– بۇگىندە كوپتەگەن ەلدىڭ عالىمدارى ناۋرىزكوجەنىڭ قۇرامىنا ەرەكشە ءمان بەرىپ, ونىڭ قۇنارلىلىعىنا باستى نازار اۋدارىپ جاتىر. اتا-بابالارىمىز ناۋرىزكوجەنىڭ عىلىمي ماڭىزىن وسىدان سان عاسىر بۇرىن تۇسىنگەن. «جۋاننىڭ جىڭىشكەرىپ, جىڭىشكەنىڭ ۇزىلەتىن شاعىندا» دايىندالاتىن تاعام اعزانى پايدالى دارۋمەندەرمەن قامتاماسىز ەتەدى. قازاق دالاسىندا ناۋرىزكوجە كوكتەمگە امان-ەسەن جەتىپ, اعزانىڭ قايتا جاڭارۋىنا, كونەرگەن جاسۋشالار جۇمىسىنىڭ جاندانۋىنا, ءارى قاراي جاڭا ءۇردىستىڭ باستالۋىنا ءنار بەرەدى دەگەن تۇسىنىكپەن دايىندالعان. ناۋرىزكوجەنىڭ قۇرامىنا قوسىلاتىن ءسۇر ەت, جارما تۇرلەرى, اشىتىلعان ءسۇت ونىمدەرى, قاتىق, قۇرت, ايران, بۇل تاعامداردىڭ قاي-قايسىسىندا بولسىن اعزاعا پايدالى دارۋمەن وتە كوپ. ناۋرىزكوجەنىڭ السىرەگەن اعزانى دارۋمەندى تاعامدارمەن نارلەندىرگىش قاسيەتى جوعارى. بيداي, جۇگەرى قۇرامىندا جۇيكە جۇيەسىنە, بۇلشىق ەتتىڭ تىعىزدىعىنا قاجەتتى ۆ دارۋمەنى كوپ كەزدەسەدى دەسەك, ۇنعا سالىپ ساقتاعان ەت, سۇرلەنگەن قازى ناعىز اقۋىزدىڭ كوزى. اعزاعا ەرەكشە كۇش-قۋات بەرەدى. قاتىق, قۇرتتى ەزىپ قوسۋ كوجەنىڭ ءدامىن كىرگىزسە, مينەرالدارعا باي ءسۇت ونىمدەرى سۇيەكتى قاجەتتى Ca, Mg سياقتى ماكروەلەمەنتتەرمەن تولىقتىرىپ وتىرادى, – دەيدى عالىم.
بۇگىندە دارۋمەنگە باي ءارى ۇنەمدى ناۋرىزكوجەنى جىل ون ەكى اي دايىنداۋعا مولىنان مۇمكىندىك بار. وسى ورايدا, ا.قوجاحمەتوۆا ۇلتتىق تاعامدى كۇندەلىكتى اس مازىرىنە كىرگىزىپ, داستارقاننىڭ سانىنە اينالدىرۋ قاجەت دەگەن پىكىرىن العا تارتتى.
بيىلعى مەيرام ورازا ايىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعاندىقتان, ناۋرىزكوجە كۇنى بويى اشىققان اعزا ءۇشىن جەڭىل ءارى پايدالى. ال جارمالاردىڭ ءتۇر-ءتۇرىن تاعامعا ءجيى قوسۋدىڭ كەڭسەدە جۇمىس ىستەيتىندەرگە پايداسى ۇشان-تەڭىز. مىسالى, س ۇلىنىڭ تاڭەرتەڭ بوتقاسىن, كەشكىلىكتە قايناتپاسىن ءىشۋ اعزاداعى ارتىق زاتتاردى شىعارىپ, توقتىقتى قامتاماسىز ەتۋمەن قاتار, ىشەك جولدارىنىڭ جيىرىلعىشتىعىن, مەتابوليزمدى جاقسارتىپ, ونىڭ قۇرامىنداعى Mg كۇيزەلىستى الدىن الۋعا ىقپال ەتەدى. ال قاراقۇمىق ارتىق سالماعى بار, قانت ديابەتىنە شالدىققاندارعا پايدالى. قانت دەڭگەيىن قالىپتى ۇستاپ تۇراتىن اسەرى بار. جارمانى از قيمىلدايتىن ءارى ەگدە جاستاعى ادامدار كۇندەلىكتى اس مازىرىنە كىرگىزسە قۇبا-قۇپ. بۇرشاق تۇقىمداستار قۇرامىنداعى امين قىشقىلدارى ەتتىڭ اعۋىزىنا جاقىن كەلەدى. قالالى جەرلەردە ەتتى ءجيى تۇتىنعاننان گورى بۇرشاقتان ازىرلەنگەن تاعامداردى اس مازىرىنە تۇراقتى پايدالانۋ اعزانى اقۋىزدارعا تولىقتىرۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى. ۆ دارۋمەنىنە وتە باي, ماگني الماستىرعىش سيپاتى باسىم جارما تۇرلەرىن كۇندەلىكتى تۇتىنۋ ارقىلى جۇيكە جۇمىسىن جاقسارتىپ, اعزادا تۇز جينالۋ, ۇيقىنى تىنىشتاندىرعىش سيپاتىنا دا ءمان بەرۋ كەرەك, دەيدى عالىم.
ساۋدا ورىندارىنان تاعامدىق ونىمدەردى تۇتىنعاندا ونىڭ دايىندالۋ سيپاتىنا, وندىرۋشىگە باستى نازار اۋدارعان ابزال. سورەلەردە جارمانىڭ دا, ەتتىڭ دە ءتۇر-ءتۇرى سامساپ تۇر. سوندىقتان ەلىمىزدە وندىرىلگەن تاعامداردى قولدانۋعا اسا ءمان بەرگەن ابزال.
الماتى
