«بىرىنشىدەن, بۇگىندە سۇيىتىلعان مۇناي گازىنىڭ باعاسى ونى ءوندىرۋدىڭ وزىندىك قۇنىنان الدەقايدا تومەن. وسىلايشا, سمگ ءوندىرىسىنىڭ وزىندىك قۇنى تونناسىنا 60 مىڭنان 70 مىڭعا كوتەرىلەدى. ال ءوندىرۋشى زاۋىتتار ءۇشىن اعىمداعى شەكتىك كوتەرمە باعا تونناسىنا 40 320 تەڭگەنى قۇرايدى. اقىرىندا وندىرىلگەن گازدىڭ ءار تونناسىنان زاۋىتتار 20-30 مىڭ تەڭگە شىعىنعا ۇشىرايدى.
ەكىنشىدەن, «جىلدان-جىلعا سمگ-نى تۇتىنۋ كورسەتكىشىنىڭ كۇرت ءوسۋى بايقالادى. بىلتىر عانا ەلىمىزدە گاز تۇتىنۋ 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 400 مىڭ توننا نەمەسە 28%-عا وسكەن. 2022 جىلى سمگ-نى تۇتىنۋ كولەمى – 1,8 ملن, 2023 جىلى 2,2 ملن توننانى قۇراعان. تۇتىنۋدىڭ ءوسۋى مەن تومەن باعا سالدارىنان ورىن العان رەنتابەلدى ەمەس ءوندىرىس وتىننىڭ وسى ءتۇرىن ءوندىرۋدىڭ تومەندەۋىنە, ايماقتارداعى تاپشىلىققا اكەپ سوقتى. قازىرگى وتىنعا دەگەن تاپشىلىق دەڭگەيى شامامەن 20-25%-عا جەتەدى», دەپ حابارلادى مينيسترلىك.
ءۇشىنشى سەبەپ – سمگ باعاسى ودان ءارى تەجەلسە, وتاندىق ءوندىرۋشى كاسىپورىندارعا ىشكى نارىقتاعى سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋ مۇمكىندىگى بولمايدى. سوندىقتان زاۋىتتار سمگ وندىرۋگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتى جوعالتىپ, تيىمدىرەك ونىمدەرگە كوشىپ ءجۇر. ينۆەستورلار دا وسىنداي سەبەپتەردەن بۇل سالاعا ينۆەستيتسيا سالۋعا ق ۇلىقسىز.
تورتىنشىدەن, سمگ-عا ەڭ تومەن باعالار قازاقستاندا 54-86 تەڭگە ارالىعىندا قالىپتاسقان. سالىستىراتىن بولساق: رەسەيدە ءبىر ليتر گازدىڭ باعاسى – 132 تەڭگە, ءازىربايجاندا – 171 تەڭگە, ال تاجىكستاندا 273 تەڭگە تۇرادى. ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا سۇيەنسەك, 2024 جىلدىڭ وزىندە ىشكى نارىقتاعى تۇتىنۋ كولەمى تاعى 200 مىڭ تونناعا ارتىپ, 2,4 ميلليون توننانى قۇرايدى ەكەن. بۇل رەتتە گاز تاپشىلىعى 30-40%-عا دەيىن جەتۋى مۇمكىن.
ء«وندىرىس ورىندارى سۇيىتىلعان گازدى ءوندىرۋ دەڭگەيىن ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن بىرنەشە رەت ساۋال قويىپ, باعانى تۇزەتۋ تۋرالى وتىنىشتەر جولدادى. جوعارىدا ايتىلىپ كەتكەن تاۋەكەلدەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن 1 شىلدەدەن باستاپ سۇيىتىلعان مۇناي گازىنىڭ باعاسىن تۇزەتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سۇيىتىلعان مۇناي گازىنىڭ تونناسىنا شەكتى كوتەرمە باعا 45 158 تەڭگەنى (بۇرىن – 40 320 تەڭگە) قۇرايتىن بولادى. بولشەك ساۋداداعى شەكتى باعا دا ازداپ وسەدى – ايماققا بايلانىستى ليترىنە 5 تەڭگەدەن 8 تەڭگەگە دەيىن», دەلىنگەن حابارلامادا.
اسەم جاناتوۆا,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-دىڭ 2-كۋرس ستۋدەنتى
