ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «EQ»
شوب-تان تۇسكەن ءوتىنىم شاشەتەكتەن
ۇب قارجىلىق تۇراقتىلىق جانە زەرتتەۋلەر دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ولجاس كوبەنباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ورتا بيزنەستىڭ كرەديتتىك ءوتىنىمى 7%-عا, ياعني 6,2 مىڭعا دەيىن ءوستى. ال ءىرى بيزنەس ءوتىنىمى 6%-عا قىسقارىپ, 169 بولىپ تۇر.
«ەسەپتى توقساندا كرەديتتىك ءوتىنىمدى ماقۇلداۋ ۇلەسى ءىرى جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرگە تومەندەدى, وسىلايشا, ءىرى بيزنەس ءۇشىن 51%, ورتا بيزنەس ءۇشىن 39% بولدى. شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە بۇل كورسەتكىش 35% دەڭگەيىندە ساقتالدى. بانكتەر سىياقى مولشەرلەمەسىن ءبىرشاما تومەندەتۋ ەسەبىنەن كورپوراتيۆتىك سەكتور ءۇشىن كرەديت بەرۋ شارتتارىنىڭ ءبىرشاما جۇمسارتىلعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە جەكەلەگەن بانكتەردە بىرقاتار وزگە شارتتىڭ ەلەۋسىز قاتاڭداتىلۋى بايقالدى», دەيدى ۇب وكىلى.
«ۆتب», «ەۋرازيالىق بانك», «نۇربانك»
وسى ورايدا قارجى ينستيتۋتتارىنا حابارلاسىپ, كاسىپكەرلەرگە كرەديت بەرۋ جايىن سۇراستىردىق. ۆتب (قازاقستان) بانكى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, بانك ءۇشىن كورپوراتيۆتىك سەگمەنتتەگى جۇمىس – نەگىزگى باعىتتىڭ ءبىرى.
ء«بىز ءارتۇرلى سالاداعى جانە بيزنەستەگى كومپانيالارعا ىنتىماقتاستىقتىڭ نارىقتىق تالاپتارىن ۇسىنامىز. وسى جىلدىڭ باسىندا جەكە كاسىپكەرلەرگە كەپىلسىز كرەديتتەردى ىسكە قوستىق. نەگىزگى مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ ناتيجەسىندە جەكە كاسىپكەرلەرگە كرەديت بويىنشا نەعۇرلىم ءتيىمدى تالاپتار ۇسىنىلىپ, ورتاشا مولشەرلەمە 6 پايىزدىق تارماققا دەيىن تومەندەدى», دەيدى.
«ەۋرازيالىق بانك» ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, ءبىرىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قارجى ۇيىمىنداعى ەكونوميكاعا نەسيە بەرۋدىڭ ءوسىم قارقىنى 2,7%-دى قۇراعان. وتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا نەسيە ءوسىمى 1,1% بولعان.
«2024 جىلدىڭ باسىنان بەرى بازالىق مولشەرلەمە 1 پايىزدىق تارماققا تومەندەدى, قازىر 13,75-15,75% دالىزبەن 14,75%-دى قۇراپ وتىر. بۇل بيزنەسكە كرەديت بەرۋ ىسىنە ءسوزسىز اسەرىن تيگىزەدى. بيىلعى جىلدىڭ 3 ايىندا ءبىزدىڭ بانكتە ءىرى بيزنەسكە زايم بەرۋ كولەمى 130 ملرد تەڭگەدەن استى. نەسيەلەۋدىڭ تەڭدەستىرىلگەن ساياساتى ناتيجەسىندە بانك تازا تابىستىڭ ءپوزيتيۆتى كورسەتكىشىن قولداۋدى, سول ارقىلى كليەنت ءۇشىن دە, اكتسيونەر ءۇشىن دە تابىستى بانك بولىپ قالۋدى جوسپارلايدى», دەيدى.
بانك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى بولشەك سەگمەنتتە دە, كورپوراتيۆتى سەگمەنتتە دە نەسيە پورتفەلى تۇرعىسىنان وڭ ديناميكا ساقتالعان.
ء«بىر جىلدا نەسيە پورتفەلى 36%-عا ءوستى. كورپوراتيۆتى كليەنتتەردىكى – 55%, بولشەك كليەنتتەردىكى – 30%-عا. دەپوزيت بويىنشا ايتارلىقتاي جوعارى مولشەرلەمە جەكە تۇلعا قاراجاتىنىڭ 22%-عا وسۋىنە اسەر ەتتى. بانك قازىر «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىمەن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا بەلسەندى ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەيدى. جىل باسىنان بەرى بىرقاتار كليەنت ءۇشىن مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ ەسەبىنەن قارجى تارتتىق», دەپ حابارلادى.
ناقتىلاپ ايتار بولساق, قارجى ينستيتۋتى كىشى, شاعىن جانە ورتا بيزنەس ساناتىنداعى ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن قولداۋ جانە قارجىلاندىرۋ ءۇشىن ء«ۇمىت» باعدارلاماسى ارقىلى 1,5 ملرد تەڭگە قاراستىرعان. «دامۋ ءوندىرىس» باعدارلاماسى بويىنشا وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا قوسىمشا قاراجات 4,2 ملرد تەڭگە تارتىلعان.
«سونىمەن قاتار بانكتىڭ 30 جىلدىعىنا وراي, سىياقى مولشەرلەمەسى جىلدىق 10%-دان باستالاتىن (جتسم 11,7%-دان) شوب سۋبەكتىلەرىنە ارنالعان نەسيەلەۋ ءونىمىن ۇسىنىپ وتىر», دەپ حابارلادى ءباسپاسوز قىزمەتى.
«نۇربانك» وكىلدەرى شوب-قا نەسيە بەرۋ شارتىنىڭ ازداپ وزگەرگەنىن ايتادى. «2024 جىلدىڭ باسىنان شوب سەكتورىندا «نۇربانك» كليەنتتەردى ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن قارجىلاندىراتىن كرەديتتىك ونىمدەرى بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەلەرى تومەندەۋ جاعىنا قاراي (0,5%-دان -2,5%-عا دەيىن) قايتا قارالدى», دەلىنگەن بانك جاۋابىندا.
RBK Business-ءتىڭ تيىمدىلىگى قانداي؟
«Bank RBK» ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتى قىزمەتتىڭ بارلىق باعىتىنداعى وسىممەن ءتامامداپ جاتىرمىز دەيدى. قارجى ينستيتۋتى بيۋدجەتتىك كورسەتكىشتەردى تولىق ورىنداپ, نەسيە پورتفەلىن 8 پايىزعا ۇلعايتقان.
«بانك شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە نەسيە بەرۋدىڭ ماڭىزىن تولىق تۇسىنەدى جانە ولارعا ىڭعايلى شارتپەن, جوعارى تەحنولوگيالىق سەرۆيس قالىپتاستىرا وتىرىپ, ۇسىنىس جاساۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس ىستەپ جاتىر. «جەكە كاسىپكەرلىك ءۇشىن كەپىلسىز RBK Business» اتاۋىمەن يننوۆاتسيالىق كرەديت باستاماسى ىسكە قوسىلدى. ەندى كاسىپكەرلەر كەپىل ۇسىنباي-اق 36 ايعا دەيىنگى مەرزىمدە 5 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە الادى. اتالعان ءونىمنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, زايم ۇسىنعانى ءۇشىن كوميسسيا الىنبايدى. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇرىن كرەديت الۋ كەزىندە قيىندىققا تاپ بولىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەردىڭ كرەديتكە دەگەن قولجەتىمدىلىگى ارتا تۇسەدى. ولار نەسيەگە ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى ونلاين فورماتتا دا ءوتىنىم بەرە الادى. ال ءوتىنىمدى قاراستىرۋ جانە نەسيە بەرۋ نەبارى بىرنەشە مينۋت ىشىندە جۇزەگە اسىرىلادى», دەپ جاۋاپ بەردى بانك ءباسپاسوز قىزمەتى.
نەسيە بەرۋدەگى تسيفرلاندىرۋدىڭ ماڭىزى
«Freedom Bank» دەرەگىنشە, بانكتىڭ بولجامدى تازا پايداسى شامامەن 26 ملرد تەڭگەنى قۇراۋى مۇمكىن, بۇل ءوز كاپيتالىنىڭ كولەمى 160 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن ەلدىڭ ءىرى بانكتەرىنىڭ تىزىمىندە ورىن سايلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«وتكەن جىلى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا, سونداي-اق قىسقا مەرزىمدە جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارمەن سەرىكتەستىك قاتىناستار قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ىشكى بيزنەس-ۇدەرىستەر جەتىلدىرىلدى. حالىققا ۇسىنىلاتىن تۇسىنىكتى, اشىق جانە الۋعا ىڭعايلى قارجىلىق قىزمەتتەردى تانىمال ەتۋدىڭ ارقاسىندا نەسيە پورتفەلى 2 ەسە (320 ملرد) ۇلعايدى. 2022 جىلدان باستاپ بانك نەسيە پورتفەلىنىڭ كولەمىن سەرپىندى تۇردە ارتتىرىپ, 2024 جىلدىڭ باسىندا جەتكىلىكتى كولەمدى پورتفەلدى قالىپتاستىردى. بيىل بانك ەل ەكونوميكاسىنا نەسيە بەرۋدى جالعاستىرادى, بىراق قالىپتى قارقىنمەن. وسى جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ بانك 75 ملرد تەڭگە سوماسىنا كرەديت بەردى. بىلتىر جىل ورتاسىندا بانك شاعىن جانە ورتا بيزنەس سەگمەنتىنە ارنالعان ءونىمدى جك ءۇشىن تسيفرلىق بيزنەس نەسيەسىن ىسكە قوستى. وسى ءونىم شەڭبەرىندە بانكتىڭ ءوز باعدارلاماسى بويىنشا دا, «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ باعىتى بويىنشا دا نەسيە رەسىمدەۋگە مۇمكىندىك بار», دەيدى بانك.
ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, كىرىكتىرىلگەن تسيفرلىق كليەنتتىك بازانىڭ ارقاسىندا نەسيەنى بىرنەشە ساعات ىشىندە, ال مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا ءبىر تاۋلىك ىشىندە رەسىمدەۋگە بولادى.
«بانك ءوتىنىش بەرۋدەن باستاپ نەسيە الۋعا دەيىنگى ۇدەرىستەگى ءاربىر قادامدى تسيفرلاندىردى. مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋدى جانە قارىزعا كەپىلدىك بەرۋدى ۇسىناتىن «دامۋ» قورىمەن ينتەگراتسيا بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلدى. مۇنىڭ ءبارى كليەنتكە ۇيدە نەمەسە وفيستە وتىرىپ, 24/7 رەجىمىندە ءوتىنىش بەرۋگە, ماقۇلداۋ الۋعا جانە كاسىپكەرلىك ماقساتتارعا اقشانى يگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى.
«Home Credit Bank» بىزگە بەرگەن جاۋابىندا بانك تابىسى بيىلعى ءتورت ايدا 9,3 ملرد تەڭگەنى قۇراعانىن, بۇنىڭ بىلتىرعى ۇقساس كەزەڭنەن 39%-عا كوپ ەكەنىن ايتادى. بىلتىرعى تولىق تابىس 26,6 ملرد تەڭگە بولعان. دەمەك ۇيىمنىڭ نەسيە پورتفەلى دە ارىق-تۇرىق بولماسا كەرەك-ءتى. الايدا بۇل جايىندا ەگجەي-تەگجەي مالىمەت بەرىلمەگەن.
«شوب-قا نەسيە بەرۋدى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر, ءبىز قازىر دايىندىق كەزەڭىندەمىز», دەلىنەدى جاۋاپتا.
قارىز پورتفەلىنىڭ ساپاسى قاي دەڭگەيدە؟
«نۇربانكتەگى» كرەديت پورتفەلىنىڭ ساپاسى تاۋەكەلدى باعالاۋ بويىنشا تۇراقتى قولايلى دەڭگەيدە جانە «S&P Global Ratings» حالىقارالىق رەيتينگتىك اگەنتتىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا وڭ دەڭگەيدە, بۇل رەيتينگتىك بولجامنىڭ 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا «تۇراقتىدان» «وڭعا» كوتەرىلۋىمەن راستالادى.
«ەۋرازيالىق بانكتەگى» NPL 90+ (90 كۇننەن كەشىكتىرىلگەن تولەمدەر) ۇلەسى الدىڭعى جىلعى 6,69%-دان 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 4,19%-عا تومەندەگەن. 2020 جىلى 9,57% پايىز بولىپتى.
«Home Credit Bank»-تەگى NPL 4,5% دەڭگەيىندە جانە نەسيە پورتفەلىنىڭ ۇلعايۋى ارقاسىندا رەزەرۆ دەڭگەيى دە ارتىپ كەلە جاتىر.
«Freedom Bank» بيىلعى 1 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا مەرزىمى وتكەن بەرەشەگى 90 كۇننەن اساتىن قارىز ۇلەسى 1,2%-دى, بانك جۇيەسى بويىنشا ورتاشا كورسەتكىش 3%-دى قۇرايدى دەپ مالىمدەدى.
«Bank RBK»-نىڭ قارىز پورتفەلىنىڭ ساپاسى تۇراقتى جوعارى دەڭگەيدە. «ۇلتتىق بانك دەرەگى بويىنشا, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا NPL 90+ ۇلەسى 2,35% بولدى, بۇل – نارىقتاعى ۇزدىك كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى», دەيدى بانك.
