى» پلاستيكالىق دراماسىندا دا شەبەرلىگىمەن جارقىلداپ كورىندى. ال «مەنىڭ اتىم – قوجاداعى» سۇلتان رولىندە ول كومەديالىق وبرازدى دا ءۇيىرىپ اكەتەتىن امبەباپتىعىن كورسەتتى.
قويىلىمنىڭ ساحنالىق نۇسقاسىن جازعان تالعات سادىقوۆ, رەجيسسەرى جانگەلدى سادىقوۆ, سۋرەتشىسى – ايسۇلۋ شاريپوۆا, حورمەيستەر – ەلەنا باتورشينا, بالەتمەيستەر – ايگۇل دايىرباەۆا, رەجيسسەر اسسيستەنتى – تەمىرلان مۇقاتاي.
قويۋشى رەجيسسەر جانگەلدى سادىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, دراماداعى نەگىزگى ماسەلە قازاق بالاسىنىڭ پسيحولوگيا-سىنا جانە قوعامنىڭ بالاعا ىقپالىنا ارنالعان.
«ەل ۇلكەندەرى ەرتەدە تەنتەك بالادان تەكتى ازامات شىعادى دەپ سەنەتىن. اينالاسىنداعىلار قوجا نە سەبەپتى سىنىپتاستارىنا سوقتىعا بەرەتىن سوتقار دەپ ويلايتىنى سەبەپسىز ەمەس-ءتىن. راسىندا قوجانىڭ بۇزىقتىعى – ونىڭ بويىندا تۇنىپ تۇرعان قايسارلىقتىڭ بۋىرقانعان كورىنىسى. بۇعان قوسا اناسى قاراتايعا تۇرمىسقا شىعىپ كەتپەسە ەكەن دەگەن ۋايىمى دا ونى وعاشتاۋ ىستەرگە جەتەلەپ كەلدى. نەگىزى قوجانىڭ قوعامدا ءوز ورنىن تابۋىنا, ازاماتتىق تۇرعىدان جەتىلۋىنە كوپ ادام ىقپال ەتتى. ولار – ۇيىندەگى اناسى مەن اجەسى, ۇستازى مايقانوۆا, ەڭ ارىسى دوسى – سۇلتان جانە سىنىپتاستارى. دراما سوڭىنداعى اناسىنىڭ بالاسىنا دەگەن سەنىمى ءجاسوسپىرىمنىڭ ويىن 180 گرادۋسقا وزگەرتىپ, ونىڭ ىشكى جان دۇنيەسىندە بولىپ جاتقان قۇبىلىستاردى جاعىمدى جاققا بۇرىپ جىبەردى. «مەن مىنا بايتاق دالانىڭ قوجاسىمىن» دەپ ارقالانۋى دا دارقان دالاداعى ەركىن قازاق حالقىنىڭ مىنەزىن تانىتادى. قىلىشىنان قان تامىپ تۇرعان سوناۋ كەڭەس زامانىندا جازۋشى بەردىبەك سوقپاقباەۆ قازاق – ءوزى جايلاپ وتىرعان مەملەكەتتىڭ قوجاسى ەكەنىن وسى جولدارمەن-اق بەينەلەپ جازعانىن ەكىنىڭ ءبىرى تۇسىنە بەرمەگەنى انىق. پوۆەستە قۇداي مەن جاراتىلىس ءىلىمى دە ءسوز ەتىلەتىنى بەلگىلى. ءبىز وسى وقيعالاردىڭ بارلىعىن قاز-قالپىندا ساقتاپ قالۋعا تىرىستىق», دەيدى ج.سادىقوۆ.
ايماۋىتوۆ تەاترى بيىلعى ماۋسىمدى ءساتتى وتكەردى دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا نەگىز بار. ماۋسىم باسىنان بىرنەشە پرەمەرانى جارق ەتكىزدى. ونىڭ ىشىندە ء«شامشى» سپەكتاكل-كونتسەرتى ەكى كۇن بويى ۇلكەن انشلاگپەن وتكەنىنە كۋا بولدىق. ال وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا تەاتر ۇجىمى رەسەيدىڭ ماسكەۋ وبلىسى مىتيششي قالاسىنداعى «فەست» دراما جانە كومەديا تەاترىندا وتكەن «پودموسكوۆنىە ۆەچەرا» فەستيۆالىنە قاتىسىپ, «ۇزدىك انسامبل» اتالىمىن ولجالاپ ورالدى. بۇعان قوسا ەلدە ۇيىمداستىرىلعان تەاتر بايقاۋلارىنان دا ونەر ترۋپپاسىنىڭ قانجىعاسى بوس قايتپادى.
بيىل الاش قايراتكەرى, جازۋشى, دراماتۋرگ, پۋبليتسيست جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ تۋعانىنا – 135 جىل. تۇلعانىڭ مەرەيتويىنا وراي ءوڭىر تەاترى «ەرتىس-بايان» I رەسپۋبليكالىق تەاترلار فەستيۆالىن وتكىزبەكشى. ونەر بايقاۋى قىركۇيەك ايىندا وتەدى دەپ جوسپارلانعان.
پاۆلودار وبلىسى
