سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
بۇل قۇندى ەڭبەكتىڭ تۇپنۇسقاسى (ورىس تىلىندە) ۆ.ك.ريابيتسەۆ, ا.ف.كوۆشار, ۆ.ا.كوۆشار, ن.ن.بەريوزوۆيكوۆ سىندى عالىمداردىڭ قۇراستىرۋىمەن العاش 2014 جىلى جارىق كورگەن ەدى. ەندى, مىنە, قازاقستانداعى بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعى «شەۆرون» كومپانياسىمەن سەرىكتەستىكتە جۇزەگە اسىراتىن «Students for Nature» جوباسى اياسىندا قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ, بۇرىن كەتكەن كەم-كەتىكتەرىن تۇزەتىپ, قايتا شىعارىپ وتىر. انىقتاعىشتى قازاق تىلىنە كاسىپقوي زوولوگتەر, قازاق تىلىندەگى زوولوگيا وقۋلىقتارىنىڭ اۆتورلارى بىرلىكباي ەسجانوۆ پەن قىلىشبەك مۇسابەكوۆ اۋداردى.
كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر كەشىندە قازاقستانداعى ۇلىبريتانيانىڭ ەلشىسى كەتي ليچ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى جاناربەك ءاشىمجان, ورمان شارۋاشىلىعى مەن جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنىڭ توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اندرەي كيم, قازاقستانداعى بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعى (قبسق) عىلىمي ديرەكتورى سەرگەي سكليارەنكو, شەۆرون كومپانياسىنىڭ الەۋمەتتىك ينۆەستيتسيا جونىندەگى كەڭەسشىسى لەيلا ايتمۇحانوۆا جانە كىتاپتىڭ قۇراستىرۋشىسى, ورنيتولوگ ۆيكتوريا كوۆشارلار قاتىستى.
جيىندا ءسوز العان ۇلىبريتانيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى كەتي ليچ حانىم: «كىتاپ قازاق تىلىندە بولعاندىقتان, ءسوزىمدى تۇگەل قازاقشا ايتايىن» دەي كەلە, ەڭبەكتى جوعارى باعالادى.
«قازاقستان قۇستارىن زەرتتەپ, ۇلكەن جۇمىس اتقارعان كىتاپ اۆتورلارى مەن اۋدارماشىلارىن قۇتتىقتايمىن. تۇساۋكەسەرگە كەلۋىمنىڭ ەكى سەبەبى بار: بىرىنشىدەن, قبسق – ءبىز ءۇشىن ەرەكشە سەرىكتەس, ويتكەنى بۇل ۇيىم RSPB-مەن بىرگە كوپ جىل بويى اقبوكەندى زەرتتەۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ايتپاقشى, مەن دە RSPB-دا جۇمىس ىستەگەنمىن. سول سەبەپتى قبسق-تىڭ جۇمىسىن جوعارى باعالايمىن جانە ولارعا قولداۋ كورسەتكىم كەلەدى. ەكىنشىدەن, تابيعاتقا كوڭىل ءبولىپ, ەكوجۇيەگە, جانۋارلار مەن وسىمدىكتەرگە قامقورلىق جاساۋ – قازىرگى كەزدە وتە ماڭىزدى. جاستارعا تابيعاتتى قورعاۋدى ۇيرەتۋ قاجەت. بيوارالۋاندىقتى ساقتاۋعا تالپىنعان جۇمىستارىڭىز بەرەكەلى بولسىن. بولاشاق ۇرپاقتىڭ سىزدەردىڭ بۇل ىستەرىڭىزگە ريزا بولاتىنىنا سەنىمدىمىن», دەدى ەلشى حانىم.
كىتاپ ورنيتولوگيا مەن قۇستارعا قىزىعاتىن ادامدارعا ارنالعان. ءاربىر قۇستىڭ بىرنەشە سۋرەتى, تارالۋىنىڭ سىزبا كارتاسى مەن سيپاتتاماسى بەرىلگەن. بۇل ەڭبەك ۋنيۆەرسيتەتتەرگە, مەكتەپتەر مەن كىتاپحانالارعا تەگىن تاراتىلماق.
«مۇنداي قۇندى كىتاپتىڭ شىعۋىنا مۇرىندىق بولۋ – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. ورىسشا شىققان نۇسقاسىنا 10 جىل بولدى. ەندى بۇل كىتاپتىڭ قۇنى ارتا ءتۇستى. ورنيتولوگ رەتىندە ايتسام, راسىندا ەلىمىزدەگى قۇستار الەمى ءالى كۇنگە دەيىن تولىق زەرتتەلمەگەن ەدى. ويتكەنى كاسىبي تۇرعىدا ورنيتولوگيامەن اينالىساتىن ماماندار ساۋساقپەن سانارلىق. ەل اۋماعى وتە ۇلكەن. قازاقستان قۇستارىنىڭ ءتىزىمى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. جىل سايىن قونىس اۋدارۋ كەزىندە بۇرىن ەلىمىزدە تىركەلمەگەن قۇستاردىڭ تۇرلەرى ۇشىپ وتەدى. سونىڭ ءبارى وسى ەڭبەكتە قامتىلدى. سوندىقتان بۇل ەڭبەكتىڭ ماڭىزى زور», دەيدى قبسق عىلىمي ديرەكتورى, بيولوگيا عىلىمىنىڭ كانديداتى, ورنيتولوگ سەرگەي سكليارەنكو.
ءىس-شارادا كىتاپ اۆتورلارى ورنيتولوگ عالىمدار جانە باسقا دا رەسمي وكىلدەر ءوز لەبىزدەرىن ءبىلدىردى. سونداي-اق تۇساۋكەسەر كەشىندە «National Geographic Qazaqstan» جۋرنالى ۇيىمداستىرعان «قازاقستان قۇستارى» فوتوكورمەسى اشىلدى. كورمەدە ەلىمىزدىڭ ورنيتوفاۋناسىنىڭ ارالۋاندىعىن سۋرەتكە تۇسىرگەن كاسىبي فوتوگرافتاردىڭ جۇمىسى قويىلدى.
