اقش زەرتتەۋشىلەرى ۇيقى بەزىنىڭ قاتەرلى دەرتىمەن اۋىراتىن 16 ناۋقاستى مرنق ۆاكتسيناسىمەن ەمدەپ كورگەن. ولاردىڭ جارتىسىندا ىسىكتەر قايتا دامىماعان. مەديتسينادا ۇيقى بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگىنىڭ تولىق ەمدەلۋى ەكىتالاي نارسە. ويتكەنى ادەتتە ىسىكتى وپەراتسيا ارقىلى الىپ تاستاسا دا, ول بىرنەشە ايدان كەيىن قايتا پايدا بولادى. سوندىقتان عىلىمداعى بۇل جەتىستىك سەنساتسيامەن تەڭ.
جالپى, قاتەرلى دەرتتىڭ 200-گە جۋىق ءتۇرى بار. كەيىنگى كەزدەرى مۇنداي اۋرۋمەن اۋىراتىنداردىڭ سانى كوبەيىپ بارادى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ بولجامىنشا, الداعى 20 جىلدا ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ سانى 70 پايىزعا جوعارىلايدى. ياعني ءاربىر بەسىنشى ادامدا ىسىك داميدى ەكەن. 2022 جىلى الەم بويىنشا وسى اۋرۋدان 9,7 ميلليون ادام قايتىس بولعان.
ۇيقى بەزىنىڭ قاتەرلى دەرتىن دەر كەزىندە انىقتايتىن ءادىس-ءتاسىل ازىرگە جوق. سوندىقتان كوبىنە اسقىنىپ كەتكەننەن كەيىن عانا دياگنوز قويىلادى دا, سوڭى ولىممەن اياقتالىپ جاتادى. سونىمەن قاتار قاتەرلى ىسىكتىڭ بۇل ءتۇرى تۇراقتى مۋتاتسياعا بەيىم بولعاندىقتان, ەمدەلۋى دە قيىن. ال مرنق تەحنولوگياسى ولىمگە دەيىن اپاراتىن قاتەرلى ىسىكپەن كۇرەستە العاش رەت وڭ ناتيجە كورسەتىپ وتىر.
الايدا «Nature» جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋ تەك 16 ناۋقاستى ۆاكتسينالاۋ ناتيجەسىنە نەگىزدەلگەن. دەگەنمەن قاتەرلى ىسىككە قارسى ۆاكتسينالاردى جاساۋ بويىنشا كوپجىلدىق ىزدەنىستە سەرپىلىس پايدا بولدى. گەيدەلبەرگتەگى نەمىس ونكولوگيالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ونكويممۋنولوگى نيلس حالاما بۇل جاڭالىقتى تاڭعالارلىق دۇنيە دەپ باعالاعان. سوندا دا عالىمدار ۆاكتسينانى جەتىلدىرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
زەرتتەۋدى الەم عالىمدارى بىرلەسىپ جۇرگىزگەن. الدىمەن نيۋ-يوركتەگى سلوان كەتتەرينگ مەموريالدىق ونكولوگيالىق ورتالىعىنىڭ ماماندارى ناۋقاستان ىسىكتى الىپ تاستاپ, ماتەريالدى گەرمانياداعى BioNTech بيوتەحنولوگيالىق كومپانياسىنا جىبەرگەن. وندا ىسىك انتيگەندەر نەمەسە نەوانتيگەندەر دەپ اتالاتىن مۋتاتسيالارعا تەكسەرىلدى. سودان كەيىن ءار ناۋقاسقا كوروناۆيرۋسقا قارسى مرنق ۆاكتسيناسى سياقتى, مرنق نەگىزىندەگى جەكە ۆاكتسينا جاسالعان. ول ادام اعزاسىنداعى جاڭا قاتەرلى ىسىكتەرگە قارسى يممۋندىق جاۋاپ تۋدىرۋى كەرەك. ۆاكتسينا BNT122 دەپ اتالدى. دايىن بولعان ەكپە ناۋقاستارعا وپەراتسيادان سوڭ توعىز اپتادان كەيىن سالىنعان. ناتيجەسىندە, سىناققا قاتىسقان سەگىز ناۋقاستا يممۋندىق جاۋاپ بولماعان. ياعني قاتەرلى ىسىك قايتالانعان. ال قالعان سەگىز ناۋقاستا يممۋندىق رەاكتسيا بولىپ, جاڭا ىسىك بەلگىلەرى تابىلماعان.
ۆاكتسينا نەلىكتەن ەمدەلۋشىلەردىڭ جارتىسىندا عانا يممۋندىق رەاكتسيا كورسەتكەنى ءالى بەلگىسىز. سونداي-اق ىسىگى اسقىنىپ كەتكەن, وپەراتسيا جاساۋ مۇمكىن ەمەس ناۋقاستارعا كومەكتەسە مە, جوق پا ول دا بەيمالىم. زەرتتەۋ بارىسىندا ۆاكتسينا ىسىگى جويىلعان ناۋقاستارعا عانا سالىنعان. «شىن مانىندە, ۇيقى بەزىنىڭ ىسىگى ءار ناۋقاستا ءارتۇرلى بولادى. ياعني جەكە ەرەكشەلىكتەرى بار. سوندىقتان ەم-شارا بارىنە بىردەي اسەر ەتپەۋى مۇمكىن», دەيدى گاستروەنتورولوگ توماس سەۋفەرلەين.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ناتيجە جاقسى بولسا دا, زەرتتەۋ شاعىن, باقىلاۋ مەرزىمى قىسقا. سوندىقتان ونى قولدانىسقا ەنگىزۋگە ەرتە. جوعارىدا كەلتىرىلگەن دالەلدەرگە سۇيەنە وتىرىپ, ۆاكتسينانى ەمدەۋدىڭ جالعىز ءتيىمدى نۇسقاسى رەتىندە قابىلداۋعا بولمايدى.
بىراق مرنق زەرتتەۋشىسى, يممۋنولوگ ۆايسمان: «عالىمدار مەن تاجىريبەلى مامانداردىڭ الدىندا ۇلكەن جۇمىس تۇر. ۆاكتسينانى ءىس جۇزىندە قولدانىپ كورەتىن ۋاقىت كەلدى. ول بارلىق قاتەرلى دەرتكە وڭ اسەر ەتپەيتىن دە شىعار. الايدا ۇيقى بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگىن ەمدەۋ ءۇشىن ماڭىزدى قادام بولۋى مۇمكىن», دەيدى.
