تاسىعان سۋ سايابىرسىپ كەلەدى

الايدا باتىس وڭىرىندەگى جاعداي قالىپتى بولماي تۇر. كۇنى كەشە كورشىلەس رەسەي ەلىنىڭ جاڭالىقتارىنان قازاقتىڭ العاشقى استاناسى بولعان ورىنبور قالاسى سۋ استىندا قالعانىن كوردىك. بۇل رەتتە باتىس وڭىرىندە جۇرگەن ءماجىلىس دەپۋتاتى ەدىل جاڭبىرشيننەن ونداعى جاعداي جونىندە سۇراپ كورگەن ەدىك. ونىڭ ايتۋىنشا, باتىس وڭىرىنە سۋ قاۋپى ءتونىپ تۇرعانى راس, بىراق كەلە جاتقان قاۋىپتىڭ الدىن الۋعا ۋاقىت بار.

«جايىق وزەنىنىڭ باستاۋى رەسەيدەن كەلەتىنىن جاقسى بىلەمىز. قازاقستان جەرىنە كىرگەنگە دەيىن وزەننىڭ جولىن­داعى ەڭ ءىرى قالا – ورىنبور. تاڭعى ساعات 08.00 (ورىنبور ۋاقىتىمەن) جايىق دەڭ­گەيى 1 م 06 سم قۇراعان. بۇل – قاۋىپتى دەڭگەي­دەن 1 م 30 سم كوپ. ياعني باتىس قازاقستان مەن اتىراۋ وبلىستارىنا كەلەتىن جايىق وزەنىنىڭ كولەمى دە, دەڭگەيى دە جوعارى بولماق. ورىنبورعا كەلگەن وزەن سۋى ورالعا 4-5 كۇندە كەلەدى دەپ بولجانىپ وتىر. اتى­راۋعا تاعى 4-5 كۇن بار. ۋاقىت بار, جۇمىستى كۇشەيتۋ كەرەك. يريكلي سۋ قويماسى سۋ جىبەرۋدى 902 تەكشە مەتر سەكۋندىنا دەيىن تۇسىرگەن. بۇعان دەيىن سەكۋندىنا 993 تەكشە مەتر بولعان», دەيدى دەپۋتات.

قاۋىپتىڭ بارى راس. الايدا باتىستاعى اعايىن ۇرەيگە بەرىلمەي, جايىقتىڭ جاعاسىن بەكەمدەۋگە بار كۇشىن سالىپ جاتىر. بقو توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ رەسمي وكىلى نۇرجان تولەۋىشتىڭ ايتىسىنا قاراعاندا, كەيىنگى ءبىر تاۋلىكتە جايىق وزەنىنىڭ 10 سم كوتەرىلگەنى بايقالعان. قازىر ونىڭ دەڭگەيى – 7 مەتر 27 سم. ونىڭ قاۋىپتى دەڭگەيى 850 سم بولىپ ەسەپتەلەدى.

«قازىر وبلىستا جايىق جاعا­سىن­داعى ەلدى مەكەندەردى سۋدان الىپ قالۋ ءۇشىن جايىق جاعاسىن كوتەرۋ, قاپ توسەۋ, دامبى سالۋ سەكىل­دى جاعاجاي ماڭىنداعى جۇ­مىستار قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. ورال قالاسى مەن 4 اۋدان توڭى­­رەگىندە 19 مىڭنان اسا قاپ توسەل­دى», دەدى ول.

ال ەلدەگى جالپى جاعداي بو­يىنشا 11 ساۋىردەگى رەسمي دەرەككە سايكەس اقمولا, اقتوبە, اتىراۋ, قوستاناي, سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا 3 524 جەكە تۇرعىن ءۇي, 502 اۋلا اۋماعى سۋ استىندا قالدى. بىر­لەس­كەن كۇشتەرمەن 8,8 ملن-نان اسا تەكشە مەتر ەرىگەن قار سۋى سورعىزىلعان. سۋ قاۋپى بار جەرلەرگە 1,4 ملن قاپ جانە 1,1 ملن توننا ينەرتتى ماتەريال توسەلدى. 2 750 تۇرعىن ءۇي مەن 1 899 اۋلا اۋماعى ساقتالىپ قالدى. ال زارداپ شەككەن وڭىرلەرگە 170 635 كگ گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزىلدى.

«سۋ تاسقىنى باستالعالى بەرى 97 852 ادام, ونىڭ ىشىندە 32 856 بالا قۇتقارىلدى. اۋە كەمەلەرىمەن 2 823 ادام, ونىڭ ىشىندە 865 بالا قۇت­قارىلدى. 7 173 ادام, ونىڭ ىشىندە 3 494 بالا ۋاقىتشا پۋنكت­تەرگە ورنالاستىرىلدى. 88 561 مىڭ اۋىل شارۋاشىلىق جانۋارى قاۋىپسىزدىك جەرگە كوشىرىلگەن. «جەدەل جەلى» تەلەفونىنا 1 294 قوڭىراۋ ءتۇستى, ماماندار زارداپ شەككەن ادامدارعا پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتىپ جاتىر», دەپ حابارلادى تجم ءباسپاسوز قىزمەتى.

سونىمەن قاتار 112 جەردەن اۆتوجولدى سۋ شايعان ەكەن, ونىڭ ىشىندە 9 كوپىر بار. كولىك قاتىناۋى ۇزىلگەن 68 ەلدى مەكەنگە جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر حالىقپەن بايلانىس ورناتىپ, قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك جانە ءدارى-دارمەك قورلارىن جەتكىزىپ جاتىر. تاۋلىك بويى اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا تجم, قم, ءىىم, ۇقك, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردان 24 225 ادام, 2 881 بىرلىك تەحنيكا, 482 سۋ سورۋ جانە 122 ءجۇزۋ قۇرالى, 15 اۋە كەمەسى جۇمىلدىرىلعان.

«شىعىس قازاقستان وبلىسىندا ءۇش ءىرى سۋ قويماسىنىڭ ورتاشا سۋ جيناۋ كورسەتكىشى – 84,6%. بۇقتىرما مەن ءشۇلبى سۋ قويمالارى دا تولىپ بارادى. وسى اپتادا سۋ تاسقىنى ىقتيمال. اقمولا وبلى­سىنىڭ ەكى ءىرى سۋ قويماسىنىڭ ورتاشا سۋ جيناۋ كورسەتكىشى – 99%. ەكى نىسان دا ترانزيتتىك رەجىمدە جۇمىس ىستەپ جاتىر. مۇن­دا دا سۋ دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋ قاۋپى باسىم. ساعات سا­يىن باقىلاۋ جۇرگىزىلىپ وتىر. اقتوبە وبلىسىندا ەكى ءىرى سۋ قوي­ماسى 98% تولدى. قازىر بۇل اي­ماقتا سۋ تاسقىنى اياقتالىپ, جاع­داي تۇراقتالدى. ون­داعى سۋ قوي­مالارىنا 218 ملن تەك­شە مەتردەن اسا سۋ جينال­دى. ال­­داعى ۋاقىتتا جينال­عان سۋ اۋىل­­شارۋاشىلىق قاجەتتىلىك­تەرىنە پايدالانىلادى», دەدى سۋ رە­­سۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيس­ترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى ءمولدىر ابدۋاليەۆا.

سۋ قاۋپى استانا ماڭىنا دا ءتونىپ تۇرعانى باي­قا­لادى. كەشە سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى سۋ شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ توراعا­سى ارسەن جا­قان­باەۆ ەسىل وزەنىنىڭ جوعارعى اعىسىنان اق­مولا وبلىسى تسەلي­نو­گراد اۋدانى تالاپكەر اۋىلىنا دەيىنگى سۋ دەڭگەيىن باقىلاي كەلە جىبەك جولى كەنتىنىڭ شاعىن اۋدان­دارىن سۋ باسۋ قاۋپىن ازايتۋ ماق­ساتىندا سۋ جىبەرۋ كولەمىن سەكۋندىنا 50 تەكشە مەترگە دەيىن ۇلعايتۋ تۋرالى شەشىم شىعارعان.

ال سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ايماقتاردا ۇزىلگەن بايلانىس قالپىنا كەلتىرىلىپ جاتىر. ەلىمىزدەگى سۋ تاسقىنى سالدارىنان اقتوبە, قوستاناي, اتىراۋ جانە اقمولا وبلىستارىنداعى ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى جەلىلەرىنىڭ جۇمىسى توقتاپ قالعان ەدى. ماسەلەن, قۇلسارى قا­لاسىندا 5 بازالىق ستانسا سۋ اس­تىندا قالدى, قازىر ولار باس­قا باي­لانىس ستانسالارى ەسەبى­نەن قام­تاماسىز ەتىلىپ جاتىر. بۇل تۋرالى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆا­تسيالار جانە اەروعارىش ونەركا­سىبى مي­نيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى البينا اتەن مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا جۇزدەگەن مامان سۋ تاسقىنى ايماعىن­دا ءجۇر. كومەك سۇراۋ, سۋ باسقان اۋدان­­داردا جاقىن ادامدارمەن حا­بار­لاسۋ, ەۆاكۋاتسيالاۋ نەمەسە سۋ تاس­قىنىمەن كۇرەسۋ بويىنشا بىر­لەس­كەن جۇمىستاردى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن توتەنشە جاعدايلار كەزىندە بايلانىستا بولۋ وتە ماڭىزدى.

قورىتا ايتقاندا, ەلدەگى سۋ پروبلەماسى ەكىۇداي كۇيدە تۇر. ءۇمىت تە بار, ۇرەي دە جوق ەمەس. باستىسى, ادام امان بولسا, دۇنيە-م ۇلىك قالپىنا كەلەر. ۇكىمەت تە ەشكىم كومەكتەن تىس قالمايدى دەپ سەندىرىپ وتىر. ال وسىناۋ قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ەل ازاماتتارى تاسقىن سۋدان زارداپ شەك­كەن اعايىنعا جان-جاقتى قول­داۋ كورسەتىپ, جاعدايدى رەتتەۋ­گە اتسالىسىپ جاتىر. ءتىپتى كۇنى كەشە الەمگە ايگىلى ءانشى ديماش قۇدايبەرگەن سۋ باسقان ەلدى مەكەن­دەردى ارالاپ, ءوزى وسكەن ولكەدەگى حالىقتان حال سۇراي بار­عا­نى مۇڭاي­عان جۇرتتىڭ جىگە­رىن جانىپ, رۋحىن كوتەردى.