وڭدەلگەن تاۋار ەكسپورتى

كاسىپكەر شىعىنى ەسكەرىلەدى

سونداي-اق قىتايمەن ءوزارا ساۋدانى 40 ملرد دوللارعا جەتكىزۋ ءۇشىن حۋبەي جانە سىچۋان پروۆينتسيالارىمەن ماي جانە توڭ ماي ونەركاسىبىندە, استىق وڭدەۋدە ەكسپورتقا باعىتتالعان جوبالار ىسكە اسا باستادى. جوبا اياسىندا قىتايعا ەكسپورتتاۋعا رۇقسات ەتىلگەن ءونىم ءتىزىمى دە كەڭەيتىلمەك.

– بۇل بويىنشا ەكى مەملەكەتتىڭ شەكاراسىندا ساپالى ينفراقۇرىلىمدى ىسكە قوسۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالادى. ەكىنشىدەن, وتاندىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى سىرتقى نارىقتا ىلگەرىلەتۋ ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. ءبىزدىڭ ءونىم حالىقارالىق كورمەلەردە ساۋدا سورەلەرىنەن كورىنىپ, ساۋدا ورىندارىندا ۇسىنىلعاندا عانا تانىلىپ ءجۇر. سوندىقتان كومپانيالاردىڭ ساۋدا ميسسياسىنا, حالىقارالىق كورمەلەر مەن ءىس-شارالارعا قاتىسۋىن كوزدەيتىن كەڭەيتىلگەن جوسپار ازىرلەندى. ەل برەندىن قالىپتاستىرۋ جۇمىسى وتاندىق بيزنەستىڭ شەتەلدىك سەرىكتەستەرمەن بىرلەسىپ, نەگىزگى وتكىزۋ نارىقتارىندا ساۋدا ۇيلەرىن اشۋدان باستالادى, – دەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينسترى قايرات تورەباەۆ.

ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, وتكىزۋ نارىقتارىنا باسىمدىق بەرۋ جانە ەكسپورت الەۋەتىن كەڭەيتۋ قاجەت. سونداي-اق بىزدەگى ەكسپورتتاۋشىلار ءۇشىن لوگيستيكالىق شى­عىنداردى وڭتايلاندىرۋ جۇمىسى دا باستى نازاردا. ولارعا شىعىنداردى وتەۋ ءۇشىن قولداۋ كەرەك. دەگەنمەن بۇل جۇمىستار بويىنشا قۇجاتتا قايتا ناقتىلايتىن تارماقتار بار. ءبىرىنشى كەزەكتە, ءبىزدىڭ ونىمگە سۇرانىستى ەسكەرە وتىرىپ, وتكىزۋ نارىقتارىنا باسىمدىق بەرىلەدى. بۇل رەتتە قوسىلعان قۇنى جوعارى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ ەكسپورتىن قولداۋعا باسا نازار اۋدارىلماق.

قىتاي العاشقى ورىنعا شىقتى

«QazTrade» ساۋدا ساياساتىن دامىتۋ ورتالىعى» اق مالىمەتىنشە, بىلتىر تاۋار اينالىمى 139,8 ملرد دوللار بولدى. بۇل كورسەتكىش 2022 جىلى 135,5 ملرد دوللار بولعان ەدى. 2023 جىلى ەكسپورتتان 78,7 ملرد دوللار تابىس تۇسسە, يمپورتتىق تاۋارلاردى ساتىپ الۋعا 61,1 ملرد دوللار قارجى جۇمسالعان.

– قازاقستانمەن ساۋدا ساياساتىندا 10 ارىپتەس مەملەكەت بار. تاۋار اينالىمىندا العاشقى ورىندا قىتاي تۇر. بىلتىر باسىم پوزيتسيا بولعان رەسەي قازىر ىعىسىپ, ەكىنشى ورىنعا ءتۇستى. ودان كەيىنگى ورىنداردا يتاليا, وڭتۇستىك كورەيا, تۇركيا, نيدەرلاند, وزبەكستان, فرانتسيا, اقش جانە گەرمانيا مەملەكەتى ورنالاسقان. جالپى, ەكسپورتقا كوبىنە شيكىزات ونىمدەرى – جەراستى قازبا بايلىقتارى, ونىڭ ىشىندە ءتۇرلى مەتالل, مۇناي مەن تابيعي گاز, قوسىمشا اۋىل شارۋاشىلىعى جانە باسقا دا وندىرىستىك تاۋار ونىمدەرى جونەلتىلەدى, – دەيدى ورتالىق ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان قۇلباتىروۆ.

قازاقستان ەكسپورتىنىڭ 70 پايىزى بەس وبلىسقا تيەسىلى. اتالعان وڭىرلەردەن ونەركاسىپتىك قازبا بايلىقتارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارى سىرت مەملەكەتتەرگە تاسىمالدانادى. كوبىنە-كوپ رەسەي مەن قىتايعا شيكىزاتتان بولەك, وڭدەلگەن ونىمدەر كەتىپ وتىر. ال سىرتتان اۆتوكولىك پەن ونىڭ قوسالقى بولشەكتەرى, جابدىقتار مەن ەلەكتروتەحنيكا, باعالى ەمەس مەتالدار, ازىق-ت ۇلىك پەن توقىما (كيىمدەر) ونىمدەرى كەلەتىنى بەلگىلى.

– مەملەكەت باسشىسىنىڭ وڭدەلگەن ءونىم مەن جاڭا نارىقتاعى قازاقستاندىق تاۋارلار كولەمىن ارتتىرۋ بو­يىنشا بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس, كوپتەگەن جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. ءبىز ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىمەن, سونداي-اق وزگە سالالىق مينيسترلىك جانە كوميتەتتەرمەن بىرلەسىپ, ەكسپورتتىق الەۋەتى بار تاۋار شىعارۋدى جالعاستىرا بەرەمىز. مەملەكەتتەرمەن كەلىسسوز جۇرگىزۋ جۇمىسى دا جالعاسادى. قازىر ءبىزدىڭ ەلدەگى كاسىپكەرلەر مەن ولاردىڭ ءونىمىن حالىقارالىق كورمەلەرگە قاتىستىرۋ, جول شىعىندارىنا قولداۋ كورسەتۋ تۋرالى ارنايى باعدارلاما دا بار. بۇل ولارعا مەملەكەت تاراپىنان ۇلكەن قولداۋ بولماق. مۇنداعى ماقسات – شيكىزات ەمەس, وڭدەلگەن تاۋارلارعا باسىمدىق بەرۋ, – دەيدى نۇرلان قۇلباتىروۆ.

جاڭا ءونىم تۇرلەرى ەكسپورتتالادى

جاقىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى چجان سياومەن كەزدەسكەن ەدى. تاراپتار قوس مەملەكەت اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرىن تالقىلاعان. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق – قازاقستان-قىتاي قارىم-قاتىناسىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى. بۇل ەلدەر اراسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ساۋداسىنا وڭ سەرپىن بەرمەك. بىلتىر سالاعا قاتىستى ونىمدەر بويىنشا تاۋار اينالىمى 1,6 ەسە ءوسىپ, 1,3 ملرد دوللاردان اسىپتى. جالپى, كەيىنگى جىلدارى قىتايدىڭ بىزدەگى ەكولوگيالىق تازا ونىمگە دەگەن سۇرانىسى جيىلەپ تۇر. بىلتىردىڭ وزىندە اتالعان ەلگە ەكسپورت ەكى ەسە ءوسىپ, 1,01 ملرد دوللاردى قۇرادى.

– قىتاي نارىعى قازاقستاندىق استىقتى ەكسپورتتاۋعا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. ءبىز جىل سايىن ونىڭ جەتكىزۋ كولەمىن 2 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىگىمىز بار, – دەيدى ايداربەك ساپاروۆ.

جيىن بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى قىتاي ەلشىسى چجان سياودان بيىل تاۋارلاردىڭ جاڭا ءتۇرىن ەكسپورتتاۋ جونىندەگى ەكىجاقتى قۇجاتقا كەلىسۋ مەن قول قويۋدى جەدەلدەتۋدى سۇرادى. بۇل تاۋارلار قاتارىندا مۇزداتىلعان ەت, قۇس شارۋاشىلىعى ونىمدەرى, قوسىمشا ونىمدەر, قىزىلشا جانە كارتوپ بار.سونداي-اق ايداربەك ساپاروۆ قىتايعا ەكسپورتتاۋ ءۇشىن مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرەتىن جاڭا قازاقستاندىق كاسىپورىنداردى اككرەديتتەۋ ماسەلەسىن شەشۋدە دە ەلشىنىڭ كومەگى قاجەت ەكەندىگىن جەتكىزدى. چجان سياو ءوز كەزەگىندە قىتايدىڭ قازاقستاننان ەت, استىق جانە وزگە دە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ۇزدىكسىز يمپورتتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ىنتىماقتاستىققا دايىن ەكەنىن ايتتى. قىتاي نارىعىنىڭ كولەمىن ەسكەرسەك, قازاقستاننان كەلەتىن يمپورتتى ۇلعايتۋدىڭ مۇمكىندىگى زور ەكەنى انىق.