اعىلشىن ينجەنەرى حيۋبەرت سەسيل بۋت 1901 جىلى ءوزىنىڭ ارنايى ءفيلترى بار شاڭسورعىشىن جاسايدى. ۆاكۋمدى سورعىنىڭ كۇشى بەس جىلقىعا تاتيتىن. وعان قوسا, بەنزيندى قوزعالتقىشپەن جۇمىس ىستەيدى. كەيىن ول ەلەكترموتورلى نۇسقاسىن جاسايدى. بىراق ەكى شاڭسورعىش تا وتە ۇلكەن ەدى, ونى تەك اتتاردىڭ كومەگىمەن عانا جىلجىتۋعا بولاتىن. 1908 جىلى امەريكالىق كومپانيا «W. H.Hoover Company» العاش رەت جيناقى «tin model» اتتى شاڭسورعىش جاساپ شىعارادى. جيناقى دەگەندە دە ونىڭ سالماعى 20 كگ ەدى. ۋاقىت وتە كەلە ونىڭ سالماعى ازايا بەردى. بۇگىندە ول بارلىق ۇيدە كەزدەسەتىن ماڭىزدى ونەرتابىسقا اينالدى.
باعدارشام
ەڭ العاشقى باعدارشام 1868 جىلى لوندوندا پايدا بولعان. ونى ويلاپ تاپقان اعىلشىندىق ينجەنەر – دجون پيك نايت.
اۋەلدە باعدارشامنىڭ قاسىندا كۇنى-ءتۇنى پوليتسيا قىزمەتكەرى قاراۋىلداپ, ىسكە قوسىپ تۇرعان. تۇستەردىڭ ماعىناسىن جالپى حالىققا ۇقتىرۋ ءۇشىن لوندون گازەتتەرىندە ارنايى ەرەجەلەر جازىلىپ تۇسىندىرىلەدى. بىراق ۇنەمى ادامنىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە اساتىن بۇل ونەرتابىس كوپكە بارمايدى. ەڭ العاشقى اۆتوماتتى باعدارشام اقش-تىڭ كليۆلەند شتاتىندا 1914 جىلى ورناتىلادى. ايتپاقشى, بۇلار تەك قىزىل مەن جاسىل تۇستەن عانا تۇرعان ەدى. ال سارى ءتۇس 1918 جىلى عانا پايدا بولدى.
ەلەكتر پەشى
1859 جىلى 20 قىركۇيەكتە دجوردج ب.سيمپسوننىڭ اۆتورلىعىمەن تاعامدى جىلىتىپ, دايىنداۋعا ارنالعان ونەرتابىس تىركەلدى.
الايدا سيمپسوننىڭ بۇل جۇمىسى تەك قاعاز تۇرىندە قالادى, ياعني ول تەك جوسپارىن عانا جاساپ ۇلگەرەدى. ال كانادالىق كاسىپكەر توماس احەرن 1882 جىلى ونەرتابىستى قايتا پاتەنتتەپ قانا قويماي, ونىڭ مۇمكىندىكتەرىن حالىققا ۇسىنا ءبىلدى. سول جىلى ول «ۆيندزور» قوناقۇيىنە تانىستارىن شاقىرىپ, ەلەكتر پەشى ارقىلى پىسكەن تاماقتاردى ۇسىنادى. كانادالىق جۋرناليستەر ونىڭ ونەرتابىسى جايىندا جارىسا جازادى. دەگەنمەن گاز پليتالارىن پايدالانۋ سول ۋاقىتتارى ارزان ءارى ءتيىمدى بولماعاندىقتان, جاڭا ونەرتابىسى وعان ايتارلىقتاي پايدا اكەلمەيدى. ادامدار تەك 1930 جىلداردان باستاپ قانا ەلەكتر پەشتەرىن قولدانا باستادى.
