قىز وسسە, ەلدىڭ كوركى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ, سىندارلى دا ساليقالى, كورەگەندى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدى ءتورت اياعىنان تىك تۇرعىزدىق. ەكونوميكامىز نىعايىپ, الەۋمەتتىك جاعدايىمىز كۇننەن-كۇنگە جاقسارىپ كەلەدى. بۇدان 20 جىل بۇرىنعى جاعدايىمىز – ەڭبەكاقىنى, زەينەت­اقى­­نى 2-3 ايدا ءبىر بەرگەن قيىندىقتار كەلمەسكە كەتتى. وسىنىڭ بارلىعىنا سابىرمەن قاراپ, شۇكىرشىلىك ەتىپ, تاۋبە دەيمىز. مەملەكەتىمىزدە قوعامدىق ءومىر بىرقالىپتى بەيبىت جولمەن ورلەي تۇسۋدە. تۇركى حالقى ەل-جۇرتىن ساقتاپ, قالىپتاستىرۋمەن قاتار, وزدەرىنىڭ پاك قىزدارىن باسقاعا كۇڭ ەتپەۋ جولىندا قيلى-قيلى كەزەڭدەردى باستان وتكەرسە, ونى جىلناما ەتىپ, بولاشاق ۇرپاق ءبىلسىن دەپ تاسقا دا ويىپ جازىپ قالدىرعان. ءبىزدىڭ قازاق حالقى ايەل زاتىنىڭ تاعدىرىنا, ونىڭ ىشىندە قىز بالالاردىڭ تاعدىرىنا اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ, ولاردىڭ نامىستارىن تاپتاۋدان اۋلاق بولعان.قازاق حالقى قىزدى سىيلاپ, ارقاشان تورگە وزدىرعان. وسى اتادان بالاعا مۇرا بولىپ قالعان باعىت, ءبىزدىڭ تاۋەلسىز جاس مەملەكە­­­تىمىزدىڭ ارقاشان نازارىندا. ايەل ازامات­تاردىڭ, اسىرەسە, قىز بالالار­دىڭ قۇقىعىن ساقتاۋعا ارنالعان زاڭنامالار مەن نورماتيۆتىك اكتىلەر دە جەتكىلىكتى. ناقتىلاي ايتقاندا, مەملەكەتىمىز 1998 جىلى 29 ماۋسىمدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ايەلدەردى كەمسىتپەۋشىلىكتىڭ بارلىق نىساندارىن جويۋ تۋرالى كونۆەنتسياعا قوسىلۋ تۋرالى» ءوز زاڭىن قابىلدادى. وسى قاعيدا­نى ناقتىلاۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكا ۇكىمەتى 1999 جىلى 19 شىلدەدە №999 قاۋلىسىمەن رەسپۋبليكادا ايەلدەردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ جونىندەگى ۇلتتىق ءىس-قيمىل جوسپارىن بەلگىلەدى. 2001 جىلى 12 ناۋرىزدا «ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىق پروبلەمالارىمەن اينالىساتىن مەملەكەتتتىك ورگانداردىڭ, ۇيىمداردىڭ جانە قوعامدىق بىرلەس­­تىكتەردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن ۇيىمداس­تىرۋ تۋرالى» №346 ارنايى قاۋلى دا قابىلدادى. ايەلدەر مەن قىزداردىڭ ءومىر جولى, ولاردىڭ تاعدىرى پرەزي­دەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ نازارىنان ەشقا­شان دا تىس قالعان ەمەس. ەلباسى ءوزىنىڭ «قازاقستان-2050» سترا­تەگياسىندا «ەڭ الدىمەن ءبىز قىزدارى­مىزدىڭ تاربيەسىنە كوپ كوڭىل ءبولۋىمىز كەرەك. ولار – بولاشاق جار, بولاشاق انا, شاڭىراقتىڭ شىراقشىلارى», دەدى. حالقىمىز قىزدىڭ جولى جىڭىشكە دەگەندى ەرەكشە ءمان بەرىپ ايتادى. بويجەتكەننىڭ جولى, قىزدىڭ جولى – قىلداي, ونى ۇزۋگە بولمايدى. بويجەتكەن, ايەل زاتى ءاردايىم ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ تەڭ قۇقىلى مۇشەسى. سولاي بولعانمەن, ارامىزدا وسىنداي بەيبىت ءومىردىڭ ءمان-ماعىناسىن جەتە تۇسىنبەي, ءارتۇرلى ادىسپەن دۇنيە تاۋىپ, قارنىنىڭ تويعاندىعىن كوتەرە الماي شەكتەن شىعىپ, ناپسىقۇمارلىققا سالىناتىن ەر ازاماتتار دا بار. ولار قىز بالالاردىڭ نازىكتىگىن, سەنگىشتىگىن پايدالانىپ نامىستارىن تاپتايدى, سوڭىنان وپاسىزدىق جاسايدى. مۇنداي جايت ادال جانداردى الاڭداتپاي قويمايدى. ايتايىن دەگەنىم, قانشا بەيكۇنا قىزدار ناپسىقۇمار, وپاسىز ەر ازاماتتاردىڭ ارباۋىنا ءتۇسىپ قالىپ, ار-ۇياتتارىن وزدەرى ارقالاپ نارەستەلى بولىپ, سودان كەيىن, زار جىلايتىندارىن دا كۇندەلىكتى ومىردە كورىپ ءجۇرمىز. الداۋعا ءتۇسىپ قالعان قىزداردىڭ امالسىزدان تۇسىك تاستاتىپ, كەلەشەكتە انا بولۋى ەكىتالاي كۇيگە تۇسەتىندەرى دە از ەمەس. وندايلاردىڭ كەيبىرەۋلەرى نامىسقا شىداماي, وزدەرىنە قول جۇمسايدى. وسىنىڭ سالدارىنان دۇنيەگە كەلگەن قانشاما نارەستە «تاستاندى» اتانىپ جاتقانى دا شىندىق. مىسالى, تەك وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا (ونداي دايەكتەر باسقا وبلىستاردا دا بارشىلىق) 2012 جىلى ناپسىقۇمارلاردىڭ الداۋىنا 34 جاس قىز, سونىڭ ىشىندە 20-سى 16 جاسقا جەتپەگەندەر, 2013 جىلى 55 قىز, سونىڭ ىشىندە 26-سى 16 جاسقا جەتپەگەندەر, ءتۇسىپ قالىپ جاپا شەككەن. مىنە, وسى كەلتىرىلگەن ستاتيستيكالىق دەرەكتىڭ ءوزى بۇل كورىنىستىڭ جىلدان جىلعا ازايماي, كەرىسىنشە, كوبەيىپ بارا جاتقاندىعىن كورسەتىپ تۇر. ناپسىقۇمار ەر ازاماتتاردىڭ قىزدارعا قاتىستى وسىنداي وپاسىزدىق ءىس-ارەكەتتەرىنەن ۇلتىمىزدىڭ ار-نامىسىنا, يمانىنا ەلەۋلى نۇقسان كەلىپ وتىرعانىنا كوز جەتكىزۋ قيىن ەمەس. ناپسىقۇمارلاردىڭ قىزدارىمىزدىڭ ار-نامىسىن تاپتاعانىنان بولەك, كەيبىر ەر ازاماتتاردىڭ ايەل زورلاۋى, وتباسىندا زورلىق-زومبلىققا جول بەرۋى سياقتى ادام توزگىسىز ارەكەتتەرى دە ازايماي تۇر. مۇنداي تەرىس مىنەز, ۇلتىمىزعا جات وقىس وقيعالاردىڭ سەبەبىن ىزدەگەندە, ونى ءار وتباسىنداعى, وقۋ ورىندارىنداعى, ءاربىر مەملەكەت­تىك, قوعامدىق, جەكەمەنشىك شارۋاشى­لىق ۇجىمدارىنداعى ەر ازاماتتار­عا قاتىستى تاربيە جۇمىستارىنىڭ كەمشىلىكتەرىنەن تاباتىنىمىز ايدان انىق. سونان سوڭ, وسىنداي قاسيەتسىز قادامدارعا قوعام بولىپ قارسى شىق­پاي, نەمقۇرايلىلىققا سالىنۋىمىز دا يتەرمەلەيتىنى كۇمانسىز. سوندىقتان, وپاسىز ەر ازاماتتاردىڭ تابانىنىڭ استىندا وت جاناتىنداي جاعداي تۋعى­زۋىمىز قاجەت-اق. ال زورلىق كورگەن قىز بىرەۋدىڭ ماپەلەپ وسىرگەن كوزىنىڭ اعى مەن قاراسى, بىرەۋدىڭ قارىنداسى, بىرەۋدىڭ اپكەسى. سوندىقتان, ەلدىڭ كوركى – قىزدارىمىزدىڭ ارى مەن نامىسىن تاپتامايىق دەپ گازەت بەتىندە ماسەلە كوتەرۋدى ءجون كوردىم. باتىرحان ومىرزاقوۆ, وتستاۆكاداعى ميليتسيا پولكوۆنيگى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قۇرمەتتى ارداگەرى. شىمكەنت.