قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىنا سايكەس 1993-1999 جىلدارى ىشكى اسكەرلەردىڭ جەدەل ماقساتتاعى بولىمدەرىنەن ەكى مىڭنان استام ساربازدار مەن وفيتسەرلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەكەلەگەن جيىنتىق باتالونى قۇرامىندا تاجىك-اۋعان شەكاراسىندا جاۋىنگەرلىك مىندەتتەردى ورىندادى.
ىشكى اسكەرلەر تاريحىنداعى قايعىلى وقيعا 1995 جىلى 7 ساۋىردە بولدى. 29 جىل بۇرىن, تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پشيحاۆر تاۋ شاتقالىندا شىمكەنت پولكىنىڭ جيىنتىق روتاسى شەكاراعا ىرگەلەس جاقتان سودىرلاردىڭ كەنەتتەن قارۋلى شابۋىلىنا ۇشىرادى. جاۋدىڭ جوعارى كۇشتەرىمەن ءتورت ساعاتتىق تەڭ ەمەس شايقاس كەزىندە ءبىزدىڭ جاۋىنگەرلەر تويتارىس بەرىپ, ولاردى شەگىنۋگە ءماجبۇر ەتتى. بۇل قاندى شايقاستا 17 جاۋىنگەر قازا تاۋىپ, 33 ادام جاراقات الدى. بىراق ساربازدار وزدەرىنىڭ قىزمەتتىك بورىشىن ابىرويمەن ورىنداپ, «قازباتتىڭ» ار-نامىسى مەن قادىر-قاسيەتىن جوعالتپاي, اسكەري انتقا ادالدىق تانىتتى.
«بۇگىن ءبىز جىل سايىنعى ءداستۇر بويىنشا ىشكى اسكەرلەردىڭ جاۋىنگەرلەرىن ەسكە الامىز, ولاردىڭ باتىلدىعى مەن تاباندىلىعىنا باس يەمىز. ولار باۋىرلاس تاجىكستانداعى بىتىمگەرشىلىك ميسسياسىن ورىندادى. ولاردىڭ اسكەري بورىشىنا ادالدىعى, تۋعان ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن ايتا وتىرىپ, ءوز وتانىنىڭ لايىقتى ۇلدارىن تاربيەلەگەن اتا-انالارىنا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 1996 جىلعى 20 قاراشاداعى جارلىعىمەن تمد-نىڭ سىرتقى شەكارالارىن كۇزەتۋ جونىندەگى اسكەري بورىشىن ورىنداۋ كەزىندە كورسەتكەن ەرلىگى مەن جانقيارلىعى ءۇشىن قايتىس بولعاننان كەيىن ءىى دارەجەلى «ايبىن» وردەنىمەن 5 ادام جانە 12 ادام «جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى, دەپ اتاپ ءوتتى قر ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى - ۇلتتىق ۇلاننىڭ باس قولباسشىسى گەنەرال-لەيتەنانت ەركىن بوتاقانوۆ.
باس قولباسشىنىڭ بايانداماسىندا ساربازداردىڭ ەرلىگى بەينەلەنگەن 2019 جىلى «قازبات» كوركەم ءفيلمى جانە قازا تاپقان جاۋىنگەرلەردىڭ باتىلدىعى مەن تاباندىلىعى تۋرالى باياندايتىن سەريال دا تىلگە تيەك ەتىلدى.
«بۇگىن ءبىز 90-شى جىلدارى اسكەري بورىشىن وتەگەن جاۋىنگەرلىك دوستارىمىزعا قۇرمەت كورسەتەمىز. باستاپقىدا قازاقستاننان قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ەكى روتاسىنان, شەكارا اسكەرلەرىنىڭ ەكى روتاسىنان جانە ىشكى اسكەرلەردىڭ ءبىر روتاسىنان تۇراتىن جيىنتىق باتالون قۇرىلدى. قۇقىقتىق ءتارتىپ اسكەرلەرىنىڭ روتاسى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا «اقتاس» پوليگونىندا دايىندىقتان ءوتتى. ەگەر سول قايعىلى كۇن تۋرالى تىكەلەي ايتاتىن بولساق – سول كۇنى ءبىزدىڭ بالالار ءبىر ۋچاسكەدەن ەكىنشى ۋچاسكەگە كوشىرىلدى, شەرۋ كەزىندە ولارعا شابۋىل جاسالعان كەزدە ولاردىڭ تۋعان اۋىلدارىنداعى مەكتەپتەر مەن كوشەلەر قازا تاپقان باتىرلاردىڭ اتىمەن اتالدى, ۇلتتىق ۇلاننىڭ ءاربىر اسكەري بولىمىندە قازا تاپقان 17 جاۋىنگەرگە ارنالعان ەسكەرتكىشتەر مەن وبەليسكتەر بار, دەدى ءوز سوزىندە ىشكى اسكەرلەردىڭ قولباسشىسى مىندەتىن اتقارعان گەنەرال-لەيتەنانت بولات جاناساەۆ.
سونداي-اق, قر ۇلتتىق ۇلانى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى گەنەرال-مايور قالياقپار توقىشەۆ, «زاستاۆا تارلاندارى» شەكارا ارداگەرلەرى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى گەنەرال-مايور مۇحتار سابيدولدانوۆ جانە «ايبىن» وردەنىنىڭ يەگەرى, زاپاستاعى اعا لەيتەنانت قايرات ساتباەۆ سول اۋىر جىلدار تۋرالى جانە اتالعان وقيعا تۋرالى ەستەلىكتەرىن ايتتى.
ايتا كەتەيىك, بۇل كۇندەرى ۇلتتىق ۇلاننىڭ اسكەري بولىمدەرى ورنالاسقان ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە – قازا تاپقانداردىڭ جەكە قۇرامى, ارداگەرلەرى, ارىپتەستەرى, ولاردىڭ دوستارى مەن جولداستارى وزدەرىنىڭ اسكەري بورىشىن سوڭىنا دەيىن ورىنداعاندارعا قۇرمەت كورسەتۋ ءۇشىن وبەليسكتەردىڭ, ەسكەرتكىشتەردىڭ جانىنا جينالادى.
