كوللاجدى جاساعان – امانگەلدى قياس, «EQ»
قارجى ۇيىمدارى جانە نارىق تاۋەكەلى
جوبا اياسىندا كوتەرمە جانە بولشەك ساۋداعا, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا, تۇرعىن ءۇي جانە كوممەرتسيالىق جىلجىمايتىن م ۇلىكپەن مامىلەگە, قارجىلىق قىزمەت, كەڭەس بەرۋ قىزمەتىنە, ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتىنە نەسيە ۇسىنۋعا جول بەرىلمەيدى. قارجى كرەديتتى قايتا قارجىلاندىرۋ جانە اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ بويىنشا دا جۇمسالمايدى. ميللياردتاعان تەڭگە ەكونوميكانىڭ ءوسىمى مەن ءارتاراپتاندىرۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جوبالارعا باعىتتالۋى كەرەك.
ۇلتتىق بانك (ۇب) توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, جوباعا ازىرگە قاي بانك قاتىساتىنىن ايتۋ ەرتە, دەگەنمەن ءتىزىم جاسالعان دەيدى.
«بىرىنشىدەن, كاپيتال بويىنشا, رەيتينگ بويىنشا, نەسيە تاريحى بويىنشا ءبىزدىڭ تالاپتارىمىزعا ساي كەلەتىن بانكتەر انىقتالدى. ەكىنشىدەن, سوما دا ناقتىلاندى. ۇشىنشىدەن, ينۆەستيتسيا سالۋعا بولاتىن سالالار بەلگىلەندى. ءبارى دايىن, بىراق باعدارلاما ءالى ىسكە قوسىلمادى. جاقىن ارادا باستايمىز دەپ ويلايمىن. بۇل باستاما كورپوراتيۆتى نەسيە بەرۋ سالاسىنا وڭ اسەر ەتەدى. بانكتەردە قاراجاتتى ورنالاستىرۋ ءۇشىنشى توقسانعا جوسپارلانىپ وتىر», دەيدى.
سۇلەيمەنوۆتىڭ سوزىنشە, ەلدە قارجىلاندىرۋدى كۇتىپ تۇرعان جوبا جەتىپ ارتىلادى.
«ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر كوتەرىپ وتىرعان ەڭ نەگىزگى پروبلەما – ۇزىن تەڭگەلەي رەسۋرستاردىڭ قولجەتىمدىلىگى. قازىر ولاردا بار رەسۋرس – دەپوزيتتەر, ول ۇزىن اقشاعا جاتپايدى. ياعني دەپوزيتتى كەز كەلگەن ۋاقىتتا قايتارىپ الۋعا بولادى جانە بانكتەر ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى نەسيەلەردى قۇرىلىمداۋ وڭاي ەمەس. ال بجزق قاراجاتى – ۇزىن تەڭگەلەي رەسۋرستار. ول ەل ەكونوميكاسىنا جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس. وسىلايشا, ۇلتتىق بانك, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى جانە «بايتەرەك» بجزق پورتفەلىنىڭ ءبىر بولىگىن بانك وبليگاتسياسىنا ينۆەستيتسيالاۋ مۇمكىندىگىن قاراستىردى. بۇل اقشا تەك قانا كورپوراتيۆتى سەگمەنتكە باعىتتالادى. ءبىز قازىر وڭدەۋشى ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, وڭدەۋ سياقتى تۇيتكىلدى سالالارعا باسىمدىق بەرەمىز», دەدى ۇب باسشىسى.
وسى ورايدا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە حابارلاسىپ, جوبا تۋرالى پىكىرلەرىن ءبىلدىرۋدى سۇراعان ەدىك. «تسەنتر كرەديتبانكى» «بانك جوباعا قاتىسۋ تۋرالى پىكىر بىلدىرۋگە دايىن ەمەس», دەپ مالىمدەدى. ال «ەۋرازيالىق بانك» جاۋابىندا «بۇل باعدارلاماعا قاتىسۋ ءۇشىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەنشىكتى كاپيتالدىڭ ەڭ تومەنگى تالاپتارىن ورىنداۋى كەرەك. ورنالاستىرىلاتىن وبليگاتسيالاردىڭ جوعارى مولشەرلەمەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇل قاراجاتتى زاڭدى تۇلعالارعا نەسيەگە بەرۋ تيىمدىلىگى شەكتەلەدى», دەپ جاۋاپ بەردى.
بانكتەر جوباعا قاتىسقىسى كەلەدى
«نۇربانك» ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, قارجى ينستيتۋتى بۇل باعدارلاماعا قاتىسۋعا مۇددەلى.
ء«بىز بۇل باستامانىڭ ەلدەگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن تۇسىنەمىز جانە وسى باعدارلاماعا قوسىلعان كەزدە ءبىز بەلگىلەنگەن كريتەريلەردى قاتاڭ ساقتاۋعا جانە ەلدەگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قولداۋ كورسەتۋگە دايىنبىز. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى سايتىندا قاتىسۋشىلاردىڭ سانىن ارتتىرۋ ءۇشىن وسى باعدارلاما بويىنشا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە قويىلاتىن تالاپتاردى وزگەرتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەلىنەدى بانك جاۋابىندا.
«RBK Bank» تا اتالعان جوباعا قاتىسۋدان ءۇمىتتى. «بانكتەرگە بەلگىلى ءبىر تالاپتار قويىلاتىن اتالعان جوباعا قاتىسۋدى جوسپارلايمىز. بىراق باعدارلاما ءالى ناقتى بەكىتىلگەن جوق, سوندىقتان ازىرلەۋشىلەر ول تۋرالى تولىق تۇسىنىكتەمە بەرە الادى. باعدارلاما اياقتالعاننان كەيىن بارىپ ونىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋعا بولادى», دەيدى «RBK Bank» ءباسپاسوز قىزمەتى.
باعدارلاماعا قاتىسۋدى جوسپارلاپ وتىرعان بانكتەر ىشىندە «Freedom Bank» تا بار.
باستامانى ساراپشىلار قالاي باعالايدى؟
بۇعان دەيىن ءبىراز ساراپشى باستامانىڭ دۇرىستىعىنا كۇمانمەن قاراعان ەدى. تەلەگرامداعى «Protenge» ارناسى ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, زەينەتاقى قورىنان الىنعان قاراجاتتىڭ شىن مانىندە دۇرىس جۇمسالىپ جاتقانىن باقىلاپ وتىرۋ وڭايعا سوقپايدى.
«جوبا شارتىندا «قاراجاتتى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا باعىتتاۋعا بولمايدى» دەپ بەكىتىلگەنىنە قاراماستان, قۇرىلىسشىلارعا نەسيە بەرەتىن شىعار؟ سونىمەن قاتار قاراجاتتىڭ بجزق-عا قايتىپ ورالارىنا دا كەپىلدىك جوق. ساراپشىلاردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, ەگەر اقشانى كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيا السا, ونىڭ ارتىندا كەپىل بولىپ مەملەكەت تۇرار ەدى. ال ەگەر اقشانى بۇل جولى بانكتەر جۇمسايدى جانە وعان مەملەكەتتىك كەپىلدىك قۇزىرى جۇرمەيدى. ۇلتتىق بانك زەينەتاقى اقشاسىن باسقارۋشى رەتىندە ينۆەستيتسيانى قايتارىپ الا ما, جوق پا, 100 پايىز بولجاي المايتىنىن تۇسىنەمىز. بىراق وتاندىق بانكتەردە بيزنەسكە نەسيە قىلىپ بەرەتىن قارجى ونسىز دا بار ەمەس پە؟ نەلىكتەن بانكتەرگە ءۇستى-ۇستىنە اقشا بەرەمىز؟ نەلىكتەن تاۋەكەلگە بارامىز؟ وسى جاعى تۇسىنىكسىز», دەپ جازادى ولار.
ايتا كەتەيىك, ۇلتتىق بانك 2024-2025 جىلدارى ءتۇرلى جوبالاردى قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا 1,5 ترلن تەڭگە كولەمىندەگى زەينەتاقى اكتيۆىن «سامۇرىق-قازىنا» مەن «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ وبليگاتسيالارىنا سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
نەگىزگى تالاپتاردىڭ ءبىرى – ەكونوميكانىڭ ءارتاراپتاندىرىلۋى مەن ءوسۋىن, يمپورتتى الماستىرۋدى جانە جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جوبالاردى قارجىلاندىرۋ. وبليگاتسيالاردى ساتىپ الۋ ەكونوميكانى جاڭعىرتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ ماقۇلداۋىن جانە سالالىق مينيسترلىكتىڭ قورىتىندىسىن العان جوبالاردى مۇقيات ىرىكتەۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلماق.
