بالا قۇقى بۇزىلا بەرە مە؟

سونداي ءىستىڭ ءبىرى اتىراۋ وبلىسىنىڭ كامەلەت­كە تولماعاندار ىستەرى جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتىندا قارالدى. ايىپتالۋشىنىڭ ورىندىعىندا 5 ادام وتىردى. ونىڭ ءبىرى – بالالارىن ساتقان بەزبۇيرەك انا. ال ءتورت ادام وعان سىبايلاس بولعان.

«س.ا. جۇكتى بولا تۇرا ماتە­ريالدىق جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ بالاسىن دۇنيەگە كەلگەن سوڭ ساتاتىن بولىپ, وت­باسىلىق جۇپ ر.ب. جانە ر.گ.-مەن ءسوز بايلاسقان. اقشانى بەرگەننەن كەيىن وتباسىلىق جۇپ بالانى وزدەرىنە العان. ال س.ا. قايتادان جۇكتى بولعان. سول كەزدە بوتەننىڭ مۇلكىن الداۋ جانە سەنىمدى تەرىس پايدالانۋ جولىمەن جىمقىرۋ ءۇشىن باسقا ەكى وتباسىلىق جۇپقا بالانى بەلگىلى ءبىر سوماعا ساتۋعا ۋادە بەرگەن. الايدا ولاردىڭ اقشاسىن الىپ, ءىزىن سۋىتقان. وسىلايشا, جابىرلەنۋشىلەرگە 2,3 ملن تەڭگە زالال كەلتىرىلگەن», دەپ حابارلادى سوتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

وسى كەزدە سوتتالۋشى س.ا. ءوزى­نىڭ بالاسىن دۇنيەگە اكەل­گەننەن كەيىن ساتاتىن بولىپ, باسقا وتباسىلىق جۇپپەن ءسوز بايلاسقان. وتباسىلىق جۇپ بالا دۇنيەگە كەلگەنشە سوتتالۋشىنىڭ شوتىنا اقشا اۋدارىپ وتىرعان. بالا دۇنيەگە كەلگەن سوڭ ەرلى-زايىپتىلار ونى ءوز وتباسىنا العان. وتباسىلىق جۇپتار ر.ب., ر.گ. جانە ي.ب., ۋ.ا. جاڭا تۋعان بالالاردى اقشاعا ساتىپ الىپ, اكەلىكتى انىقتاپ, بالالاردىڭ تۋ تۋرالى كۋالىكتەرىنە ءوز اتىن جازدىرعان.

«سوت ۇكىمىمەن بەزبۇيرەك انا ادامدار توبىنىڭ الدىن الا ءسوز بايلاسۋىمەن, بىر­نە­شە رەت دارمەنسiز كۇيدەگى كامە­­لەت­­كە تولماعاندار ساۋداسىمەن اينا­لىسقانى, سونداي-اق بىر­نەشە رەت الاياقتىق جاساعانى ءۇشىن 8 جىل مەرزىمگە باس بوس­تان­­دىعىنان ­ايىرۋ جازاسىنا سوت­تالدى. ال ءۇش بىردەي وتبا­سىلىق جۇپقا ءدال وسىنداي ارە­كەت ءۇشىن قىلمىس­تىق كودەك­سىنىڭ 55-بابىنىڭ 4-بولى­گىن قول­دانۋمەن شارتتى تۇردە ­3 جىل مەرزىمگە باس بوستاندىعى­نان ايىرۋ جازاسى تاعايىندال­دى», دەپ مالىمدەدى سوتتىڭ ءباسپا­سوز قىزمەتى.

بىراق سوتتالۋشىلار مەن ­ادۆوكاتتار بۇل ۇكىممەن كەلىس­پەي, وبلىستىق سوتتىڭ قىلمىس­تىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسى­­نا اپەللياتسيالىق شاعىم ءتۇسىر­­دى. شاعىمدانۋشىلار سوت ۇكىمى­نىڭ كۇشىن جويىپ, اقتاۋ ۇكى­مىن شىعارۋدى سۇرادى.

«القا اپەللياتسيالىق شا­عىم­داردى زەردەلەي كەلە, سوت ۇكى­­مىن وزگەرتۋگە نەمەسە ونىڭ كۇشىن جويۋعا نەگىز تاپ­پا­دى. وسىعان بايلانىستى قىل­­مىستىق ىستەر جونىندەگى سوت ال­­قا­سىنىڭ قاۋلىسىمەن ءبىرىن­شى ساتىداعى سوتتىڭ ۇكىمى وز­گە­رىسسىز, اپەللياتسيالىق شا­عىمدار قاناعاتتاندىرۋسىز قال­دىرىلدى», دەپ ءمالىم ەتتى سوتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن.

ال پوليتسيا قىزمەتكەر­لە­رىنىڭ پىكىرىنشە, اتا-انالار تاراپىنان جاسوسپىرىمدەرگە باقىلاۋ جاسالمايدى. سول سەبەپتەن, كامەلەتكە تولماعاندار ءتۇن ورتاسىندا كوشەدە جۇرەدى. ماسەلەن, وبلىستىق جەرگىلىكتى پوليتسيا باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان بيعامباەۆتىڭ دە­­رەگىنە قاراعاندا, جىل باسى­نان بەرى جاسوسپىرىمدەر­ ارا­سىن­داعى زاڭسىزدىقتاردىڭ جانە ولارعا قاتىستى جاسالا­تىن قىل­مىستاردىڭ, قۇقىق بۇزۋ­شى­لىق­تاردىڭ الدىن الۋ ماقسا­تىن­دا «تۇنگى قالاداعى بالالار», ء«جاس­وسپىرىم», ء«جاس­وسپىرىم جانە جاۋاپ­كەرشىلىك» ءىس-شارالارى وتكى­زىلدى. وسىنداي ءىس-شارالارعا قارا­ماستان, ىشكى ىستەر ورگاندارىنا 2 815 ادام, ونىڭ ىشىندە 31 ءجاس­وسپىرىم قىلمىس جاساعانى ءۇشىن جەتكىزىلگەن.

«اتىراۋ وبلىستىق كامە­لەتكە تولماعانداردى بەيىمدەۋ ورتالىعىنا 48 ءجاسوسپىرىم ورنالاستىرىلدى. پوليتسيانىڭ ارنايى ەسەبىنە 89 ءجاسوسپىرىم الىندى. ونىڭ ىشىندە پروفي­لاكتيكالىق ەسەپكە قويىلعان 45 ءجاسوسىپىرىم بار. بالالاردى تاربيەلەۋ جونىندەگى مىندەتتەرىن ورىنداماعانى ءۇشىن 41 اتا-انا ەسەپكە قويىلدى. قاڭتاردان بەرى بالالاردىڭ قاتىسۋىمەن 50-دەن استام جول-كولىك وقيعاسى تىركەلگەن. جول-كولىك وقيعاسىنان 6 ءجاسوسپىرىم قازا تاپقان. ال 60-تان استام ءجاسوسپىرىم ءارتۇرلى دەنە جاراقاتىن الىپ وتىر», دەدى ە.بيعامباەۆ.

اتا-انا تاراپىنان باقى­لاۋ­سىز وقۋشىعا قاتىستى ءىستىڭ ءبىرى سوتتا قارالدى. بۇل ىستە 3-سىنىپ وقۋشىسىنىڭ 20 كۇن بويى ساباققا بارماۋ سەبەبى قارالدى. اتىراۋ وبلىستىق سوتى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ اقپاراتىنا قاراعاندا, وقۋشىنىڭ ساباقتان ءبىر ايعا جۋىق سەبەپسىز قالۋىنا اناسى كىنالى دەپ تانىلىپ وتىر. ويتكەنى اناسى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 127-بابىنىڭ 1-بولىگىنە سايكەس كامەلەتكە تولماعان بالانى تاربيەلەۋ, وعان ءبىلىم بەرۋ, سونداي-اق كۇتىم جاساۋ جانە كۇتىپ-باعۋ جونiندەگi مiندەتتەرiن ورىنداماعانى انىقتالدى.

ۇلىنىڭ ءبىلىم الۋىنا با­قى­لاۋ جاساماعان اناسى ءوزىنىڭ كىناسىن مويىنداپ, ارەكەتىنە وكىنەتىنىن ءبىلدىردى. الايدا بۇل – كەشىككەن مويىنداۋ. دەگەن­مەن, سوت شەشىم قابىلدار كەز­دە وقۋشى اناسىنىڭ جەكە با­سىن, وتباسىلىق جانە ماتە­ريال­دىق جاعدايىن, قۇقىق بۇزۋ­شىلىقتىڭ سيپاتىن ەسكەردى. ءسويتىپ, سوت كامەلەتكە تولماعان ۇلدىڭ اناسىنا 24 مىڭ 150 تەڭگە كولەمىندە اكىمشىلىك ايىپپۇل سالۋ جازاسىن تاعايىنداۋعا قاۋلى شىعاردى.

كامەلەتكە تولماعان جاس­وس­پى­رىمدەردىڭ قۇقىعىن قور­عاۋ­­عا اتا-انالار عانا ەمەس مەك­تەپ­تەردىڭ باسشىلارى دا ءمان بەر­مەيدى. بۇعان دالەل رە­تىندە وب­لىستىق پروكۋراتۋرا قىز­مەت­كەرلەرى انىقتاعان دەرەكتى العا تارتۋعا بولادى. ماسەلەن, مەك­تەپتەردە كامەلەتكە تول­ماعان­داردىڭ جىنىستىق تيىس­پەۋ­شىلىگىنە قاتىستى جانە دەن­ساۋ­لىعىنا قاساقانا اۋىر زيان كەل­تىرگەنى ءۇشىن بۇرىن قىل­مىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تار­تىلعان 3 ادام جۇمىس ىستەگەن. سونىمەن قاتار جوعارى سىنىپ وقۋ­شىلارىنىڭ وزدەرىنەن كىشى­لەردى ۇرىپ-سوعۋ دەرەكتەرى بار. وسىنداي تەرىس ارەكەتتەردى جانە باسقا دا قۇقىققا قارسى ءىس-قيمىل­داردى جاسىرعانى ءۇشىن 5 مەك­تەپتىڭ ديرەكتورى اكىمشى­لىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 127-1-بابى بويىن­شا اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلدى.

اتىراۋ وبلىسى