ۇلتتىق قۇرىلتاي جۇمىسى قالاي جۇرگىزىلەدى؟
ەڭ الدىمەن ەرلان تىنىمباي ۇلى ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. ماسەلەن, بيىلعى قۇرىلتايعا دەيىن جىل باسىندا 4 جۇمىس سەكتسياسىنىڭ وتىرىسى وتكەن. ياعني, مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇرىلتاي وتىرىستارىندا كوتەرگەن باستامالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسىن تالداۋ, قۇرىلتاي مۇشەلەرى ۇسنىستارىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ, جيىن مۇشەلەرىنىڭ جاڭا باستامالارى مەن ۇسىنىستارىن قاراستىرۋ سىندى ماسەلەلەر الدىن الا ناقتىلانادى. ال 14 ناۋرىز كۇنى ۇلتتىق قۇرىلتاي جۇمىس سەكتسيالارىنىڭ وتىرىستارى سالالىق مينيسترلەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلدى. بۇل ءار سالاعا قاتىستى ماسەلەلەردى جۇرت الدىنا شىعارىپ تالقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ ماڭىزدى جيىن - ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ نەگىزگى وتىرىسى 15 ناۋرىز كۇنى باستالدى. جيىندا مەملەكەت باسشىسى مەن قۇرىلتاي مۇشەلەرى ءسوز سويلەدى. بۇل وتىرىسقا 4 جۇمىس سەكتسياسىنىڭ وكىلدەرى دە قاتىسىپ, قۇرىلتاي حاتشىلىعىنا قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا ايتىلعان ۇسىنىستاردى تالداۋ, باستامالار پاكەتىن جاساقتاۋ جانە ناۋرىز-ءساۋىر ايىنداعى پرەزيدەنت باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋ, سونداي-اق قۇرىلتاي مۇشەلەرىنىڭ ۇسىنىستارىن قاراۋ جوسپارىن ازىرلەپ, ىسكە اسۋىن قاداعالاۋ تاپسىرىلعان بولاتىن.
نە ايتىلدى, نە ورىندالدى؟
ەرلان قارين ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا كوتەرىلگەن باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى زاڭ جوبالارىنىڭ الگوريتمى ۇسىنىلعانىن اتاپ ءوتتى.
«قۇرىلتايدان كەيىن ءۇش زاڭناماعا قول قويىلدى. ولار - ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى تۇزەتۋلەر, شەگۋگە كەلمەيتىن تەمەكى ونىمدەرى مەن ۆەيپتەرگە تىيىم سالۋ جونىندەگى تۇزەتۋلەر, مەملەكەتتىك ناگرادالار تۋرالى تۇزەتۋلەر. سونىمەن قاتار ويىن بيزنەسى, لوتەرەيا قىزمەتى جانە لۋدومانيا ماسەلەلەرى جونىندەگى تۇزەتۋلەر, ەسىرتكى وندىرۋشىلەرى مەن تاسىمالداۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن سارالاۋ جونىندەگى تۇزەتۋلەر قازىرگى تاڭدا ءماجىلىستىڭ ءبىرىنشى وقىلىمىندا. ال ۆانداليزم جانە تابيعي وبەكتىلەردى قورعاۋ جونىندەگى تۇزەتۋلەر, ونوماستيكا ماسەلەلەرى تۋرالى تۇزەتۋلەر, ارحەولوگيا سالاسىنداعى تۇزەتۋلەر سىندى زاڭ جوبالارى ازىرلەنۋدە» دەيدى ە.قارين.
ۇلتتىق قۇرىلتايدا ايتىلىپ, جۇزەگە اسقان اۋقىمدى باستامالار
ۇلتتىق قۇرىلتايدا ايتىلىپ, جۇزەگە اسقان ماڭىزدى باستامالار بار. ونىڭ ءبىرى شىعىس قازاقستان وبلىسى مەن اباي وبلىسىندا جاڭا اۋداندار قۇرىلۋى بولدى. ال 2024 جىلدىڭ 15 ساۋىرىندە, قوعامدىق ومىرگە ۇلكەن جاڭالىق اكەلگەن ماڭىزدى شەشىم قابىلداندى.
«ول - ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى زاڭ. ەلىمىزدە بەلەڭ العان وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىققا قاتىستى بۇل باستاماعا كوپشىلىك وڭ كوزقاراستا ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. سونداي-اق قۇرىلتاي اياسىندا بالالاردىڭ بولاشاعىنا قاتىستى ماڭىزدى شەشىمدەردى ءبىرى – جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىندا ەلەكتروندى تەمەكى مەن ۆەيپ تۇتىنۋ ماسەلەسى دە كوتەرىلگەن. جاقىندا وسى تەمەكىنى/ۆەيپتى تۇتىنۋدىڭ الدىن الۋ جونىندەگى 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى قابىلداندى. ال 2024 جىلدىڭ 19 ساۋىرىندە ۆەيپتەردى اكەلۋگە, وندىرۋگە, ساتۋعا جانە تاراتۋعا تولىق تىيىم سالاتىن زاڭعا قول قويىلدى. ال كوپ ۇزاماي, 2024 جىلدىڭ 26 ساۋىرىندە پرەزيدەنت مەملەكەتتىك ناگرادالار تۋرالى تۇزەتۋلەرگە قول قويىپ, جاڭا زاڭ كۇشىنە ەندى. ودان بولەك, بىرنەشە ماڭىزدى ماسەلە بويىنشا جوسپار بەكىتىلدى. ولار: جاستار ساياساتى تۇجىرىمداماسى اياسىندا جاس كاسىپكەرلەرگە جىلدىق 2,5% جەڭىلدىكپەن كرەديت بەرۋ; قوعامدا ەڭبەك قۇندىلىعى يدەولوگياسىن ناسيحاتتاۋ جونىندەگى 2023 – 2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى; قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق دوكتريناسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان ءىس-قيمىل جوسپارى; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ناشاقورلىققا جانە ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس جونىندەگى 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى; ال لۋدومانياعا قارسى كۇرەس تۋرالى زاڭ پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ءبىرىنشى وقىلىمىندا ماقۇلداندى», دەدى مەملەكەتتىك كەڭەسشى.
ال وسى قۇرىلتايدا كوتەرىلىپ, كەيىننەن ىسكە اسقان باستامالاردىڭ ءبىرى - «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنا «ۇلتتىق» مارتەبە بەرىلىپ, ەلىمىزدە «قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى» اتاعى قايتارىلعانى دا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق ناتيجە.
ايتا كەتەيىك, مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين جىل سوڭىنا دەيىن قابىلداناتىن توعىز زاڭنىڭ قاي-قايسىسى دا ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتتى.
Cاياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ جۇمىسى
مەملەكەتتىك كوميسسيا پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ 2020 جىلعى 24 قاراشاداعى جارلىعىنا سايكەس قۇرىلعان بولاتىن. ەرلان قارين باستى ماقسات – XX عاسىردىڭ 20-50 جىلدارىنداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ جونىندەگى زەرتتەۋ-ىزدەۋ, جيناقتاۋ-تالداۋ جۇمىسىن كەشەندى ءارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزۋ ەكەنىن ايتادى.
«ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ جونىندەگى جەرگىلىكتى كوميسسيالار قۇرىلدى. مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرامىندا 425 عالىم, زەرتتەۋشى مەن ساراپشى ەڭبەك ەتتى, ونىڭ 260-تان استامى ايماقتىق كوميسسيانىڭ قۇرامىندا بولدى. ەلدىڭ بارلىق ايماعىنداعى 60-تان استام مەملەكەتتىك جانە ۆەدومستۆولىق ارحيۆتەگى ماتەريالدار زەرتتەلدى. 2,6 ميلليوننان استام قۇجات پەن ماتەريالدان قۇپيا بەلگىسى الىنىپ تاستالدى. ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان 311 مىڭنان استام ادام اقتالدى. زەرتتەۋ ناتيجەسىن عىلىمي تۇرعىدا راسىمدەۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك كوميسسيا ماتەريالدارىنىڭ 72 تومنان تۇراتىن جيناعى ءبىر سەريامەن باسپاعا دايىندالدى. الداعى ۋاقىتتا ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە قاتىستى زەرتتەۋ جۇمىسىن پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن قۇرىلعان XX عاسىرداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن ماتەريالدارىن زەردەلەۋ ورتالىعى جالعاستىرادى», دەدى مەملەكەتتىك كەڭەسشى.
ايتا كەتەيىك, 2 جىل ىشىندە وسى ورتالىققا رەپرەسسيا قۇرباندارىنا قاتىستى 688 مىڭنان استام ءىس جانە 48 مىڭعا جۋىق ەسەپكە الۋ كارتوچكاسى بەرىلگەن.
«قازاقستان تاريحى: ەجەلگى داۋىردەن بۇگىنگە دەيىن»: اكادەميالىق باسىلىم جارىق كوردى
7 تومدىقتى ازىرلەۋ تۋرالى باستاما پرەزيدەنتتىڭ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا كوتەرىلگەن ەدى. كوپ ۇزاماي جوباعا 5 عىلىمي ينستيتۋت پەن ەلىمىزدىڭ 250-دەن استام, شەتەلدىڭ 60-تان استام تاريحشى عالىمى جۇمىلدىرىلعان. كوپتومدىققا 40-تان استام ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ ماتەريالدارى مەن تاريح, ارحەولوگيا, ەتنوگرافيا باعىتىنداعى 300-گە جۋىق باسىلىم ەنەدى. اكادەميالىق باسىلىمدى دايىنداۋ بارىسىندا حالىقارالىق فورۋمداردا, عىلىمي كونفەرەنتسيالاردا, دوڭگەلەك ۇستەلدەر مەن ادىستەمەلىك سەمينارلاردا سەكتسيالار وتكىزىلدى. ەرلان تىنىمباي ۇلى وسى شارالاردىڭ اياسىندا عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى تەكسەرىلىپ, عالىمداردان, ساراپشىلار مەن مامانداردان ۇسىنىستار الىنعانىن اتاپ ءوتتى.
قر يۋنەسكو مەن يسەسكو ىستەرى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ جۇمىسى
2023 جىلى يۋنەسكو-نىڭ باس ديرەكتورى ودرە ازۋلە كەيىنگى 10 جىلدا العاش رەت قازاقستانعا ساپار جاسادى. مەملەكەت باسشىلىعىنىڭ شەشىمىمەن پاريجدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يۋنەسكو جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىگى قايتا اشىلعان بولاتىن. يۋنەسكو-نىڭ الماتىداعى كلاستەرلىك بيۋروسى ۇيىمنىڭ ايماقتىق كوپسالالى كەڭسەسى رەتىندە قايتا قۇرىلدى. ايتا كەتەيىك, بۇل الماتىداعى كەڭسەنىڭ ايماقتىڭ 7 ەلىن ۇيلەستىرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. ولار: قازاقستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, اۋعانستان, پاكىستان جانە يران ەلدەرى.
«2023 جىلى التىن-ەمەل ۇلتتىق پاركى مەن بارساكەلمەس قورىعى «تۇراننىڭ قىسقى سۋىق شولدەرى» اتتى ترانسۇلتتىق نوميناتسياسىنىڭ قۇرامداس بولىگى رەتىندە يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مۇرا تىزىمىنە ەندى. ماڭعىستاۋداعى ءۇستىرت قورىعى مەن جەراستى مەشىتتەرىن يۋنەسكو-نىڭ مادەني جانە تابيعي مۇراسى تىزىمىنە ەنگىزۋ دايىندىعى ءجۇرىپ جاتىر. جۇمىستىڭ ماڭىزدى ناتيجەسىنىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مۇرا كوميتەتىنىڭ 2023-2027 جىلدارداعى مۇشەسى بوپ سايلانۋى», دەيدى ەرلان قارين.
قر پرەزيدەنتى جانىنداعى جاستار ساياساتى جونىندەگى كەڭەس
2022 جىلى جاستار ساياساتى جونىندەگى كەڭەستىڭ قۇرامى مەن جۇمىس ءتارتىبى تولىق جاڭارتىلدى. «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭعا تۇجىرىمدامالىق تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ ەدى. ەرلان قارين مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى بەكىتىلگەنىن العا تارتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, كەڭەس مۇشەلەرى «قازاقستان جاستارى» ۇلتتىق بايانداماسىنىڭ دايىندىعىنا قاتىسادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ناشاقورلىققا جانە ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەستىڭ 2023 – 2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى بەكىتىلگەن. سونداي-اي, مەملەكەتتىك كەڭەسشى زاڭسىز ويىن بيزنەسى مەن لۋدومانياعا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى كەشەندى جوسپار دايىندالىپ جاتقانىن دا اتاپ ءوتتى.
