ايماقتاعى احۋال
سۋ تاسقىنى قاۋىپتى وڭىرلەردە اپاتتىق-قۇتقارۋ, تاسقىننىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. وسىنداي ءىس-شارالار ناتيجەسىندە 19 715 ادام ءوز ۇيىنە ورالدى. دەيتۇرعانمەن قاۋىپتىڭ بەتى قايتپاعان وڭىرلەردە بۇگىندە ءالى 9 مىڭعا جۋىق ادام ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتتە جاتىر. تجم ازاماتتىق قورعانىس جانە اسكەري بولىمدەر كوميتەتىنىڭ اعا وفيتسەرى ەراسىل سايپاشتىڭ مالىمەتىنشە, 8 914 ادام, ونىڭ ىشىندە 4 019 بالا ەۆاكۋاتسيالاۋ بەكەتتە ورنالاسقان.
تجم ماماندارىنىڭ سوزىنشە, 4 370 تۇرعىن ءۇي مەن 2 737 اۋلادان سۋدىڭ باعىتى بۇرىلعان. 10,5 ملن تەكشە مەتردەن استام سۋ شىعارىلدى, 3,4 ملن قاپ, 1,4 ملن-نان اسا توننا ينەرتتى ماتەريال توسەلىپ, بوگەتتەر سالىندى. قازىرگى جاعداي بويىنشا اقتوبە, قوستاناي, اقمولا, اتىراۋ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا 5 989 جەكە تۇرعىن ءۇي, 1 091 اۋلا سۋ استىندا قالعان.
«تجم اپاتتار مەديتسيناسى ورتالىعىنىڭ پسيحولوگتەرى سۋ تاسقىنى قاۋپى بار وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارىنا پسيحولوگيالىق جانە اقپاراتتىق كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا تاۋلىك بويى كەزەكشىلىكتە تۇر. 60 اۆتوجول سۋدا قالدى. سۋ شايعان اۆتوجول 63-كە جەتتى, ونىڭ ىشىندە 10 كوپىر بار. 44 ەلدى مەكەن كولىك قاتىناسىنسىز قالدى, ولارعا قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك جانە ءدارى-دارمەك قورلارى جەتكىزىلىپ جاتىر», دەلىنگەن تجم ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاماسىندا.
ولاردىڭ مالىمەتىنشە, اپاتتىق-قۇتقارۋ جانە سۋ تاسقىنىنا قارسى جۇمىستارعا ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتتەرىنەن 44 137 ادام, 4 642 تەحنيكا, 858 سۋ سورعىزۋ قۇرالى, 341 ءجۇزۋ قۇرالى, 12 اۋە كەمەسى جۇمىلدىرىلىپ, ۆولونتەرلەر دە بەلسەندى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ال تجم رەسمي وكىلى دينارا نۇرعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, زارداپ شەككەن وڭىرلەرگە 4 529-دان اسا توننا گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزىلدى.
ازىق-ت ۇلىك جەتكىلىكتى
وتكەن اپتادا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ باعا يندەكسى 99,9%-عا تەڭ بولدى. ياعني باعالار 0,1%-عا تومەندەدى. ايدىڭ باسىنان بەرى باعا يندەكسى 99,8%-دى قۇراپ وتىر. سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن وڭىرلەردە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعا يندەكسى بقو جانە قوستاناي وڭىرلەرىندە تۇراقتى تۇر. اقمولا وبلىسىندا كەيىنگى ءۇش اپتادا باعا 0,4%-عا تومەندەسە, سقو-دا 0,2%-عا تومەندەدى. الايدا اقتوبە وبلىسىندا عانا ءۇش اپتادا باعا 0,2%-عا قىمباتتاعان. مۇنىڭ جاي-جاپسارىنا ساۋدا كوميتەتىنىڭ توراعاسى ايدار ابىلدابەكوۆ توقتالىپ ءوتتى.
«كەيىنگى اپتادا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلار باعاسىنىڭ ءوسۋى سۋ تاسقىنىنىڭ كەزەڭىمەن بايلانىستى ەمەس. زارداپ شەككەن وڭىرلەردە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ تاپشىلىعى جانە ولاردىڭ باعالارى ماسەلەسى – مينيسترلىكتىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا. مينيسترلىك سۋ تاسقىنى بار وڭىرلەردەگى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن, اتاپ ايتقاندا, سقو, بقو, اتىراۋ, اقتوبە, ماڭعىستاۋ, اقمولا, قوستاناي وبلىستارىندا اۋماقتىق دەپارتامەنتتەردىڭ جۇمىسىن ءوزارا ۇيلەستىرىپ جاتىر», دەدى ول.
اكىمدىكتەر مەن جەرگىلىكتى الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالارى بىرلەسىپ, ازىق-ت ۇلىكتىڭ جەتكىلىكتى سانىنىڭ بولۋىنا ساۋدا نىساندارىنا كوشپەلى مونيتورينگ جۇرگىزىلمەك. سۋ باسقان اۋداندارداعى كاسىپكەرلەرگە تاۋار باعاسىن كوتەرۋ بويىنشا ساۋالناما جۇرگىزىلىپ جاتىر. كورپوراتسيالار كوكونىس قويمالارى دا باقىلاۋدا. ويتكەنى سۋ تاسقىنى بولعان وڭىرلەردە بارلىق 130 ساۋدا نىسانىنا زاقىم كەلگەن.
«ەڭ باستىسى – ازاماتتاردىڭ اماندىعى»
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سۋ تاسقىنى سالدارىنان بولعان توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى جولداعان ۇندەۋىندە: «جاعداي وتە كۇردەلى بولسا دا, ءبىز قيىندىقتى مىندەتتى تۇردە ەڭسەرەمىز, بارلىعىن قالپىنا كەلتىرەمىز. ەڭ باستىسى – ازاماتتاردىڭ اماندىعى», دەگەن ەدى. بۇل ءسوز اۋەلى كۇللى تىلەۋلەس حالىقتىڭ كوكىرەگىندە كوكتەپ تۇرعان ءسوز ەدى. «ەل ءىشى – التىن كەنىش» دەگەندەي, ەل بار دا سەلگە كەتكەن دۇنيە-م ۇلىكتىڭ ورنى تولار. ال كۇللى دۇنيە-مۇلكىڭدى بەرسەڭ دە ساتىپ الا المايتىن – ادام جانى. جاعداي قانشالىقتى اۋىر بولسا دا, ادام شىعىنى بولماعان جەردە باسقا اۋىرلىقتى وتكەرۋ قيىنعا سوعا قويماس. بۇل رەتتە ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى شىڭعىس الەكەشەۆ بىرقاتار مالىمەتتى العا تارتتى.
«جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا كوكتەمگى سۋ تاسقىنى بارىسىندا 5 ءولىم فاكتىسى تىركەلدى. اتىراۋ وبلىسىندا – 4 جانە اقتوبە وبلىسىندا – 1 فاكت. ولاردىڭ اراسىندا كامەلەتكە تولماعان بالالار جوق. بۇل جەردە بارلىق جاعداي قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ بۇزىلۋىنان بولعان. ءبىرى ءوز بەتىنشە وزەندى ءجۇزىپ وتۋگە تىرىسقان, ءبىرى سۋ تاسقىنىنان كەيىن, ياعني ەۆاكۋاتسيادان سوڭ قاۋىپتى ايماققا ورالۋعا ارەكەتتەنگەن. بارلىق فاكتى بويىنشا تەكسەرۋ باستالىپ, تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەدى سپيكەر.
مينيسترلىكتىڭ رەسمي وكىلى ەلىمىزدەگى سۋ تاسقىنى سالدارىن جويۋ شارالارىنا دا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا ءتارتىپ ساقشىلارى اپاتتىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىمەن قاتار, دامبى سالىپ, قاۋىپ تۋرالى ەسكەرتۋ جۇرگىزۋ جانە ادامداردى قاۋىپسىز جەرگە ەۆاكۋاتسيالاۋمەن اينالىسىپ جاتىر.
«پوليتسيا سالاسىنىڭ 828 تەحنيكاسى جۇمىلدىرىلدى. سۋ باسقان وڭىرلەردە پاترۋلدەۋ جانە كەزەكشىلىك بار. ءتارتىپ ساقشىلارى جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ەشقايسىسى سۋ باسۋ قاۋپى بار ايماقتا قالىپ كەتپەۋى ءۇشىن ەلدى مەكەندەردە جاپپاي رەيد جۇرگىزىپ جاتىر. قاراۋسىز قالعان مۇلىكتى كۇزەتۋ ءۇشىن پوليتسيا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن 59 ەلدى مەكەندى قورعاۋعا الدى. قازىر ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ كۇزەتىندە قاراۋسىز قالعان 11 مىڭ تۇرعىن ءۇي مەن باسقا دا نىساندار بار. ۇرلىق-قارلىققا جول بەرىلمەدى», دەدى ش.الەكەشەۆ.
ءىىم حالىقتى قاۋىپسىزدىك شارالارىن قاتاڭ ساقتاۋعا, ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ زاڭدى تالاپتارىن ورىنداۋعا, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىنا تۇسىنىستىكپەن قاراۋعا, ولارعا قول ۇشىن سوزۋعا شاقىرادى.
مامىردا جاۋىن-شاشىن مول
مامىر ايىندا اۋا تەمپەراتۋراسى رەسپۋبليكانىڭ كوپ بولىگىندە قالىپتى دەڭگەيدەن 1-2° جوعارى بولادى دەپ بولجانىپ وتىر. ماسەلەن, مامىر ايىندا مەزگىل جازعا اۋادى. وسىعان وراي, «قازگيدرومەت» رمك ءباسپاسوز حاتشىسى الينا يسماعۇلوۆانىڭ دەرەگىنشە, بۇل ايدا جاۋىن-شاشىن مول بولاتىن كورىنەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋا رايىنىڭ تۇراقسىز سيپاتى بايقالادى: نايزاعاي ويناپ, داۋىلدى جەل تۇرادى, بۇرشاق جاۋادى.
«ايدىڭ باسىم بولىگىندە جوعارى تەمپەراتۋرالىق فونى بار كۇندەر كوپ بولادى. ەلدىڭ سولتۇستىك بولىگىندە كۇندىز اۋا +35°C, وڭتۇستىك ايماقتاردا +40°C دەيىن جىلىنادى. سولتۇستىك, شىعىس جانە ورتالىق ايماقتاردا, سونداي-اق وڭتۇستىك-شىعىس تاۋلى ايماقتارىندا سالقىن تولقىنداردان اۋا تەمپەراتۋراسى 5-تەن +15°C-قا دەيىن تومەندەيدى. باتىستا جانە وڭتۇستىك وڭىرلەردە +5-تەن +26°C-قا دەيىن جىلى بولادى», دەدى ا.يسماعۇلوۆا.
