قۇرمەتتى باۋىرلار! كەشە عانا قاسيەتتى رامازان ايىن اياقتاپ, ورازا ايتتى تويلاعان ەدىك. كوزدى اشىپ-جۇمعانشا قۇربان ايت مەرەكەسى دە كەلىپ جەتتى. ۇلىق مەرەكەگە امان-ەسەن جەتكىزگەن اللاعا سانسىز شۇكىرلەر مەن ماداقتار بولسىن!
بۇل كۇندەرى الەمنىڭ ءار بۇرىشىنان مەككە مەن ماديناعا اعىلعان مۇسىلمان ۇمبەتى يسلامنىڭ بەس تىرەگىنىڭ ءبىرى بولعان قاجىلىق پارىزىن ورىنداۋدا. ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ دە 5 مىڭنان استام وتانداسىمىز بار. قاعبانى تاۋاپ ەتىپ, تاۋبە دەپ, قۇلشىلىق جاساپ جاتقان بارشا مۇسىلماننىڭ دۇعا-تىلەگى مەن قاجىلىعى قابىل بولعاي.
اللا تاعالا كىمگە قۇربان شالاتىن مۇمكىندىك بەرسە, ياعني قولىندا قاراجاتى بار مۇسىلمان بالاسى جاراتۋشى جاببار يەسىنە جاقىنداۋ نيەتىمەن ونىڭ راقىمىنان ءۇمىت ەتە وتىرىپ, قۇربان شالۋى مىندەت بولىپ ەسەپتەلەدى. سەبەبى «قۇربان» ءسوزى «جاقىنداۋ» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. دەمەك پەندە اللانىڭ رازىلىعىن كوزدەپ, ونىڭ مەيىرىمىنە بولەنۋدى شىنايى قالاپ قۇربان شالۋ ارقىلى جاراتقاننىڭ جارىلقاۋىنا بولەنەدى. قۇربان شالۋدىڭ شاريعاتتاعى انىقتاماسى مىناداي: قۇدايعا قۇلشىلىق نيەتىمەن ەرەجە-شارتتارىن ەسكەرە وتىرىپ, مال شالۋ.
كىمنىڭ ءبىر قويدى ساتىپ الىپ, ونى قۇرباندىققا شالۋعا شاماسى جەتەتىنىن اللا جاقسى بىلەدى. قۇداي ءبىزدىڭ ىشكى نيەتىمىزدەن دە تولىق حاباردار. سوندىقتان قۇربان شالۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – ادامدى اللاعا جاقىنداتۋ. ءتىپتى قۇربان شالۋعا شاماسى كەلمەگەن ادامدار بۇل كۇندەرى مۇقتاجدارعا ساداقاسىن بەرىپ, قۇدايدىڭ مەيىرىمىنەن ءۇمىت ەتەدى. قۇربان ايت كۇندەرى ءار ادام ءوزىنىڭ ماتەريالدىق مۇمكىندىگى اياسىندا قۇربان شالىپ, جاقسى ىستەرگە ۇمتىلاتىنى سوندىقتان.
قۇربان شالۋ – اللاعا دەگەن ىقىلاستىڭ ۇلكەن بەلگىسى. يسلامداعى بارلىق قۇلشىلىقتىڭ تۇپكى ءمانى مەن ماقساتى – پەندەنىڭ ىقىلاسىن ارتتىرۋ, شىنايى نيەتتى شىڭداۋ. ويتكەنى قوراسىندا قويى بار شارۋا نەمەسە قولىندا قاراجاتى بار ادام مالدىڭ ەڭ جاقسىسىن, ياعني سەمىزىن, ءىرىسىن اللا جولىنا ارناپ, قۇرباندىققا شالادى.
جاراتۋشى يەمىز قۇراندا مۇسىلمان بالاسىنا ەڭ جاقسى كورگەن نارسەنى ساداقا ەتۋدى, ياعني اللا جولىندا جۇمساۋدى بۇيىرعان. بۇل تۋرالى قاسيەتتى كىتابىمىزدا بىلاي دەلىنگەن: «جاقسى كورگەن نارسەلەرىڭدى اللا جولىندا جۇمسامايىنشا جاقسىلىققا قول جەتكىزە المايسىڭدار. نە بەرسەڭدەر دە اللا ونى ءسوزسىز تولىق بىلەدى» ء(«الي يمران» سۇرەسى, 92-ايات). جومارت جان اللا ءۇشىن بارىن ايامايدى. جاقسى كورەتىن دۇنيەسىنىڭ ەڭ جاقسىسىنان قۇربان شالىپ, ساداقا بەرەدى. مۇنداي يگى ءىستى ىجداعاتپەن ورىنداعان ادام مىندەتتى تۇردە جاقسىلىققا كەنەلەدى.
يسلام تاريحىنان بەلگىلى, يبراھيم پايعامبار (وعان اللانىڭ سالەمى بولسىن) قارتايعان شاعىندا قانشاما جىل كۇتكەن بالاسىن قۇرباندىققا شالىپ جاتقانىن تۇسىندە كورەدى. بۇل راببىسىنىڭ ءامىرى ەكەنىن تۇسىنگەن ول شىنايى بەرىلۋ, تولىق مويىنسىنۋ, اللانىڭ ناعىز دوسى ەكەنىن دالەلدەۋ نيەتىمەن اۋىر سىناق بولا تۇرا ۇلكەن قۇرباندىق جاساۋعا بەل بۋادى.
اللانىڭ سىناعىنان سۇرىنبەي وتكەن يبراھيم پايعامبارعا (وعان اللانىڭ سالەمى بولسىن) كوكتەن كوك قوشقار تۇسىرىلەدى. قۇربان شالۋ ءراسىمى وسى ساتتەن باستاپ مۇسىلمان ۇمبەتى ءۇشىن سۇننەت امال بولىپ قالدى. «قۇربان شالۋ – يبراھيم بابالارىڭنىڭ سالىپ كەتكەن جولى. قۇرباندىققا شالعان مالدارىڭنىڭ ءاربىر تال قىلشىعى ءۇشىن ساۋاپ الاسىڭدار» دەگەن ءحاديستىڭ ءمانى وسىندا جاتىر.
ادام بالاسى قاجەت كەزدە اللا جولىندا ەڭ قۇندى نارسەسىن قيا ءبىلۋى كەرەك. يبراھيم پايعامبار (وعان اللانىڭ سالەمى بولسىن) ءۇشىن ەڭ باعالى, ەڭ قۇندى, ەڭ سۇيىكتى, جۇرەگىمەن جاقسى كورگەن پەرزەنتى بولسا, سونىڭ ءوزىن اللا ءۇشىن ەش ويلانباستان قۇرباندىق ەتۋگە دايىن بولعان ەدى. الدىندا ەكى تاڭداۋ تۇرعاندا ەش قينالماستان جاراتۋشىسىنىڭ رازىلىعىن تاڭدادى. ءبىز بۇدان اللانىڭ رازىلىعى ەڭ جوعارى قۇندىلىق ەكەنىن ءجىتى تۇسىنەمىز.
شىن مانىندە, اللا ءبىزدىڭ مال-مۇلكىمىزگە, بالا-شاعامىزعا, اتاق-ابىرويىمىزعا, مانسابىمىزعا مۇقتاج ەمەس. قاسيەتتى قۇراندا: «ۇمىتپاڭدار, ولاردىڭ ەتى دە, قانى دا ەشقاشان اللاعا جەتپەيدى. وعان جەتەتىن نارسە – جۇرەكتەرىڭىزگە ۇيالاعان تاقۋالىقتارىڭ (شىنايى نيەتتەرىڭ)» («حاج» سۇرەسى, 37-ايات) دەلىنگەن. اللا تاعالا ءبىزدىڭ شىنايى ىقىلاسىمىزدىڭ دارەجەسىنە قاراي مارتەبەمىزدى دە جوعارى كوتەرەدى. ويتكەنى تاپقان تابىسىنىڭ بەلگىلى ءبىر ۇلەسىن اللا جولىنا ارناۋ ۇلكەن جومارتتىقتى قاجەت ەتەدى. بۇل – ساراڭ ادام ءۇشىن اۋىر امال. ءتىپتى اللا ونداي ادامدارعا قۇرباندىق جاساۋ باقىتىن بۇيىرمايدى.
قۇربان شالۋ ءراسىمىنىڭ جەكە ادامعا تيگىزەر پايداسىنا كەلەر بولساق, ەڭ اۋەلى پەندە بۇل ارقىلى اللاعا جاقىنداي تۇسەدى, تاقۋالىعىن ارتتىرادى. قۇربان شالۋ امالى ادامنىڭ اللاعا دەگەن شۇكىرىن كوبەيتەدى. جۇرەگىمىزدەگى اللاعا دەگەن ماحاباتتى وياتىپ, ىقىلاسىمىزدى ارتتىرا تۇسەدى. سونىمەن قاتار دۇنيەگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىمىزدى ازايتادى. جۇرەكتى دۇنيەقۇمارلىقتان تازارتادى. جۇرەكتى كىر شالسا ول جەرگە يمان ۇيالامايتىنى بەلگىلى.
شىن مانىندە, جاراتۋشىعا جاقىنداتاتىن امالداردىڭ ءبىرى – اللا جولىندا دۇنيە جۇمساۋ. حاق تاعالا جاقسىلىق جولىندا شىنايى نيەتپەن دۇنيە جۇمساعان ادامنىڭ بايلىعىنا بەرەكە ءناسىپ ەتەدى. قۇراندا: «سەندەر يگىلىك جولىندا نە سارپ ەتسەڭدەر دە, اللا ونىڭ ورنىن تولتىرادى. ول ريزىق بەرۋشىلەردىڭ ەڭ قايىرلىسى» ء(«سابا» سۇرەسى, 39-ايات) دەلىنگەن.
قۇربان شالۋدىڭ قوعامعا تيگىزەر پايداسى دا ۇشان-تەڭىز. سول ءۇشىن اسىل ءدىنىمىز جاعدايى كەلگەن مۇسىلمانعا قۇربان شالۋدى مىندەتتەگەن. ءتىپتى پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «شاماسى جەتە تۇرا قۇربان شالماعان جان ناماز وقيتىن ورنىمىزعا جاقىنداۋشى بولماسىن!» دەپ قاتاڭ ەسكەرتكەن. ءيا, بايدىڭ مالىندا كەدەيدىڭ اقىسى بار. قارا سۋدى قاناعات تۇتىپ جۇرگەن جاندار مەيرام كۇندەرى ەت جەپ, ءماز-ءمايرام كۇي كەشەدى.
قۇربان ايت – باي مەن كەدەيدىڭ اراسىنا مەيىرىمدىلىك سەزىمدەرىن سىيلايتىن ءسات. راسىندا ايت – اعايىن اراسىن جاقىنداستىرا تۇسەتىن, ادامزات بالاسىن يماندىلىققا ۇيىتىپ, قاناعات پەن تاۋبەگە شاقىراتىن ۇلىق مەيرام. بۇل كۇندەرى بارشا مۇسىلمان قۇربان شالۋمەن عانا ەمەس, ۇلى اللاعا ۇنامدى ءاربىر ىزگى امالى ارقىلى راببىسىنىڭ رازىلىعىنا, راقىمىنا جاقىنداي تۇسەدى.
جاراتۋشىعا يمان كەلتىرگەن ۇمبەتتىڭ ءاربىر عيباداتى, قۇلشىلىعى, تىرشىلىگى اللا تاعالاعا بويسۇنۋشىلىققا نەگىزدەلگەن. حاق تاعالا قۇران كارىمنىڭ انعام سۇرەسىندە بىلاي دەپ بۇيىردى: «شىن مانىندە, مەنىڭ نامازىم دا, قۇلشىلىعىم دا, تىرشىلىگىم دە, ءولىمىم دە الەمدەردىڭ راببىسى اللا ءۇشىن دەپ ايت». سوندىقتان دا ءمۇمىننىڭ قۋانىشى, مەرەكەسى دە جاراتۋشىمەن بىرگە, راببىسىنىڭ ءامىر-تىيىمىن ورىنداۋ ارقىلى بولادى.
اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) مۇسىلمان ۇمبەتىن تانىعان ادامعا دا, تانىماعان جانعا دا اس بەرۋگە, وعان قايىرىمدىلىق جاساۋعا ۇندەگەن. قۇربان ايت رەنجىسكەن كىسىلەردىڭ كوڭىلىن جىبىتەدى. قۇربان ايت قوعامدا الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە وڭ ىقپال ەتىپ كەلەدى. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى جىل سايىن قۇربان ايت مەيرامى كەزىندە جومارت جانداردىڭ كومەگىنىڭ ارقاسىندا مىڭداعان تۇرمىس جاعدايى تومەن وتباسىلارعا, جەتىمدەرگە, قاراۋسىز قالعان قارتتارعا, جالعىز باستى انالارعا, جالپى كومەككە مۇقتاج جاندارعا قۇرباندىق ەتىن ۇلەستىرىپ كەلەدى. يمامدارىمىز قۇربان ايت كۇندەرى قوعامعا قايىرىمدىلىق ىستەردى دارىپتەۋگە بارىنشا ۇلەس قوسۋدا.
وسى رەتتە ەلىمىزدەگى بارشا كاسىپكەر ازاماتتاردى قۇربان ايتتىڭ قۇرمەتىنە مال قۇنىن قولدان كوتەرمەي, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن ەسكەرىپ, وڭتايلى باعا ۇسىنۋعا, جۇرت كۇندە تۇتىناتىن ازىق-ت ۇلىككە مۇمكىندىگىنشە جەڭىلدىك جاساۋعا شاقىرامىن. قۇربان ايتتىڭ نەگىزگى ءمانى مۇسىلماندار اراسىندا ءوزارا مەيىرىمدىلىك, جومارتتىق, قايىرىمدىلىق, قاناعات سىندى ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ ەكەنىن ەستەن شىعارماعان ابزال. اللانىڭ راقىم نۇرى توگىلەتىن ايتتا جۇرتىمىزعا جاقسىلىق جاساپ, كوپشىلىكتىڭ ريزاشىلىعىنا بولەنەيىك.
اللا تاعالا ەلىمىز بەن جەرىمىزگە بەرەكەسىن جاۋدىرىپ, شالعان قۇرباندىقتارىمىزدى, بەرگەن ساداقالارىمىزدى, ايت كۇندەرى امالعا اسىرعان اللاعا ۇنامدى ءاربىر يگى ىستەرىمىزدى قابىل ەتكەي.
ايتتان ايتقا امان-ەسەن جەتە بەرەيىك. ءامين!
ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى,
قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي
