سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
ۇلتتىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنە ەنگەن بارلىق 218 مەكتەپتىڭ مەردىگەرلەرى مەن «Samruk-Kazyna Construction» اراسىندا ەرس-شارتتارعا قول قويىلدى. جوسپارلانعان ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى دا باستالىپ كەتكەن. ەندى سول مەكتەپتەر تالاپقا ساي بولىپ, ۋاقىتىندا قولدانىسقا بەرىلسە, ەلىمىزدەگى ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋگە وڭ اسەر ەتەدى. جوبا بويىنشا 2024-2025 جىلدارى بارلىعى 740 مىڭ وقۋشى ورنى اشىلادى. نەگىزگى باسىمدىق قالا مەن اۋىلدىق مەكتەپتەر اراسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋعا باعىتتالعان. ايتا كەتەيىك, سالىنعان ءبىلىم نىساندارىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى اۋىلدىق جەرلەردە ورنالاسادى.
218 جايلى مەكتەپتىڭ العاشقى لەگى جاڭا وقۋ جىلىندا بەرىلسە, قالعانى جىل سوڭىنا دەيىن دايىن بولۋى كەرەك. ءاۋ باستان جوبا جوسپارداعىداي بولادى دەپ سەندىرگەن «Samruk-Kazyna Construction» باسقارما توراعاسى ماۋلەن ايمانبەتوۆ قۇرىلىس جۇمىستارىن ءوزى بارىپ, تىكەلەي قاداعالاپ ءجۇر. جۇمىس قارقىنى ءار وڭىردە ءارتۇرلى. كەيبىر مەردىگەرلەر جاقسى ناتيجە كورسەتىپ جاتسا, كەيبىرەۋىنە قاتاڭ ەسكەرتۋ جاسالعان.
ماسەلەن, جەزقازعان قالاسىنداعى «گەولوگيچەسكي» شاعىن اۋدانىندا 300 وقۋشىعا ارنالعان جايلى مەكتەپتىڭ قۇرىلىس قارقىنى ءالسىز. سەبەبى جوبا قۇنىن نەگىزسىز قىمباتتاتۋ جاعدايلارىنىڭ انىقتالۋىنا بايلانىستى جۇمىستار توقتاتىلعان. قازىرگى كەزدە ىرگەتاس ورنى دايىن, تاسپالارى مەن بلوكتارى ءىشىنارا ورناتىلعان. ال جوسپار بويىنشا نىسان قىرقۇيەك ايىندا قولدانىسقا بەرىلۋى كەرەك. الايدا 6-7 ايدىڭ ىشىندە اپىل-عۇپىل سالىنعان مەكتەپ جايلى بولا قويار ما ەكەن.
اقمولادا دا قارقىن باياۋ. مەردىگەرلەر ارقانىڭ قولايسىز اۋا رايىن العا تارتىپ, جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن ۇلگەرمەيمىز دەپ شاعىنىپ وتىر. بىراق م.ايمانبەتوۆ قىستى سىلتاۋراتىپ, قاراپ وتىراتىن ۋاقىت جوعىن ايتتى. «ەگەر مەردىگەر 1 قىركۇيەككە دەيىن مەكتەپتى تاپسىرىپ ۇلگەرەم دەسە, ۇلگەرەدى. ەگەر باستاپقىدا ءوز-وزىنە سەنبەسە, وندا ۋاقتىلى اياقتاي المايدى, ءجۇز سەبەپ پەن سىلتاۋ ىزدەيدى. تۇسىنىڭىزدەر, بالالار كۇتىپ وتىر. ولار بيىلعى وقۋ جىلىندا جاڭا جايلى مەكتەپتىڭ تابالدىرىعىن اتتايتىنىنا قۋانىشتى», دەدى ول.
ايتا كەتەيىك, اقمولا وبلىسىندا 18 جايلى مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان. بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كوكشەتاۋ قالاسىندا, تالاپكەر, قوياندى, قاراجار, قاراوتكەل, اقمول جانە قابانباي باتىر اۋىلدارىندا 9 نىسان پايدالانۋعا بەرىلۋگە ءتيىس. مەكتەپتەردى «Bi Global» جشس, «كازسترويپودرياد» جشس, «ك.گ. س. ساۋدا» جشس, «ۋك ستروي» جشس, «Integra Sonstruction» جشس كومپانيالارى سالىپ جاتىر.
ال سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى مەردىگەر ۇيىمداردىڭ باسشىلارى ۇساق-تۇيەك شارۋالار بولماسا, قۇرىلىستى تەجەيتىندەي كۇردەلى ماسەلەلەر جوق دەپ سەندىرىپ وتىر. وبلىس اكىمى دە مەكتەپتەردىڭ ساپالى سالىنىپ, ۋاقتىلى بەرىلەتىنىن ايتتى. «ۇلتتىق جوبا بەلسەندى ساتىعا ءوتتى, سوندىقتان جۇمىسقا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراڭىزدار! بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان ۇلتتىق جوبا. كەيبىر وڭىرلەردە 10-50 مەكتەپ سالىنىپ جاتىر. ەگەر ءبىز 4 مەكتەپتى سالا الماساق, ۇيات بولادى», دەدى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ مەردىگەرلەرگە.
ال ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ءبىلىم كۇنىنە دەيىن 7 جايلى مەكتەپ قولدانىسقا بەرۋگە دايىن بولۋى كەرەك بولسا, 6 مەكتەپ جىل سوڭىنا دەيىن سالىنىپ بىتۋگە ءتيىس. جوسپار ورىندالسا ۇلتتىق جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى وڭىردە 12,6 مىڭ وقۋشى ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال جالپى جۇمىس قارقىنى بويىنشا تەك ەكى مەكتەپتىڭ مەردىگەرلەرىنە ەسكەرتۋ ايتىلدى. قازىرگى كەزدە ماسەلە شەشىمىن تاپقان. سوندىقتان ولارعا كەستەدەگى مەرزىمگە ىلەسىپ كەتۋ ءۇشىن جۇمىستى كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.
قوستانايدا دا قۇرىلىس جۇمىسى قالىپتى. ماۋلەن ايمانبەتوۆتىڭ سوزىنشە, بارلىق مەردىگەردىڭ نىسانداردى ۋاقتىلى تاپسىرا الاتىن مۇمكىندىگى بار. ول ءۇشىن جۇمىستى 2-3 اۋىسىمدا ۇيىمداستىرىپ, قۇرىلىس كەزىندە جوبادان اۋىتقىماۋ كەرەك. ايتىلعان ءسوز ورىندالسا, بيىل 6 مەكتەپ ەسىگىن ايقارا اشادى.
ال پاۆلودار وبلىسىنداعى مەكتەپ مەردىگەرلەرىنە م.ايمانبەتوۆ قۇرىلىس اۋماعىنان سۋ قۇبىرى مەن كارىز جەلىلەرىن شىعارۋ جۇمىستارىن جەدەلدەتۋدى تاپسىردى. بۇل وڭىردە ودان وزگە ايتارلىقتاي ماسەلە جوق. دەگەنمەن مەكتەپتەردىڭ جوبالىق قۋاتىن قىسقارتۋ تۋرالى ءوزارا ۇجىمدىق شەشىم نازارىمىزدى اۋدارتتى. اتاپ ايتقاندا, «جاستار» شاعىن اۋدانىنداعى جايلى مەكتەپتىڭ جوبالىق قۋاتى 1 200-دەن 300-گە دەيىن, «ۋسولسكي» شاعىن اۋدانىنداعى جايلى مەكتەپتىڭ جوبالىق قۋاتى 1 200-دەن 600-گە دەيىن ازايعان. «Samruk-Kazyna Construction» كومپانياسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ونىڭ سەبەبىن: «بۇل شاعىن اۋدانداردا وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعى جوق, سوندىقتان ولاردىڭ ىقتيمال جۇكتەمەسى تۋرالى ماسەلە تۋىندايدى. سونىمەن قاتار قۇرىلىس الاڭى تار», دەپ ءتۇسىندىرىپتى. بىراق باستاپقى قاراجات 1 200 ورىندىق مەكتەپكە ەسەپتەلىپ بولىنگەنى بەلگىلى. وسى تۇستا قارجى قايدا كەتەدى دەگەن سۇراق تۋادى.
«جايلى مەكتەپتىڭ» ەڭ كوبى سالىناتىن تۇركىستان وبلىسىندا 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قالا مەن اۋىلداردا 49 مىڭ وقۋشى ورنىنا شاقتالعان 63 ءبىلىم ۇياسىن سالۋ كوزدەلگەن. ويتكەنى بۇل ءوڭىر ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسى وتە وزەكتى ايماقتاردىڭ قاتارىندا. بەكىتىلگەن كەستەگە ساي 29 ءبىلىم بەرۋ نىسانى وسى جىلى قولدانىسقا بەرىلمەك, ولاردىڭ 19-ى جاڭا وقۋ جىلىندا وقۋشىلاردى قابىلداۋعا دايىن بولادى. الايدا 2 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا جاۋاپتى جەرگىلىكتى «Ar Kua Group» جشس جوسپاردان قالىپ بارادى. شارۋا قارقىنىن تاپسىرىس بەرۋشى «Samruk-Kazyna Construction» كومپانياسىنان بولەك, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار دا, وبلىس اكىمى دە ءوز باقىلاۋىنا الماق.
ال مەكتەپتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جابدىقتالۋىنا كەلەتىن بولساق, وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ جاڭا فورماتتاعى ءبىلىم بەرۋ نىساندارىندا باستاۋىش جانە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا بولەك بلوكتار قاراستىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردىڭ كەدەرگىسىز ءجۇرىپ-تۇرۋىنا مۇمكىندىك جاسالادى. وقۋ ورىندارىن جوبالاۋ كەزىندە كىرەبەرىس, جەدەلساتى, باسپالداق, وقۋ سىنىبى, جۋىناتىن بولمە بارلىعى ەسكەرىلەدى. زاماناۋي تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتار ورناتىلىپ, قاۋىپسىزدىك شارالارىن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. تسيفرلىق بەينەباقىلاۋ, دابىل تۇيمەسى, دىبىستىق حابارلاۋ, ەسىكتەر مەن بلوكتاردى اۆتوماتتى تۇردە ق ۇلىپتاۋ, ليتسەنزيالانعان كۇزەت قىزمەتتەرىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. سونداي-اق مەكتەپ جابدىقتارى تەك وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردەن ساتىپ الىنادى.
«سالالىق قاۋىمداستىق وكىلدەرىنىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋعا باعىتتالعان قوسىمشا شارالار قابىلداندى. قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن جيھازدار تەك وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردەن ساتىپ الىناتىن بولادى. بۇل رەتتە سىرتقى قاسبەتتەردى بەزەندىرۋدە قولدانىلاتىن ماتەريالدار نەگىزىنەن وتاندىق ءوندىرىستىڭ ءونىمى بولادى. قوسىمشا قولداۋ شاراسى رەتىندە ءتيىمدى نەگىزدەگى الدىن الا كەلىسىمشارتتاردى قولدانۋ كوزدەلىپ وتىر», دەدى مينيستر.
«جايلى مەكتەپتەرگە» جاقسى مامان دايارلاۋ دا كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تامارا دۇيسەنوۆا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى مەن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە وسى ىسكە قازىردەن باستاپ كىرىسۋدى جانە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋدى تاپسىرعان.