بيىل ەلدىكتىڭ جاڭا باعدارى تاريحي سارايشىق جۇرتى – اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ القالى جيىنىندا بايىپتالدى. ءسوزىن التىن وردا ( ۇلىق ۇلىس) مەن قازاق حاندىعىنىڭ تاعىلىمىنان باستاعان پرەزيدەنت ق.ك.توقاەۆ: «وتكەنىمەن عانا ءومىر سۇرەتىن جۇرت وركەنيەتتى ەل بولا المايدى. ۇلت ساپاسىن جاقسارتامىز دەسەك, ءبىر ەل بولىپ جاڭا قۇندىلىقتار جۇيەسىن قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت» دەپ ءبىر تۇيىندەدى. ءدال وسى تۇستا بۇگىنگى رۋحاني-مادەني سالاداعى «الا قويدى بولە قىرقۋ» ۇردىستەرى – ارعى تاريح تۇلعالارىنا قاتىستى بۇرا تارتۋشىلىق, كۇردەلى كەزەڭ ساياسي قايراتكەرلەرىن ءبىر-بىرىنە قارسى قويۋ سەكىلدى سىڭارجاق كوزقاراس سىنالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ: «بۇل – حالقىمىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى. سول سەبەپتى, قالاي دەسەك تە, تاريحىمىزعا شىنايى كوزبەن قاراپ, ونى سول قالپىندا قابىلداۋىمىز كەرەك» دەگەن پايىمى دا ناۋرىز ياكي جاڭارۋ ءپالساپاسىنا سايكەس كەلەدى.
تابيعاتپەن ۇندەسكەن جاڭا جىلىمىزدىڭ قارساڭىندا اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا بىرىڭعاي يدەولوگيالىق ماسەلەلەر عانا ايتىلعان جوق. ەكونوميكاداعى ىزدەنىس پەن باسەكە جولى, كرەاتيۆتى يندۋستريا, ينفراقۇرىلىمدىق وزگەرىستەر, كولىك-لوگيستيكا جاڭارۋلارى, ءىت ىلگەرىلەۋلەر, جاساندى ينتەللەكت, الەۋمەتتىك جوبالار جايى ءسوز ەتىلدى.
دەي تۇرعانمەن, وسىنىڭ ءبارىنىڭ باسىندا سانا ساپاسى – نيەت پەن ءىستىڭ تۇزىكتىگى, ادىلەتتىك پەن جاۋاپكەرشىلىك تۇراتىنى ەرەكشە ايتىلدى. مەملەكەت باسشىسى: «شىن مانىندە وزىق ۇلت بولۋ ءۇشىن جاقسىلىققا ۇمتىلۋمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە كەدەرگى بولاتىن جامان ادەت, جاعىمسىز قىلىق جانە قاۋىپتى كەسەلدەن قۇتىلۋىمىز كەرەك. بۇل – ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرۋ جولىنداعى وتە ماڭىزدى قادام», دەپ تۇجىرىمدادى.
وكىنىشكە قاراي, ءمان بەرمەيتىندەر ءۇشىن بۇگىنگى قوعام دەرتى «وزگەلەردىڭ پروبلەماسى» بولىپ كورىنەدى. بىراق الدىن الماساق, بۇل كەسەل (سينتەتيكالىق ەسىرتكى, لۋدومانيا, ۆەيپ ءتارىزدى ناشا قۇردىمى مەن بۋللينگ, اگرەسسيا, ۆانداليزم سەكىلدى بۇلدىرگىلەر) ءاربىر ءۇيدىڭ بالاسى, نەمەرەسى كەيپىندە ەسىگىن قاعىپ, تورىنە شىققالى تۇر. القالى جيىندا وسى دەرتپەن كۇرەسۋدىڭ ءجون-جوباسى ايتىلدى. ارينە, ونىڭ ءبارى اتقارۋشى بيلىك پەن قوعامنىڭ بىرلەسكەن ساۋاتتى, جاۋاپتى ءىس-قيمىلى ارقاسىندا عانا جۇزەگە اسادى.
ۇلتتىق قۇرىلتاي مىنبەرىنەن پرەزيدەنت ورەلى ىستەردىڭ يدەولوگيالىق تۇجىرىمى مەن نەگىزگى باعىتتارىن دا دايەكتەدى. ولار: تاۋەلسىزدىك پەن وتانشىلدىق, بىرلىك پەن ىنتىماق, ادىلدىك پەن جاۋاپكەرشىلىك, زاڭ مەن ءتارتىپ, ەڭبەكقورلىق پەن كاسىبي بىلىكتىلىك, جاسامپازدىق پەن جاڭاشىلدىق. بۇلار – ادىلەتتى قازاقستان جاڭا كەزەڭىنىڭ كۇن ءتارتىبى.
مۇنىڭ ءون بويىندا مەملەكەت باسشىسى ورايلى كورسەتكەن قازىرگى وزگەرىسكە تولى الەمدە باسەكەگە قابىلەتتىلىك, وزىق تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن ءبىلىم ەكونوميكاسى, تسيفرلىق سەرپىن, جاساندى ينتەللەكت جۇيەسى دامىعان ەلگە اينالۋ تالابى تۇر.
وسى بيىككە جەتۋدىڭ ەلدىك تۇجىرىمداماسى رەتىندە «ادال ادام – ادال ەڭبەك – ادال تابىس» ۇشتاعانى ۇسىنىلدى. تازا ادام ەل مۇددەسىن جوعارى قويادى, تازا ەڭبەك ەلدى گۇلدەندىرۋگە باعىتتالادى, تازا تابىس ادامنىڭ ءوزىن دە, قوعامدى دا, مەملەكەتتى دە بەرەكەگە باستايدى. بۇل – وزىق ويدىڭ دا, وزىق ەلدىڭ دە ءوسۋ, ورىستەۋ باستاۋى. بۇل – ناۋرىز ءپالساپاسىنىڭ (جاڭارۋ, كوكتەۋ) اسىل ارقاۋى.
حاكىم اباي عاقلياسىندا اپلاتون دەپ قادىرلەيتىن عۇلامانىڭ مىنانداي دانالىعى بار: «ەگەر سۇراق جونىمەن قويىلسا, بارلىق سۇراققا جاۋاپ بەرۋگە بولادى». مۇنىڭ ءتاپسىر-تۇسىنىگى – ءسوز بەن ءىستىڭ ۇيلەسىمدىلىگىندە, مۇقياتتىلىق پەن بايىپتىلىقتا. تاعى وسى پلاتون ايتادى: «ادىلەتسىز قادام جاساۋ – ادىلەتسىزدىككە توزۋدەن دە جامان نارسە». بۇل وي دا بۇگىن كوكەيكەستى.
بىزدىڭشە, ۇلتتىق قۇرىلتاي قوعامعا, بارىمىزگە جونىمەن سۇراق قويدى. ەندى وعان جاۋاپ بەرۋ – بارشامىزدىڭ پارىزىمىز.
الاساپىران حح عاسىردىڭ باسىندا ۇلتتى ۇيىستىرۋ ءۇشىن بىرەگەي «قازاق» گازەتىن شىعارعان الاش قايراتكەرلەرى ناۋرىزعا سايكەس كەلگەن 5-نومىرىندە بىلاي دەيدى: «ەسكى جىل ءبىتىپ, جاڭا جىل باستالعاندا «جاڭا جىل قايىرلى بولسىن! جاڭا باقىت ءناسىپ بولسىن!» دەپ قۇتتىقتاسادى». ءدال وسى جەردە قۇتتىقتاۋدىڭ سوزىنە ءمان بەرگەن ورىندى. ءارى قاراپايىم, ءارى يماندى, ءارى ناقتى. ءبىز دە بۇگىن وسى تىلەكتى قايتالايمىز: قازاقستانعا جاڭا باقىت ءناسىپ بولسىن!
اقىندىعى مەن ەلشىلدىگى تەڭ ماعجان جۇماباي قازىر ءبىز «ناۋرىز رەسمي توقتاتىلدى» دەسىپ جۇرگەن 1926 جىلدىڭ وزىندە: «ناۋرىز مەيرامىن تۇرمىسپەن, عىلىممەن بايلانىستىرىپ, قوعامعا پايدالى يگى ءىس قىلاتىن مەيرام ەتۋ كەرەك» دەپ جازىپتى. اباي اماناتتاعان بەس اسىل ءىس پەن ساقتاندىرعان بەس «قاشىق ءىستىڭ» اراسىندا اداسىپ جۇرگەن بىزگە تۋرا باعىتتاپ ايتقانداي. ءيا, جاڭارعان ناۋرىزنامانىڭ تۇرمىستىق جانە عىلىمي مازمۇنى دايەكتى بولعانى ءجون.
