ءار وقۋ جىلى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە الەمنىڭ 30 ەلىنەن 100-دەن اسا شەتەلدىك پروفەسسور ءدارىس وقيدى. فارابي ۇستازدىڭ شىعىسقا ساپارى الەمگە اشىلعان تەرەزە سانالدى. الەمنىڭ ەكىنشى ۇستازى سالعان اعارتۋ ساپارىن ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسورلارى تابىستى جالعاستىرىپ وتىر. ولار ماجارستان, گەرمانيا, موڭعوليا, فرانتسيا, اقش, رەسەي, تۇركيا, وزبەكستان, باسقا دا ەلدەردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە عىلىمي زەرتتەۋلەرمەن اينالىسىپ, ءبىلىم بەرەدى.
بۇگىندە بىرەگەي جوعارى وقۋ ورنى لا-ساپيەنتسا ۋنيۆەرسيتەتى (يتاليا), لوتارينگيا ۋنيۆەرسيتەتى (فرانتسيا), ۆيسمار ۋنيۆەرسيتەتى (گەرمانيا), رەيمس شامپان-اردەننا ۋنيۆەرسيتەتى (فرانتسيا), كاديس ۋنيۆەرسيتەتى (يسپانيا), ليسسابون ۋنيۆەرسيتەتتىك ينستيتۋتى (INCSTE) (پورتۋگاليا), ن. كوپەرنيك اتىنداعى تورۋن ۋنيۆەرسيتەتى سياقتى بەدەلدى شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بىرلەسكەن جانە قوسديپلومدى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ عىلىم جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا قوعام كۇرەتامىرىنىڭ تىنىسىن كەڭەيتەتىن جول عىلىمدا دەپ اتادى. وسى ورايدا قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى عىلىمنىڭ الەۋەتىن تەحنوگەندىك جانە تابيعي اپاتتاردى بولجاۋ, كليمات وزگەرۋىنە قارسى كۇرەستە ستراتەگيالىق قادامىن اتاۋعا بولادى. عىلىم دەرەكقورلارىنداعى ەڭ وزىق زەرتتەۋلەر, ىرگەلى جانە قولدانبالى ناتيجەلەرگە مونيتورينگ جۇرگىزۋ, ناتيجەسىندە ءتيىمدى شەشۋ مەحانيزمىن ۇسىنا بىلگەن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى جانسەيىت تۇيمەباەۆ كليماتتىڭ وزگەرۋىن زەرتتەۋگە جانە ءبىلىم بەرۋگە ارنالعان «تۇراقتى دامۋ جانە تابيعاتتى ۇتىمدى پايدالانۋ» عىلىمي ورتالىعىنىڭ قۇرامىنا تۇراقتى دامۋ ماقساتىن ىسكە اسىراتىن 10 يننوۆاتسيالىق زەرتحانا ءىسىن جولعا قويدى.
جاھاندىق زەرتتەۋ كوشىنەن لايىقتى ورنىن العان عىلىمي ورتالىق كليمات جانە مودەلدەۋ, تسيفرلىق كارتوگرافيا جانە قولدانبالى گەودەزيا, GlobalSky (اتموسفەرالىق زەرتتەۋلەردىڭ يننوۆاتسيالىق زەرتحاناسى), تۇراقتى تۋريزم, سۋ رەسۋرستارىنىڭ ساپاسىن تالداۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار لاندشافتتاردىڭ دەگراداتسياسىن گەواقپاراتتىق تالداۋ, گەودەموگرافيالىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك, توپىراق ەكولوگياسى, قورشاعان ورتانى باقىلاۋ شارالارىن ىسكە اسىرادى. بۇل – اتالعان زەرتتەۋلەر ەلىمىزدەگى سۋ تاسقىنى سالدارىن زەرتتەۋ مەن الدىن الۋدا, وڭتايلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدە ۇلكەن بەتبۇرىس.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كليمات وزگەرۋىندە «قاشىقتان زوندتاۋ تەحنولوگياسى جانە قولدانۋ» قازاق-قىتاي بىرلەسكەن زەرتحاناسى جۇمىسىنان باستاۋ العانىن اتاپ وتكەن ابزال. زەرتحانا ورتالىق ازيا وڭىرىندە كليماتتىڭ وزگەرۋى سالدارىنان ورىن العان سۋ تاپشىلىعى, قۇرعاقشىلىق, جەردىڭ قۇنارسىزدانۋى سياقتى ەكولوگيالىق ماسەلەلەرگە مونيتورينگ جۇرگىزەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستان, قىتاي جانە ورتالىق ازيا ءۇشىن جوعارى دەڭگەيدەگى حالىقارالىق رەسۋرستىق جانە ەكولوگيالىق پلاتفورما قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جاھانداعى وزىق ويلى, ىرگەلى قاۋىم الىسقان كليمات وزگەرىسىنە كۇرەستە ءۇشىنشى قادام رەتىندە زاماناۋي «Farabi Chem Science» كلاستەرىنىڭ قۇرىلۋى. قۇرامىنا 9 عىلىمي زەرتحانا كىرەتىن كلاستەر حيميا جانە حيميالىق تەحنولوگيالار فاكۋلتەتىندە ورنالاسقان.زامانىنا ساي اشىلعان زەرتحانالار قورشاعان ورتانى لاستاۋشى زاتتاردى ايقىنداپ, تالداپ, حيميالىق توق كوزدەرىنە ارنالعان جاڭا ماتەريالداردى ازىرلەيدى. مۇناي حيمياسى سالاسىندا تەرەڭدەتىلگەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزە وتىرىپ, قازاقستاندىق مەديتسينالىق-بيولوگيالىق قۇرالدار مەن باكتەريالارعا قارسى قورعانىش جابىندارىن الۋدى ماقسات تۇتادى.
حيميالىق عىلىم كلاستەرىنە اناليتيكالىق حيميا جانە قورشاعان ورتا زەرتحاناسى, ەلەكتروحيميالىق ءوندىرىس تەحنولوگياسى زەرتحاناسى, مۇناي-حيميا زەرتحاناسى, حيميا-مەديتسينالىق زەرتحانا, جۇقا ورگانيكالىق سينتەز زەرتحاناسى, ەنەرگيانى كوپ قاجەت ەتەتىن نانوماتەريالدار زەرتحاناسى, پەرسپەكتيۆالىق ماتەريالدار مەن تەحنولوگيالار زەرتحاناسى, جوعارى دالدىكتەگى ماتەريالداردى دياگنوستيكالاۋ زەرتحاناسى جانە «Chemical Coatings Innovations» عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعى كىرەدى. سونىمەن بىرگە ەلىمىزدەگى حيميا, مەديتسينا, بيولوگيا عىلىمي مەكتەپتەرىنىڭ جەتەكشى زەرتتەۋ ورتاسى دا وسىندا. سونداي-اق بۇۇ اياسىندا 2026 جىلى قازاقستاندا ايماقتىق كليمات ءسامميتى وتپەك. كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەستە وتاندىق عالىمداردىڭ ورتاق شەشىمدەرىنە, زەرتتەۋ نايجەلەرىنە جەتۋدە مۇنداي زەرتتەۋلەر ماقساتتى بولماق.
تاياۋدا قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى QS حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر رەيتينگىندە الەمدەگى توپ-200 جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارىنا قوسىلدى. كوشباسشى جوعارى وقۋ ورنى 9 كورسەتكىش بويىنشا 67 پوزيتسياعا جوعارىلاپ, 230-ورىننان 163-ورىنعا كوتەرىلدى. بۇل دەرەكتەن بايقارىمىز, قازۇۋ – ورتالىق ازيا جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا ەڭ ۇزدىك 200 ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قاتارىنا ەنگەن العاشقى جانە بىرەگەي جوعارى وقۋ ورنى. ايتا كەتەيىك, كەيىنگى وقۋ جىلدارىندا ۋنيۆەرسيتەتتە كەشەندى قۇرىلىمدىق جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلىپ, بىرلەسكەن عىلىمي حالىقارالىق زەرتحانالار اشىلدى. جوعارى ستاندارتتارعا سايكەس حالىقارالىق اككرەديتتەۋدەن وتكەن ەكسپەريمەنتتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ازىرلەنىپ, شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ فيليالدارى اشىلىپ, ءوز جۇمىسىن باستادى.
ءبىلىم ورداسىنىڭ ءاربىر وقىتۋشى-عالىمى ۇزدىكسىز دامۋ فورمۋلاسىنا ۇلەس قوسىپ وتىر. زەرتتەۋ ۇجىمى جۇمىلا بۇۇ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنىڭ 17 باعىتى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ساپاسىن ارتتىرا, يننوۆاتسيالىق زەرتتەۋلەر مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى جانداندىرا وتىرىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تۇراقتى ەكوجۇيەسىن قۇرۋ ۇستىندە. اكادەميالىق باسەكەلەستىك پەن بيىكتىك ولشەمىنىڭ كەلەسى ناتيجەسى – ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتى «Times» جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ىقپالى رەيتينگىسىندە 400 پوزيتسيامەن العا جىلجىتتى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى العاش رەت توپ 401-600 جوعارى وقۋ ورىندارى قاتارىنان ورىن الدى. بۇل حالىقارالىق رەيتينگكە الەمنىڭ 1 963 ۋنيۆەرسيتەتى ەنگەن. UNAI - بۇۇ اكادەميالىق ىقپال ەتۋ باستاماسىنىڭ حابى رەتىندە قازۇۋ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن ورىنداۋدا كوش باستادى. №5 «گەندەرلىك تەڭدىك» باعىتىندا 56-ورىنعا, ال №7 «قولجەتىمدى جانە تازا ەنەرگيا» باعىتىندا 68-ورىنعا جايعاسىپ, ۇزدىك 100-دىككە كىردى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پاراسات بيىكتىگىنەن كورىنۋى – بۇل بىلىكتى مەنەدجمەنت پەن ۇجىمنىڭ تۇراقتى ماقساتىنىڭ ارقاسىندا قول جەتەتىن تۇعىر.
گۇلميرا سۇلتانباەۆا,
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ پروفەسسورى, ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
