فوتو: Today.kz
وتكەن جىلى قازان ايىندا بالاسىنا كوك تيىن تاتىرماعان 1 618 ازاماتقا ىزدەۋ جاريالانعان. جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشىپ جۇرگەندەردىڭ 1 476-سى – «كوكەك» اكە بولسا, 142-ءسى – بالاسىنان بەزگەن انا. بورىشكەرلەردىڭ انتيرەكوردىن استانالىقتار باستادى. ىزىنشە كوشتى الماتى, اقتوبە وبلىستارى جالعاپ تۇر.
– اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ سالاسى قوعامدا وزەكتى ماسەلە سانالادى. وندىرىستەردىڭ 4 پايىزى اليمەنت ءوندىرىپ الۋ جونىندەگى قۇجاتتاردى قۇرايدى. وندىرىستە 7 545 ءىستىڭ بەرەشەگى 3 ايدان اسادى. تەك ءىشىنارا 6,2 ملرد تەڭگە وتەلدى. ال 8 652 قۇجات بويىنشا بەرەشەك مۇلدەم وتەلمەدى. ونىڭ سوماسى 14,4 ملرد تەڭگە. تالداۋ كورسەتكەندەي, اليمەنت تولەمەۋگە بورىشكەرلەردە رەسمي جۇمىس ورنىنىڭ بولماۋى, تابىسىنىڭ جوقتىعى جانە ءوندىرىپ الۋعا بولاتىن مۇلكىنىڭ جوقتىعى سەبەپ بولىپ وتىر, – دەدى تالعات ءۋالي.
الايدا جەكەلەگەن بورىشكەرلەر ناقتى ماتەريالدىق مۇمكىندىكتەرى بولا تۇرا, تابىسىن جاسىرىپ, تۋعان پەرزەنتىن اسىراۋدان ادەيى جالتارادى. وسى ورايدا ءماجىلىس دەپۋتاتى ماگەررام ماگەرراموۆ ارنايى «مەملەكەتتىك اليمەنت قورى» قۇرىلۋعا ءتيىس دەپ سانايدى.
«وسى وزەكتى الەۋمەتتىك ماسەلەنى شەشۋگە جۇمسالعان بارلىق كۇش-جىگەر ناتيجە بەرمەي وتىر. «اليمەنت تولەتتىرۋدىڭ وتىز قادامى» باعدارلاماسى ءتيىمسىز بولىپ شىقتى, رەسپۋبليكالىق سوت ورىنداۋشىلار پالاتاسى قابىلداعان شارالار دا ناتيجەسىز. «قازاقستان حالىق پارتياسى» بۇل ماسەلەنى العاش رەت التىنشى شاقىرىلىمدا دا كوتەرگەن ەكەن. سول كەزدەگى سوما ەكى-اق ميلليارد بولىپتى. بۇگىندە بەرەشەك كولەمى – 20 796 615 823 تەڭگە. بۇل تسيفرلار ەلىمىزدە قانشاما بالا مۇقتاجدىقپەن كۇن كەشىپ وتىرعانىن كورسەتسە كەرەك. ەندەشە, ناقتى شارالار قابىلدايتىن كەز كەلدى. ول ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە اليمەنت ءوندىرىپ الۋ كەزىندە ونىڭ سوماسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن تومەن بولماۋعا ءتيىس. ەكىنشىدەن, «مەملەكەتتىك اليمەنت قورى» قۇرىلسىن. ول بيۋدجەتتەن تىس تۇسىمدەردەن قۇرالىپ, نەگىزگى ماقساتى – 3 ايدان ارتىق اليمەنت الماعان بالالارعا وسى قوردان اليمەنت تولەنسىن. ال ول اقشا مەملەكەتكە بورىشكەرلەردەن ءوندىرىپ الىنسىن. جاڭا ۇكىمەت بۇل ماسەلەگە تۇسىنىستىكپەن قاراپ, پارمەندى شارالار قابىلدايدى دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەدى ول پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتىڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا.
جالپى, سوت ورىنداۋشىلارى اليمەنتتى ماجبۇرلەۋ ارقىلى وندىرەدى. دەي تۇرعانمەن ازاماتتاردىڭ تۇراقتى تابىسى مەن مۇلكىنىڭ بولماۋى ماسەلەنى ودان ءارى كۇردەلەندىرە تۇسەدى. بۇل رەتتە وڭىرلىك ادىلەت دەپارتامەنتتەرى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, بورىشكەرلەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ءۇشىن تۇراقتى نەگىزدە بوس ورىندار جارمەڭكەسىن ۇيىمداستىرادى.
– مىسالى, وتكەن جىلى ەلىمىزدە 4 238 بورىشكەر جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. سونداي-اق ادىلەت مينيسترلىگى رەسپۋبليكالىق جسو پالاتاسىمەن بىرلەسىپ, جەڭىلدەتىلگەن اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدى ەنگىزۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبانى ىسكە قوسىپ, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ جونىندەگى روبوتتى ەنگىزدى. ازاماتتار ايىپپۇلدى ۋاقىتىندا وتەي الماعان جاعدايدا, ايىپپۇلدىڭ 25%-عا دەيىنگى سوماسىن جەكە سوت ورىنداۋشىعا تولەۋگە مىندەتتى بولاتىن. ەندى بۇل قىزمەتتى روبوت تەگىن اتقارادى. وسىلايشا, روبوت 5 كۇنتىزبەلىك كۇن ىشىندە تالاپتى ورىنداۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى SMS حابارلاما جىبەرەدى. تولەم ۋاقتىلى جۇرگىزىلسە, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ارتىق شىعىنسىز توقتاتىلادى. ايىپپۇل بويىنشا ەرىكتى تولەم بولماعان جاعدايدا, جۇيە جەكە سوت ورىنداۋشىسىنا ماجبۇرلەپ ورىنداۋعا اتقارۋ پاراعىن ۇسىنادى. جاڭا جوبانىڭ ارقاسىندا ەل ازاماتتارىنىڭ 2 ملرد تەڭگەگە دەيىنگى قاراجاتى ۇنەمدەلەدى دەگەن بولجام بار. قاناتقاقتى ايماق رەتىندە تاراز قالاسى تاڭداپ الىندى. جوبا ءساتتى جۇزەگە اسسا, ونى بۇكىل ەل اۋماعىنا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر, – دەدى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا قازىر قوعامدا ۇرىمتال ءساتتى پايدالانىپ, وزدەرىن جەكە نەمەسە مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىسى رەتىندە تانىستىرىپ, بورىشكەرلەرگە سەس كورسەتەتىن الاياقتاردىڭ كوبەيگەنى دە ايتىلدى. سوندىقتان ازاماتتارعا ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ, رەسپۋبليكالىق نەمەسە وڭىرلىك جەكە سوت ورىنداۋشىلار پالاتاسىنىڭ رەسمي سايتتارىنان, قاجەت بولعان جاعدايدا بانككە قوڭىراۋ شالىپ, اقپاراتتى تەكسەرىپ الۋعا كەڭەس بەردى.
