سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
«اتىس قارۋى: تاپانشا تاريحى» اتتى كورمەدە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا وتانىن قورعاعان باتىرلارىنىڭ ەرلىكتەرىن باياندايتىن ماتەريالدار, سونداي-اق قارۋلى كۇشتەردىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى تۋرالى ماتەريالدار قويىلعان. كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلعان جادىگەرلەردىڭ نەگىزگى بولىگىن پرەزيدەنتتىك ورتالىقتىڭ جيناقتارىنداعى اتىس قارۋلارى قۇرايدى.
كورمە ءۇش بولىمنەن تۇرادى. « ۇلى وتان سوعىسىنىڭ باتىرلارى» اتتى بولىمدە سوعىس جىلدارىنداعى قازاق جاۋىنگەرلەرىنىڭ ەرلىكتەرى تۋرالى ماتەريالدار جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلعان. ونىڭ قاتارىندا رەيحستاگقا العاشقى بولىپ قىزىل تۋدى تىككەن راحىمجان قوشقارباەۆ, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش قورعانىس ءمينيسترى, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ساعادات نۇرماعامبەتوۆ, مايدان دالاسىندا ەرلىكپەن شايقاسقان جاۋجۇرەك ەرلەر, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن ەكى رەتتەن العان ت.بيگەلدينوۆ, س.لۋگانسكي, ل.بەدا, ي.پاۆلوۆ, سونداي-اق وتانعا دەگەن ادالدىق پەن باتىرلىقتىڭ جارقىن ۇلگىسىن كورسەتكەن قازاق ايەلدەرى ءا.مولداعۇلوۆا, م.مامەتوۆا جانە ح.دوسپانوۆا تۋرالى دەرەكتەر بار. سونىمەن قاتار بولىمدە گۆاردياشى-پانفيلوۆشى اياپبەرگەنوۆ ساعىناي ادام ۇلىنىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىنعان ماتەريالدار ۇسىنىلعان.
«قر ءپىب پرەزيدەنتتىك ورتالىعىنىڭ قورىنان تاپانشالار توپتاماسى» اتتى ەكىنشى بولىمدە پرەزيدەنتتىك ورتالىقتىڭ قورىنان الىنعان اتىس قارۋلارىنىڭ تۇرلەرى, اتاپ ايتقاندا رەۆولۆەرلەردەن قازىرگى زامانعى اتىس قارۋلارىنا دەيىنگى تاپانشالار قويىلعان. ادامزات بالاسى ەڭبەك قۇرالدارىن, سودان كەيىن وتكىر ءجۇزدى جانە لاقتىراتىن قارۋلاردى جاساپ ۇيرەنىپ, ولار ءومىر ءسۇرۋ جانە ازىق-ت ۇلىك ءوندىرۋ قۇرالىنا اينالدى. ينجەنەرلىك ويدىڭ, عىلىمنىڭ جانە تەحنيكانىڭ دامۋى قارۋدىڭ جاڭا تۇرلەرى – اتىس قارۋىن جاساۋعا ىقپال ەتتى. ەكسپوزيتسيا لەفوشە, كولت, براۋنينگ, فەدەرلە, ستەچكين جانە باسقا دا كورنەكتى قارۋ-جاراق قۇراستىرۋشىلاردىڭ تۋىندىلارىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەۋروپا, اقش, رەسەي جانە تۇركياداعى جاھاندىق قارۋ وندىرۋشىلەردىڭ تاپانشالارى مەن رەۆولۆەرلەرى كورمە سورەلەرىندە تۇر. ەكسپوناتتار اراسىندا بۋندەل رەۆولۆەرى, لەفوشە رەۆولۆەرى جانە دۋەلدىك تاپانشالار سەكىلدى انتيكۆارلىق ۇلگىلەر بار.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرى» دەپ اتالاتىن ءۇشىنشى ءبولىم كورەرمەندەردى ەل اسكەرىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحىمەن تانىسا الادى. بۇل تاريح جىلناماسى 1992 جىلعى 7 مامىرىنان باستاۋ الادى. ويتكەنى سول كۇنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قورعانىس مينيسترلىگى ەتىپ قايتا قۇرۋ تۋرالى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرىن قۇرۋ تۋرالى جارلىقتارعا قول قويىلعان بولاتىن. ەل ارمياسى 30 جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە ءوزىنىڭ دامۋ تاريحىن ءىس جۇزىندە «تازا پاراقتان» باستاپ, كۇردەلى جولدان ءوتتى. الەمدەگى كەز كەلگەن قۋاتتى ارميا ساناساتىن زاماناۋي كۇشكە اينالدى.
ايتا كەتەيىك, ەلورداداعى پرەزيدەنتتىك ورتالىقتا ءوتىپ جاتقان «اتىس قارۋى: تاپانشا تاريحى» اتالاتىن بۇل كورمە 1 ماۋسىمعا دەيىن جالعاسادى. قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ تاريحىنا قىزىعۋشىلىق تانىتقان استانا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا ەسىك اشىق.
