بيىل حالىق قاھارمانى راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولادى. جەر شارى حالقىنىڭ 80 پايىزىن قامتىعان ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ نەگىزگى بولىگى قازاق باتىرىنىڭ رەيحستاگقا تۋ تىگۋىمەن ءتامامدالدى. سوندىقتان ونىڭ ەرلىگى ۇرپاقتار جادىندا ماڭگى ساقتالماق. مەملەكەتتىك جانە ورىس تىلدەرىندە جارىق كورىپ وتىرعان جاڭا كىتاپتا جازىلعان مالىمەتتەر ارحيۆ قۇجاتتارى جانە باتىردىڭ تۋىستارىنان الىنعان دەرەكتەرگە سۇيەنگەن. بۇل جيناق حالىق قاھارمانىنىڭ ءومىر جولىنان سىر شەرتەتىن مالىمەتكە تولى.
ءىس-شارانى جۇرگىزگەن استانا قالاسى تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ساكەن ەسىركەپ ءتول تاريحىمىزدا ەل مۇددەسىن بارىنەن بيىك قويىپ, وشپەس ەرلىك جاساعان قاھارماندار, تاۋ تۇلعالى تولاعايلار از ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «تاريحىمىزدا ءارتۇرلى سەبەپپەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلمەگەن قاسىم قايسەنوۆ, راقىمجان قوشقارباەۆ سەكىلدى الىپتار بار. كەيبىر ەرلىكتەرگە دەر كەزىندە لايىقتى باعا بەرىلمەسە دە, تاريحتىڭ ءادىل تارازىسى ءبارىن ورنىنا قويادى. باتىر بابالارىمىزعا كورسەتىپ وتىرعان تاعزىم ىستەرىمىز وسىنىڭ ايقىن دالەلى. وسىعان بايلانىستى ەل كولەمىندە ءتۇرلى ءىس-شارا ءوتىپ, قاھارماننىڭ ەسىمى مەكتەپ پەن كوشەلەرگە بەرىلىپ جاتىر. ەلوردامىزدا ر.قوشقارباەۆتىڭ ەسىمى بۇعان دەيىن قالانىڭ ەڭ كەلىستى كوشەلەرىنىڭ بىرىنە بەرىلىپ, ەڭسەلى ەسكەرتكىشى تۇرعىزىلعان بولسا, جىل باسىندا №44 ورتا مەكتەپ رەسمي تۇردە سونىڭ اتىمەن اتالدى. باتىر بابالاردى ۇلىقتاۋ ءىسى مۇنىمەن توقتاپ قالمايدى», دەدى ول.
كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىندە ءسوز سويلەگەن تاريحشى عالىم, «ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ومىرزاق وزعانباەۆ راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ ءومىر تاريحىنا توقتالدى. «بۇل سوعىستا 104 قازاق كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن الدى. ونىڭ ىشىندە تەك ەلىمىزدە عانا ەمەس, باسقا مەملەكەتتەردە تۇرعان قانداستارىمىز دا بار. بىراق ناعىز حالىق تانىعان باتىرلاردىڭ وسى توپتان تىس قالعانى بەلگىلى. سونىڭ ءبىرى راقىمجان قوشقارباەۆقا تەك تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن عانا حالىق قاھارمانى اتاعى بەرىلدى. سونىمەن قاتار كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن ءبىر رەت الىپ, كەيىن ەكىنشى رەت ۇسىنىلىپ, الماي قالعان باتىرلارىمىز دا بار. سولاردىڭ ءبىرى – ساعادات نۇرماعامبەتوۆ. ولار قازاقتىڭ تاريحىندا وشپەس ءىز قالدىردى», دەدى ول.
جيىنعا قاتىسقان حالىق قاھارمانى, گەنەرال-لەيتەنانت باقىتجان ەرتاەۆ قازىرگى جاستار ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا ەرلىك كورسەتكەن باھادۇرلەرگە قاراپ ءوسۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «مەن كەزىندە گەرمانياداعى پودستام قالاسىندا پولك كومانديرى بولدىم. سول ۋاقىتتا بەرليندەگى ۇيىمنەن رەيحستاگقا دەيىنگى قاشىقتىق – بار-جوعى 700 مەتر ەدى. وعان ءجيى بارىپ تۇراتىنمىن. بىراق, وكىنىشكە قاراي, ول كەزدە راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ ەرلىگى جايىندا ەشتەڭە ايتىلمايتىن. ءتىپتى كوپ ادام باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ كىم ەكەنىن بىلمەيتىن. ءبىر نەمىس وفيتسەرى بىردە ماعان: «باقىتجان, بىلەسىڭ بە, مىنا رەيحستاگقا ەڭ العاش تۋ تىككەن ادام سەنىڭ جەرلەسىڭ, ۇلتى قازاق» دەگەندە مەنىڭ توبەم كوككە جەتكەندەي بولدى. ءوزىمنىڭ ءالى كۇنگە مۇنداي ادام تۋرالى بىلمەيتىنىمە قىنجىلدىم», دەدى ول.
تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, گەنەرال-لەيتەنانت اباي تاسبولاتوۆ تا كەڭەس زامانىندا وزگە ۇلتتاردىڭ باتىرلارىن توبەمىزگە كوتەرە ماقتاپ, ءوز قاھارماندارىمىزدى ۇمىت قالدىرعانىمىزدى جەتكىزدى. ء«بىز اسكەري وقۋدا جۇرگەندە الەكساندر ماكەدونسكي, سۋۆوروۆ پەن كۋتۋزوۆ سەكىلدى قولباسشىلاردىڭ ءومىرى مەن اسكەري تاكتيكالارىن بەس ساۋساعىمىزداي بىلدىك. ال ءوز باتىرلارىمىزدىڭ ەرلىكتەرىنەن بەيحابار بولدىق. ەندى قازىر وشكەنىمىزدى جاڭعىرتىپ, وتكەنىمىزدى تۇگەندەيتىن شاق تۋدى. وسى ورايدا مەن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا ەرلىك كورسەتكەن باتىرلارىمىز, بيىل 100 جىلدىعى تويلانىپ جاتقان راقىمجان مەن ساعادات اعالارىمىزدىڭ ەرلىك كورسەتكەن ۋاقىتتا ءالى 21-گە تولماعانىن ەرەكشە ايتقىم كەلەدى. تالعات بيگەلدينوۆ 22 جاسىندا ەكى دۇركىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتانىپ ۇلگەردى. ال بۇگىندە 20-عا كەلگەن كەيبىر جاستار ءالى وڭى مەن سولىن تاني الماي ءجۇر. سوندىقتان ءبىز وسى اتالارىمىزدىڭ ەرىك-جىگەرى, ۇلتتىق نامىسى قانداي بولعانىن جاستارعا ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك», دەدى ول.
تۇساۋكەسەر راسىمىنە قاتىسقان مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى دارحان مىڭباي ر.قوشقارباەۆ سەكىلدى باتىرلارعا ءوز زامانىندا رەسمي اتاق بەرىلمەسە دە, حالىق جۇرەگىندە ءاۋ باستان قاھارمان رەتىندە قالعانىن ايتتى. «باۋىرجان مومىش ۇلى «سولدات ەرلىگىن ۇرلاۋ – ادام بەينەسىندەگى حايۋاننىڭ ەڭ سوراقى قىلمىسى» دەپتى. راقىمجانداردىڭ ەرلىگىن دە كوپ ۋاقىت ۇرلاپ, جاسىرىپ كەلدى. بىراق ادىلدىك ءبارىبىر ورنادى, قازاق ءوزىنىڭ قاھارمانىن تانىدى. ءبىزدىڭ بالا كۇنىمىزدە قانداي يدەولوگيا بولسا دا, اكە-شەشەمىز راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ رەيحستاگقا تۋ تىككەنىن ايتىپ وتىراتىن. ەل ىشىندە بالالارىنا, نەمەرەلەرىنە راقىمجان, قوشقارباي دەپ ات قويعاندار كوپ», دەدى ول.
سونداي-اق جيىن بارىسىندا مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ءبولىم باسشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قۇرالاي سارسەمبينا, قازاقستان جازۋشىلار وداعى استانا قالالىق فيليالىنىڭ توراعاسى داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى ءسوز الىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. ءىس-شارا سوڭىندا جاڭا كىتاپتىڭ تاسپاسىن ومىرزاق وزعانباي ۇلى, باقىتجان ەرتاەۆ, اباي تاسبولاتوۆ, دارحان مىڭباي كەستى.
