سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
شىعىستاعى ماساتىداي قۇلپىرعان كاتونقاراعاي ۇلتتىق ساياباعى – يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگىزىلگەن جانە دۇنيەجۇزىلىك جابايى تابيعات قورىنىڭ باسىم ەكووڭىرلەرىنىڭ ءبىرى. تالايدى سۇلۋلىعىمەن تامساندىرعان ساياباق 2024 جىلعى Green destinations Story Awards بايقاۋىندا جەڭىمپازدار قاتارىنان كورىندى. بايقاۋ ITB Berlin ءىرى الەمدىك تۋريستىك كورمەسىندە وتكەن ەدى. حالىقارالىق ITB Berlin 2024 تۋريستىك كورمەسى اياسىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ «كاتونقاراعاي ايماعىن تۇراقتى دامىتۋ» قوعامدىق قورى «تۇراقتى ءتۋريزمنىڭ 100 ۇزدىك باعىتى» اتالىمىندا 3-ورىن جەڭىپ الدى. قوعامدىق قور بۇعان دەيىن «وركەندەۋشى قوعامداستىقتار» كاتەگورياسىندا جەڭىسكە جەتكەن-تۇعىن.
«كاتونقاراعايدىڭ تۇمسا تابيعاتىن ەكىنشى شۆەيتساريا دەپ اتايتىندار كوپ. الايدا وسى جولى كاتونقاراعاي ءوزىنىڭ بىرەگەيلىگىمەن ەرەكشەلەنىپ, قازاقستاندا تۇراقتى ءتۋريزمدى دامىتۋ الەۋەتى جوعارى ەكەنىن دالەلدەدى. كاتونقاراعاي الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن قوناقتار اراسىندا وتە تانىمال ورىنعا اينالدى. اۋدانىمىزدا كوپتەگەن تۋريستىك نىساندار مەن مارشرۋتتار بار. تابيعات ءوزىنىڭ بايلىعىمەن, ارتۇرلىلىگىمەن جانە اسەمدىگىمەن تاڭعالدىرادى. مۇندا قارلى تاۋلاردىڭ, ءتۇرلى ءتۇستى جارتاستاردىڭ, ءمولدىر كولدەر مەن تاۋ وزەندەرىنىڭ, بالقاراعاي مەن جيدەك القاپتارىنىڭ كەرەمەت ۇيلەسىمىن كورە الاسىز. ۇلتتىق ساياباقتىڭ اۋماعىندا سيرەك كەزدەسەتىن وسىمدىكتەر, پيون مەن قىزعالداقتاردىڭ سيرەك تۇرلەرى وسەدى. «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن قار بارىسى, التاي بۇلعىنى, تاس سۋسارى, قارا لەيلەك سياقتى جانۋارلار وزدەرىن جايلى سەزىنەدى», دەيدى اۋدان اكىمى ءدىلدار قاليحان.
Internationale Tourismus-Börse Berlin جىل سايىن 180 ەلدەن 10 مىڭنان اسا ەكسپونەنتتەردى جانە 160 مىڭنان اسا كەلۋشىلەردى قارسى الادى. سونىڭ ىشىندە 113 500 تۋريزم سالاسىنىڭ ماماندارى مەن 10 مىڭنان اسا ءىرى الەۋەتتى ساتىپ الۋشىلاردىڭ باسىن قوستى.
«جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر سەرىك تولىقپاەۆ پەن قايرات احمەدتىڭ باستاماسىمەن ارنايى قور قۇرىلىپ, كاتونقاراعاي تۇراقتى دامۋ ستراتەگياسى بىرنەشە جىلدان بەرى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىپ كەلەدى. بۇل جۇمىسقا الەمدىك ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ باعا بەرگەنى ءبىزدى جىگەرلەندىردى. قازاقستاننىڭ ءاربىر اۋىل ايماعىنىڭ تۇراقتى دامۋ جولىنا تۇسۋگە مۇمكىندىگى بار. بۇل ءۇشىن اۋداندى دامىتۋدىڭ ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگياسى مەن ونى جۇزەگە اسىرۋدا قوعامنىڭ, بيزنەستىڭ جانە مەملەكەتتىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرى قاجەت», دەدى قوردىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى سەرىك ءجۇنىسوۆ.
الەمدەگى ەڭ ءىرى تۋريستىك كورمەلەردىڭ ءبىرى ITB Berlin 2024-كە 5-7 ناۋرىز كۇندەرى ەلىمىزدەن تۋريزم جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى ەرجان ەركىنباەۆ, تۋريزم يندۋسترياسىنىڭ جانە الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ, تۇركىستان جانە جەتىسۋ وبلىسى اكىمدىكتەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. بيىلعى ستەند ديزاينى 2024 جىلعى 8-14 قىركۇيەك ارالىعىندا استانادا وتەتىن V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا ارنالعان. تۋريزم سالاسى وكىلدەرىنىڭ بۇل ءىس-شاراعا قاتىسۋى كەلىسىمشارتتار جاساسۋعا, بار سەرىكتەستىكتەردى نىعايتۋعا جانە ەلىمىزگە جاڭا تۋريستەردى تارتۋعا تاماشا مۇمكىندىك بەرەدى.
2014 جىلى يۋنەسكو-نىڭ ەرەكشە قورعالاتىن مۇرالار تىزىمىنە كاتونقاراعاي ۇلتتىق ساياباعى مەن اتىراۋداعى «اقجايىق» تابيعي قورىعى كىرگەن ەدى. اتالعان قورىقتار حالىقارالىق ۇيىمنىڭ وكىلەتتى كوميسسياسىنىڭ شەشىمىمەن جەر بەتىندەگى حايۋاناتتار الەمى مەن قورشاعان ورتاعا جاعىمدى اسەر ەتەتىن بيوسفەرالىق رەزەرۆۋارلار مارتەبەسىنە يە بولدى.
قازىرگى ۋاقىتتا جاھاندىق جەلىنىڭ قاراماعىنا 119 مەملەكەتتىڭ 631 ۇلتتىق ساياباعى توپتاسقان, ونىڭ 14-ءى ترانسشەكارالىق اۋماقتا ورنالاسقان. سولاردىڭ ءبىرى – شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى كاتونقاراعاي ۇلتتىق ساياباعى. قاتىن تاۋىنان باستالىپ سولتۇستىگىندە وڭتۇستىك التايعا دەيىن كوسىلىپ جاتقان ۇلتتىق ساياباقتىڭ جالپى اۋماعى ميلليون گەكتاردان اسىپ جىعىلادى. ول جەردە مىڭنان اسا ءتۇرلى وسىمدىكتەر, كوپجىلدىق شوپتەر مەن گۇلدەر, ساڭىراۋقۇلاقتار وسەدى. الەمدە سيرەك كەزدەسەتىن ءتۇز تاعىلارى دا سوندا مەكەندەيدى.
كاتونقاراعاي ۇلتتىق ساياباعىنىڭ اۋدانى 643 مىڭ گەكتاردان اسادى, ال اۋماعى ءتۇرلى فلورا مەن فاۋناعا باي. كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە ىشكى تۋريزمگە دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتا ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە اسىرەسە ۇلتتىق ساياباقتارعا كەلۋگە قۇلشىناتىندار كوپ. مۇنىڭ ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا زور سەپتىگىن تيگىزەتىنى ءسوزسىز. ەل اۋماعىندا بارلىعى 14 ۇلتتىق ساياباق ورنالاسقان. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, كەيىنگى ءبىر جىلدا ۇلتتىق ساياباقتارعا 2 ميلليونعا جۋىق تۋريست كەلگەن.
«كاتونقاراعاي مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي ساياباعى 2001 جىلى قۇرىلعان. مۇندا كوككول سارقىراماسى, «راحمان قاينارلارى» جىلۋ كوزدەرى, بەرەل قورعاندارى, ۇلى جىبەك جولىنىڭ سولتۇستىك تارماعى جانە اسەم تابيعات اۋماعىندا شوعىرلانعان باسقا دا كوپتەگەن كورىكتى جەر بار. قۇستاردىڭ 300-دەي ءتۇرى, وسىمدىكتەردىڭ مىڭ ءتۇرى, سۇتقورەكتىلەردىڭ 68 ءتۇرى, بالىقتىڭ 17 ءتۇرى, ومىرتقاسىزداردىڭ 10 مىڭنان اسا ءتۇرى مەكەندەيدى», دەيدى ساياباق قىزمەتكەرلەرى.
قازىر ۇلتتىق ساياباقتا 350-دەن اسا ادام جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار ماۋسىمدىق جۇمىستارعا بايلانىستى 120-عا جۋىق شتاتتان تىس جۇمىسشى تارتىلىپتى.
بۇل سالاعا قىرۋار قارجى جۇمسالعان مەملەكەتتىك جوبالاردىڭ جەمىسى دەۋگە كەلمەس, دەگەنمەن سالا باياۋ دا بولسا دامىپ كەلەدى. نە دەسەك تە, توزعان جولدار مەن قولايسىزدىقتار وتانداستارىمىزدىڭ ءوزىمىزدىڭ كورىكتى جەرلەردى كورۋگە دەگەن قۇلشىنىسىنا كەدەرگى بولىپ وتىرعان جوق. ال جاعداي جاساپ, جولداردى جوندەپ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتار بولساق, ەلىمىزگە كەلگىسى, كورگىسى كەلەتىن تۋريستەردىڭ سانى ەسەلەپ ارتاتىنى انىق. تۇمسا تابيعاتىمىزدى تانىتىپ, تابىسى مول سالادان ءبىزدىڭ دە ۇلەس الاتىنىمىزدان ءۇمىتىمىز مول.
