استاناداعى العاشقى عيماراتى
وسىدان دا شىعار, الماتىداعى ارىپتەستەرىمىز بەن تامىر-تانىستىڭ كەزدەسە قالعان ساتتە اماندىق-ساۋلىقتان سوڭ العاش سۇرايتىنى: «استاناعا قاشان كوشكەلى جاتىرسىڭدار؟» بولعانى دا راس-تىن. ەندى, مىنە, «ەگەمەننىڭ» 70 جىل تۇراقتى دا قۇتتى مەكەنىنە اينالعان الماتىسىنان استاناعا اۋىساتىنى سوزدەن شىندىققا اينالىپ, ءتىپتى كوشەتىن كۇنى دە بەلگىلەنىپ قويعان كەز ەدى بۇل.
اقمولاعا ەلىمىزدىڭ ەلورداسى مارتەبەسىن بەرۋ تۋرالى ماسەلە العاش كوتەرىلگەن كەزدە-اق ونى سان-ساققا جۇگىرتىپ, جوقتى بارداي, بولماشىنى دارداي ەتىپ كورسەتۋگە تىرىسقانداردىڭ ارامىزدا از بولماعانى بەلگىلى. بولاشاق استانانىڭ كەسكىن-كەلبەتى, ورنالاسقان جەرى, تابيعاتى مەن اۋا رايى حاقىندا سول شاقتا نەبىر جەڭىل سوزدەردىڭ جەلدەي ەسكەنى دە ەشكىمگە قۇپيا ەمەس. دەگەنمەن تاريحي شەشىم جاسالىپ, بۇرىنعى اقمولا, بۇگىنگى استانا قازاق ەلىنىڭ باس قالاسىنا اينالدى. ۇلكەن كوشتىڭ سوڭىن الا بەرە «ەگەمەن قازاقستان» دا ەلورداعا قونىس اۋداردى.
ءيا, ۋاقىت دەگەن نەتكەن زىمىران ەدى. شاعىن كونتەينەرگە سالعان ازداعان جۇگىمىزدى الدىن الا اتتاندىرىپ جىبەرىپ, ءوزىمىزدىڭ شاعىن عانا قول سومكەمىزبەن الماتىدان اقمولاعا اتويلاپ جەتكەنىمىز كۇنى كەشە عانا سياقتى-تىن. ارادا زۋ ەتىپ شيرەك عاسىر ۋاقىت وتە شىعىپتى. وتكەن جىلدار بەدەرىندە گازەت تە مازمۇندىق, ديزايندىق جاعىنان ايتارلىقتاي وزگەرىسكە ۇشىراسا, قىزمەتكەرلەرى دە باسىلىممەن بىرگە جاڭاردى, جاساردى. زامان تالابىنا سايكەس شەت ءتىلىن جاقسى مەڭگەرگەن جاڭا بۋىن پايدا بولدى. سول كەزدە گازەتپەن بىرگە كوشكە ىلەسكەن ءبىراز اعالارىمىز زەينەت دەمالىسىنا شىعىپ, بەينەتىنىڭ زەينەتىن كورىپ جاتسا, تىرشىلىك زاڭىمەن ارامىزدان تىم الىستاپ كەتكەندەرى دە از ەمەس.
...19 اقپاندا الماتىدا شىعارىپ سالۋ ءراسىمى ءوتتى. سونشالىقتى ۇلكەن ءبىر دابىرا سالتانات ۇيىمداستىرىلعان جوق. نەگىزىنەن II الماتى ۆوكزالىنا وسىندا قالاتىن ارىپتەستەرىمىز بەن تۋعان-تۋىسقاندار جينالدى. ال كوشتى سول كەزدەگى باس رەداكتورىمىز, پرەزيدەنتتىڭ ۇزدىك جۋرناليستەرگە بەرىلەتىن سىيلىعىنىڭ تۇڭعىش لاۋرەاتى ەرجۇمان سمايىل مەن وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن عانا گازەتتى باسقارىپ, باسىلىم بەدەلىن شىرقاۋ بيىككە كوتەرگەن, ءسويتىپ تارالىمىن 200 مىڭعا جەتكىزگەن حالىق جازۋشىسى شەرحان مۇرتازا باستاپ شىقتى. بۇل قاي جاعىنان الىپ قاراعاندا دا اسا جاراسىمدى تاندەم ەدى.
استانادا باسىلعان العاشقى ءنومىر
«ەگەمەننىڭ» ۇلكەن كوشكە ىلەسەتىنى بەلگىلى بولعان تۇستاعى, اسىرەسە اسەم دە ارۋ الماتىمەن قوشتاسار ساتتەگى كوڭىل تولقىنىسىن, قيماستىق سەزىمىن ءبىر سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ, ارينە, قيىن. كوشتىڭ ەندى كەرى بۇرىلمايتىنى اقيقاتقا اينالعان شاقتا بۇل سەزىم ەسەلەنە ءتۇستى دەسەك تە, ەش قاتەلەسپەيتىن شىعارمىز. ونىڭ ۇستىنە, «جاڭا استانا شىن مانىندە قانداي ەكەن؟» دەگەن سان ماعىنالى ساۋالدىڭ دا كوكەيدە كەپتەلىپ تۇرىپ العانىن جاسىرۋدىڭ ءجونى جوق.
ءسال شەگىنىس جاساساق, گازەت اقمولاعا كوشەدى ەكەن دەگەن سىبىس شىققالى كەيبىر جۋرناليستەردەن دە مازا كەتە باستادى. بىرەۋلەرى باراتىندار تىزىمىنە ىلىكپەي قالامىن با دەپ قورىقسا, ەكىنشىلەرى الاتاۋ بوكتەرىندەگى ارۋ الماتىنى ايازى بەت قارىعان الىس ارقاداعى اقمولاعا ايىرباستاعىلارى كەلمەي, ەكىۇداي كۇي كەشتى. بارۋعا تاۋەكەل ەتكەندەر قالعىسى كەلگەندەردەن باسىم بولعانىن دا ايتا كەتەيىك. ويتكەنى جاستاردى بىلاي قويعاندا, جاسامىس جۋرناليستەردىڭ كوبىندە باسپانا جوق ەدى. ال ەلورداعا بارۋ باقىتى بۇيىرعانداردى جەكەمەنشىك پاتەرلەرى كۇتىپ تۇرعان بولاتىن.
پروۆينتسيالىق وبلىس ورتالىعى ساناتىنداعى قارابايىرلاۋ شاھارعا كوشۋگە دايىندىقتى ەلىمىزدىڭ باس گازەتى رەتىندە «ەگەمەن قازاقستان» دا ەرتە باستادى. ويتكەنى باسىلىمنىڭ ەرتە مە, كەش پە, اقمولاعا ات باسىن بۇراتىنى اقيقات ەدى. سەبەبى ۇكىمەتتىڭ استانانى اۋىستىرۋ تۋرالى قاۋلىسى شىققاننان كەيىن نەگىزگى مەملەكەتتىك ورگاندار ارقاعا قونىس اۋدارىپ ۇلگەرگەن-ءتىن.
1997 جىلدىڭ قاراشا ايىندا استاناعا «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» قازىرگى باس رەداكتورى عابيت مۇسىرەپ باستاعان ءۇش ادامنان تۇراتىن العاشقى «دەسانت» ءتۇسىرىلىپ, ولاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە كەرەكتى بارلىق جاعداي جاسالدى. ەڭ باستىسى, الماتىدا جاتاقحانادا تۇرىپ كەلگەن قىزمەتكەرلەرگە بىردەن جايلى پاتەرلەر بەرىلدى. سونىڭ الدىندا عانا اقمولادا باسىلىمنىڭ تىلشىلەر قوسىنى اشىلىپ, 3–4 جۋرناليست وسى جەردەن ماتەريالدار بەرۋگە كىرىسكەن ەدى. كوپ كەشىكپەي سول كەزدەگى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى التىنبەك سارسەنباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن «ەگەمەننىڭ» رەداكتسياسىن تولىعىمەن كوشىرىپ اكەلۋ جۇمىستارى قىزىپ جۇرە بەردى.
اۋەلى گازەت باس رەداكتورىنىڭ سول كەزدەگى ءبىرىنشى ورىنباسارى ەركىن قىدىر ەلورداعا نەگىزگى كوشتەن جارتى جىل بۇرىن قونىس اۋدارىپ, تىكەلەي كوشى-قون ماسەلەلەرىمەن اينالىستى. اقمولا وبلىسىنىڭ تسەلينوگراد اۋدانى اكىمدىگى وزدەرى وتىرعان ەكىقاباتتى ەسكى عيماراتتى استانا قالالىق اكىمدىگى مەن مەملەكەتتىك م ۇلىك جونىندەگى كوميتەتتىڭ شەشىمىمەن رەداكتسياعا بوساتىپ بەرىپ, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى. كوممەرتسيا ءبولىمىنىڭ باسشىسى رىسبەك سارسەنباي ۇلىنىڭ قولاستىنداعى قىزمەتكەرلەر قونىس اۋداراتىن ارىپتەستەرىنە پاتەرلەر ساتىپ الۋعا كىرىستى. الماتىداعى كوشى-قونعا دايىن وتىرعان قىزمەتكەرلەر ەندى «پاتەرلەرىمىز قاي اۋداندا ەكەن, ورتالىققا جاقىن با ەكەن؟» دەگەن سىڭايدا قىزىعۋشىلىق تانىتا باستادى. مۇنى جاڭا دا جاقسى ومىرگە ۇمتىلىستىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە قابىلداعان ابزال.
اقمولاعا كوشكە ىلەسىپ, اۋەلدە ماشىڭكە, كەيىن كومپيۋتەر باسقان ورىمدەي جاس قىزدار دا كەلگەن ەدى. بۇل ەراعاڭ – ەرجۇمان سمايىلدىڭ قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسقان شارۋا بولاتىن. سول قىزدار باقىتىن دا وسى باس قالادان تاپتى. بۇگىندە ءبىر-ءبىر ءۇيدىڭ وتاناسىنا اينالىپ, ۇرپاق ءوربىتىپ وتىرعان ولاردىڭ ەرجۇمان اعالارىنا العىستان باسقا ايتارى جوق. ايتپەسە كەزىندە «ماشىڭكە باساتىن قىزداردى الماتىدان شۇبىرتپاي, جەرگىلىكتى جەردەن-اق تابۋعا بولاتىن ەدى عوي» دەگەن كۇڭكىل سوزدەر دە اراگىدىك ايتىلىپ قالىپ ءجۇردى. بىراق ءومىر باس رەداكتوردىڭ شەشىمى دۇرىس بولعانىن كورسەتتى. بۇگىندە وسەمىز, وركەندەيمىز دەپ كەلگەن بارشا قىزمەتكەردىڭ اسقاق ارمانى ورىندالدى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز.
ءسوز سوڭىندا ەرجۇمان سمايىل 1999 جىلدان دۇنيەدەن وتكەن 2018 جىلعا دەيىن تۇرعان «سامال» شاعىن اۋدانىنداعى ۇيىنە ەسكەرتكىش تاقتا ورناتۋ جونىندەگى ۇسىنىسقا قالالىق ارنايى كوميسسيانىڭ ءدال وسى ايازدى اقپان كۇندەرى وڭ شەشىم شىعارىپ بەرۋى ەرەكشە ءبىر ۇيلەسىمنىڭ نىشانىنداي بولىپ, بۇدان شيرەك عاسىر بۇرىنعى وقيعانى اينا-قاتەسىز كوز الدىمىزعا اكەلگەن ەدى. قارا شاڭىراق باسىلىمىمىز ءوسىپ-وركەندەي بەرسىن, وقىرمانى كوپ بولسىن!
