ءدارى-دارمەك باعاسى تۇراقتاي ما؟

ءساۋىر ايىنداعى دەرەك بويىنشا, ەلى­مىزدە ءدارى-دارمەكتىڭ, ەمدىك قۇرال-جاب­دىقتىڭ قۇنى 11%-عا ءوستى. ماسەلەن, اقمولا وبلىسىندا – 17,8%, استانا قالاسىندا – 15,8%, شىمكەنت قالاسىندا 14,8%-عا قىمباتتادى. ال ماڭعىستاۋ وبلىسىندا باعا تۇراقتى. پرەپاراتتاردىڭ ىشىندە پاراتسەتامول – 63,3%, اتسەتيلساليتسيل قىشقىلى – 60,1%, بەلسەندىرىل­گەن كومىر قىشقىلىنىڭ 32,3%-عا وسكە­نىن بايقاۋعا بولادى. الايدا ماسكالار 11,4%-عا ارزانداسا, ستەريلدى تاڭعىش­تار 7,1%-عا قىمباتتاعان. «حيلاك فورتە» باعاسى ءبىر جىلدا – 24,4%-عا, يود ەرىتىندىسى – 22,9%, فەنيستيل نيۋ تامشىلارى – 21,8%, فلەموكسين سوليۋتاب 21,2%-عا قىمباتتاپ تۇر.

وسىعان بايلانىستى مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ كومي­تەتىنە حابارلاسىپ, باعانىڭ ءوسۋى جونىندە سۇراعان ەدىك. كوميتەت مالىمەتىنشە, بۇل ماۋسىمدىق جاعداي كورىنەدى.

ء«بىر اپتا بۇرىن كەيبىر ءدارى-دار­­مەكتەرگە باعانىڭ ءوسۋى تۋرالى Energy­Prom پورتالىنىڭ تالدامالى ما­قا­لا­سى جاريالاندى. راسىندا, وتكەن جىل­مەن سالىستىرعاندا جۇرەك-قان تا­مىر­­لارى اۋرۋلارىن ەمدەۋگە ار­نال­عان, ميك­روبقا قارسى, ۆيرۋسقا قار­سى پرەپا­راتتاردىڭ باعاسى وسكەنى باي­قالادى. بۇل – ماۋسىمدىق ءوسۋ. الايدا انتي­كواگۋليانتتار, ستەرويدتى ەمەس قا­بى­نۋعا قارسى پرەپاراتتار, ۆيتاميندەر سياق­تى پرەپاراتتاردىڭ باعاسى تو­مەن­دەگەنىن دە ايتقان ءجون», دەيدى كو­ميتەتتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى فارحات ورازالى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۇسىن­عان ماعلۇماتقا زەر سالساق, قازىر فار­ماتسەۆتيكالىق كومپانيالارمەن, سونداي-اق كەلىسىمشارت نەگىزىندەگى ءون­دىرىس جوبالارى بويىنشا وڭتۇستىك كورەيا, تۇركيا, گەرمانيا, جاپونيا ين­ۆەستورلارى­مەن قارىم-قاتىناس بار. مۇنداي جوبا­لار ۇيلەسىمدى ىسكە اسىپ جاتسا, وتاندىق فار­ماتسەۆتيكانىڭ ءورىسى كەڭەيەدى دەگەن ءۇمىت باسىم. وسىعان وراي بيىل فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىن دامىتۋعا ارنالعان 5 جىلدىق جاڭا باع­دارلاما ازىرلەنىپ جاتقان كورىنەدى.

«كەز كەلگەن ءونىم سياقتى ءدارى-دار­مەكتىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋ­مەت­تىك اسەرى بار ەكەنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. پرە­پاراتتاردىڭ قۇنى نارىقتىق قاتى­ناس­قا, ءوندىرۋشىنىڭ باعاسىنا, شەتەل ۆاليۋتالارىنىڭ باعامىنا, ءوندىرۋشى مەن ساتىپ الۋشى ەلدىڭ باعا ساياساتىنا, لوگيستيكاعا, شيكىزات قۇنىنا, باسقا دا فاكتورلارعا بايلانىستى. قىمباتتاعان ءدارى-دارمەكتىڭ ءتىزىمىن ساراپتاپ كوردىك. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ 2023 جىل­عى 7 تامىزداعى بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن دارىلىك زاتتاردىڭ بەلگىلەنگەن شەكتى باعا­سىمەن سالىستىردىق. بىرىنشىدەن, ماقالادا كورسەتىلگەن دارىلىك زاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك تىزىلىمىندە تىركەلمەگەن», دەيدى ف.ورازالى.

قۇزىرلى مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, دارىلىك زاتتار ءىشى­نارا عانا قىمباتتاعان.

«دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى باسە­­كەلەستىكتى دامىتۋ جونىندەگى جول كار­تاسىنا سايكەس ءبىرىنشى كەزەڭدە 2023 جىل­دىڭ باسىنان باستاپ 3 انالوگى جانە 3 ءوندىرۋشىسى بار رەتسەپتسىز ساتى­لاتىن دارىلىك زاتتاردىڭ 302 اتاۋى باسە­كەلەستىك ورتاعا جىبەرىلدى. 27 ناۋرىز­دا مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكا­لىق باقىلاۋ كوميتەتى باعانى رەتتەۋگە ­جىبە­رىلگەن دارىلىك زاتتاردىڭ 302-سىنە تالداۋ جۇرگىزدى. ناتيجەسىندە, «فەنيس­تيل نيۋ, 1 مگ/مل 20 مل № 1», «GSK Con­su­mer Healthcare S. A.» وندىرگەن دارىلىك زات­قا بولشەك ساۋدا نارىعىنداعى ورتاشا باعا – 2 137 تەڭگە, بۇل 2022 جىلى تىركەل­گەن باعادان 6%-عا جوعارى ەكەنى انىق­تال­دى», دەيدى ول.

زاڭدا كورسەتىلگەندەي, دارىلىك زات­تار­دىڭ شەكتى باعالارى بەكىتىلگەن. رەس­پۋبليكانىڭ بولشەك ساۋدا جەلىسىندە بەل­گىلەنگەن شەكتى باعادان جوعارى ساتىلمايدى. «Damumed» اقپاراتتىق جۇ­يە­سىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس وڭىر­لەر­دە «مەركلە گمبح» ءوندىرىسىنىڭ «حيلاك ­فور­تە كاپلي», 30 مل, №1» باعاسى 2 615 تەڭ­گەدەن 3 280 تەڭگەگە دەيىن (شەكتى باعاسى – ­­3 489,59 تەڭگە) اۋىتقىعانى بايقالادى.

ء«دارىحانادا ءدارى-دارمەكتەر دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمي­نيسترى­­نىڭ بۇيرىعى­مەن بەكىتىلگەن شەكتى باعا­دان جوعارى ساتىلۋى مۇمكىن. ەگەر ونداي جاعداي كەز­دەسسە, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 426-بابىنا سايكەس جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. شەكتى باعادان قىمبات ساتۋ فاكتىسى انىقتال­عان جاعدايدا مەديتسينالىق جانە فار­ماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرىنە دالەلدى قۇجاتتارمەن (ساتىپ الۋ تۋرالى چەك) نەمەسە DARIKZ ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى جۇگىنۋ قاجەت», دەيدى ف. ورازالى.

ەلىمىز – دارىلىك زاتتاردىڭ باعاسىن رەت­تەيتىن ساناۋلى مەملەكەتتىڭ ءبىرى. جىلىنا ەكى رەت دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيسترلىگى مونوپولياعا قارسى ورگانمەن كەلىسىم بويىنشا بولشەك جانە كو­تەرمە ساۋدادا وتكىزۋگە ارنالعان دارىلىك زاتتاردىڭ شەكتى باعاسىن بەكىتەدى.

قازىر ەلىمىزدە باس-اياعى 158 فارما­تسەۆتيكالىق كومپانيا جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ 42-ءسى دارىلىك زاتتاردى, 116-سى مە­ديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردى ون­دىرۋگە ماماندانعان. ستراتەگيالىق جوس­پارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى­نىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, 2022 جىلى ەلدە فارماتسەۆتيكا سالاسىنىڭ اينالىمى 162,6 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. بىلتىرعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا ءوندىرىس كولەمى – 79,4 ملرد تەڭگە شاماسىندا. ال فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىنىڭ ەكسپورتى مەن يمپورتىنىڭ كورسەتكىشىنە قاراپ وتىرساق, وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق ءونىمنىڭ ۇلەسى تومەندەگەنىن بايقايمىز. مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ كوميتەتىنەن سۇراپ بىلگەن رەسمي جاۋاپقا قاراعاندا, باعانىڭ كوپتە­­گەن فاكتورعا بايلانىستى قۇبىلاتىنى, ياعني بۇل تۇيتكىل تۇبەگەيلى شە­شىم تاپ­پا­عا­نى انىق كورىنىپ تۇر. بۇل فارماتسەۆتيكا سالاسىنداعى قىرۋار شارۋانى ءالى دە شيراتا ءتۇسۋ كەرەك ەكە­نىن ۇقتىرادى. ويتكەنى 2029 جىلعا قا­راي فارماتسەۆ­تيكا نارىعىندا وتاندىق ءوندىرىستىڭ ۇلە­سىن 50%-عا جەتكىزۋ قاجەت. ال يمپورت­قا تاۋەلدىلىك ازايسا, ءدارى-دار­مەك باعاسى دا تۇراقتاماق.