1996 جىلى ۇلتتىق كىتاپحانا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن بارلىق عىلىم سالاسى بويىنشا قورعالعان كانديداتتىق جانە دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالاردىڭ دەپوزيتاريى بولىپ بەكىتىلدى. ەلىمىزدە قورعالعان ديسسەرتاتسيالاردىڭ مىندەتتى 1 داناسى قورىمىزعا ءتۇسىپ وتىراتىن جانە بارلىق ديسسەرتاتسيا كىتاپحانا قورىندا ساقتالاتىن. 2000 جىلعى 27 قىركۇيەكتە ۇلتتىق كىتاپحانادا ديسسەرتاتسيا ءبولىمى اشىلىپ, كىتاپحاناعا تۇسكەن عىلىمي ەڭبەكتەر ەندى ءبولىمنىڭ جەكە قورىندا ساقتالاتىن بولدى. 2020 جىلى 10 قىركۇيەكتە قوعام قايراتكەرى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سالىق زيمانوۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولۋىنا وراي ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ ديسسەرتاتسيا ءبولىمىنىڭ وقۋ زالىنا سالىق زيمانوۆتىڭ ەسىمى بەرىلگەن بولاتىن. مەن ديسسەرتاتسيا قورىن عىلىمعا اپاراتىن قۇس جولى دەپ اتار ەدىم. ديسسەرتاتسيا ءبولىمى – ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ عانا ەمەس, سونداي-اق قازاقستاننىڭ جانە باسقا ەلدەردىڭ عىلىمي ورتاسىنا قىزمەت كورسەتەتىن مامانداندىرىلعان قۇرىلىمداردىڭ ءبىرى. ول ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە ۇلتتىق ستراتەگيا اۋماعىندا ديسسەرتاتسيا قورىن جيناقتاۋدى, وعان قول جەتكىزۋدى جانە ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسىن جۇزەگە اسىرادى.
ديسسەرتاتسيا ءبولىمىنىڭ التىن قورىندا عىلىمنىڭ بارلىق سالاسىن تۇگەل قامتيتىن 70 000-نان استام ەلىمىزدەگى عالىمداردىڭ كانديداتتىق جانە دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا جۇمىستارىنىڭ تۇپنۇسقالارى ساقتاۋلى. بۇل كورسەتكىش ەشقاشان تۇراقتامايدى. سەبەبى ديسسەرتاتسيالار ءبولىمىنىڭ قورى كۇن ساناپ ءوسىپ كەلەدى. بىرەگەي عىلىمي قور جيناقتالعان بولىمدە 37 000-نان استام ميكروپىشىندەگى ديسسەرتاتسيا بار. ديسسەرتاتسيالار ەلەكتروندىق نۇسقادا جانە ميكروپىشىندى تۇردە ساقتالادى. ولار مەملەكەتتىڭ عىلىمي مۇراسى رەتىندە ەرەكشە قورعالاتىن قۇجاتتاردىڭ تۇرىنە جاتادى. قورداعى قۇندى قۇجاتتاردىڭ ەلەكتروندىق نۇسقاسى – 4500, ديسسەرتاتسيا سانى 30 000-نان استام, ميكروفيشا سانى 37 مىڭعا جەتىپ جىعىلادى.
كىتاپحانا قورىنداعى ديسسەرتاتسيانى پايدالانۋعا وقىرمان تاراپىنان عىلىمي مەكەمەنىڭ باسشىسى قول قويعان رەسمي سۇرانىس حات نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. ديسسەرتاتسيا ءبولىمىنىڭ وقۋ زالى باكالاۆر ستۋدەنتتەرى, ماگيسترانت, دوكتورانت, عىلىمي جۇمىستارمەن اينالىساتىن وقىرماندارعا قالتقىسىز قىزمەت كورسەتەدى. ديسسەرتاتسيا ءبولىمىنىڭ وقۋ زالىنا جىل سايىن ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىنان جانە شەتەلدەردەن 5 مىڭعا جۋىق عالىم, مامان, زەرتتەۋشى كەلەدى. گۋمانيتارلىق جانە الەۋمەتتىك عىلىمدار بويىنشا ديسسەرتاتسيالارعا: پەداگوگيكا, فيلولوگيا, ەكونوميكا, فيلوسوفيا, تاريح, زاڭ, مادەنيەتتانۋ, پسيحولوگيا جانە الەۋمەتتانۋ عىلىمدارى 60% بولسا, اۋىلشارۋاشىلىق, تەحنيكالىق, بيولوگيالىق جانە مەديتسينا عىلىمدارى 30% جانە فيزيكا-ماتەماتيكا, حيميا, ۆەتەريناريا جانە گەوگرافيا عىلىمدارى 10% سۇرانىسقا يە.
بارلىق عىلىمي ەڭبەك عاسىر بەينەسىندە قۇندىلىعىن جوعالتپايدى. وعان دالەل – ماسكەۋدە قورعالعان 1984 جىلعا دەيىنگى ديسسەرتاتسيالار قوردا قاز-قالپىندا ساقتالعان. ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ وقىرماندارى سول ديسسەرتاتسيا جۇمىستارىن سايتتان كورىپ, وقي الادى. ال 1984–1994 جىلدار ارالىعىنداعى ديسسەرتاتسيالار قوردا ميكروپىشىندى تۇردە ساقتالعان. ونى ارنايى ميكروفيلم وقۋ قۇرالىمەن قارايدى. بۇل – عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ جۇرگەن ىزدەنۋشىلەر مەن جالپى وقىرمان قاۋىم ءۇشىن ۇلكەن كومەك.
اقبايان سولتان,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسى س.زيمانوۆ اتىنداعى ديسسەرتاتسيا ءبولىمىنىڭ مامانى
