اسىرەسە الماتى جۇرتى ۇيدەن تاكسي شاقىرتۋ قىزمەتى قىمبات بولىپ بارا جاتقانىن ايتىپ, شاعىمدانىپ وتىر. الايدا تاكسي جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ دە ءوز ءۋاجى بار. كۇن سايىن كولىكتى جالعا الۋ قۇنى, بەنزين-سۋى جانە وعان اۆتوبولشەكتەردىڭ شىعىنىن قوسىڭىز. ال ولاردىڭ كۇندىك تابىسى 10 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن كورىنەدى. ەندى مەملەكەتتەن بەرىلەتىن سۋبسيديا توقتاتىلسا, جولاۋشىلار تاسىمالداۋ قىزمەتىنىڭ قىمباتتاۋىنا اكەلەتىنى ءسوزسىز. وسىعان قاتىستى الماتىدا وتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا جۇرگىزۋشىلەر وداعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى نۇركەن ءتاجىباي ارىپتەستەرىنىڭ اتىنان ءبىراز ماسەلە كوتەردى.
ء«بىز ونسىز دا كوپ تابىس تاپپايمىز. كۇندەلىكتى شامامەن 20-25 كليەنت تاسىمالدايمىز. بارلىق شىعىندى الىپ تاستاعاندا, كۇنىنە نەبارى 7 مىڭ تەڭگە شاماسىندا تابىس تابامىز. ەندى ۇكىمەت تاكسوپاركتەرگە سۋبسيديا بەرۋدى توقتاتۋى مۇمكىن دەگەن ءسوز شىقتى. وندا جالعا الۋ قۇنى وسەدى. سوعان ساي تاكسي باعاسى دا شارىقتاۋى مۇمكىن», دەدى ول.
قازىر جۇرگىزۋشىلەر جالعا العان كولىكتەر ءۇشىن كۇنىنە 12 مىڭ تەڭگەدەن باستاپ 20 مىڭنان اسا اقى تولەيدى ەكەن. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, تاكسوپارك كولىكتەرىن تىزگىندەيتىندەردىڭ سانى ءىرى قالالاردا 60 پايىزدان اسىپ جىعىلادى. ال بەيرەسمي دەرەكتەر بويىنشا, ەلىمىزدە 1 ملن-عا جۋىق ادام تاكسي جۇرگىزۋ ارقىلى تابىس تاباتىنى ايتىلادى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, تاكسي قىزمەتى بيزنەسىنىڭ كىرىسى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 2023 جىلى ايتارلىقتاي وسكەن. 2023 جىلدىڭ قاڭتار-قازان كەزەڭىندە 4,7 ملرد تەڭگە بولعان. جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋدان تۇسكەن كىرىستەردىڭ ءوسۋى ەلدەگى بارلىق كىرىستىڭ 2,7 پايىزىن قۇرايدى ەكەن. سول سەبەپتى ءبىر جىل ىشىندە تاكسي قىزمەتى 11,3 پايىزعا قىمباتتاعان. مىسالى, بىلتىر باعا 9,7 پايىز قىمباتتاعان. اسىرەسە الماتىداعى تاكسي تاريفتەرى 40,5 پايىز وسكەن. ودان تومەنىرەك اقتوبە (22,1 پايىز) جانە اباي (13,3 پايىز) وبلىستارى تۇر. جالپى, باعانىڭ ءوسۋى ەلىمىزدىگى 20 قالانىڭ 18-ىنە اسەر ەتكەنى ايتىلادى. باعا قالىپتى باتىس قازاقستان وبلىسى مەن استانادا تاكسي اقىسى 1,8 پايىزعا عانا كوتەرىلىپتى. قاراعاندى وبلىسىندا باعا وزگەرمەگەن, ال شىعىس قازاقستان وبلىسىندا, كەرىسىنشە 6 پايىز ارزانداعان. شىعىستاعى تاكسي قىزمەتىنىڭ باعاسىنا وتاندىق Aparu تاكسي قىزمەتىنىڭ وڭ ىقپالى بولۋى مۇمكىن دەيدى ماماندار.
سونىمەن قاتار جاڭا جىلدان باستاپ ءموبيلدى تولەم جۇرگىزۋگە بايلانىستى دا وزگەرىستەر ەڭگىزىلدى. بۇعان قاتىستى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ وكىلى اينۇر سارتاەۆا جاۋاپ بەردى.
– جەكە تاسىمالداۋشى جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋى كەرەك. مۇنى e-Salyq Business, Egov Mobile جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر – Halyq bank, Kaspi bank, BankCenterCredit جانە تاعى باسقاسىنىڭ ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى ىسكە اسىرادى. بۇل رەتتە قولما-قول اقشاسىز تولەمدى قابىلداۋ ءۇشىن ونلاين رەجىمدە كاسىپكەرلىك بانك شوتىن اشۋعا بولادى. بۇعان تەك سمارتفون كەرەك. كاسسالىق اپپارات نەمەسە POS-تەرمينالدى الىپ ءجۇرۋدىڭ قاجەتى جوق, – دەدى ول.
كۇندەلىكتى تاكسيمەن جۇرەتىندەر جاقسى بىلەدى: تاكسي جۇرگىزۋشىلەردىڭ كوبى قازىر تولەمدى بۇرىنعىداي ءموبيلدى اۋدارىم ارقىلى قابىلداپ ءجۇر. ول 100-دەن اسقان سوڭ سالىق تولەۋگە مىندەتتى بولادى. الايدا تاسىمالداۋ قىزمەتىن زاڭ تالاپتارىنا ساي جاساپ جۇرگەندەر دە جەتەرلىك. سونىڭ ءبىرى – استانا قالاسىندا تاكسي جۇرگىزىپ ناپاقاسىن تاۋىپ جۇرگەن قۇتتىبەك قوشقارباەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, شەتەلدىك تاكسي پلاتفورمالارىنىڭ ۇستايتىن ۇستەمە پايىزى وتە قىمبات.
«تاكسيدىڭ جالعا الۋ قۇنى – ءبىر كۇنگە 12 مىڭ تەڭگە. بەنزينگە 8-9 مىڭ تەڭگە جۇمسايمىز. از ەسەپتەگەندە تۇسكى اس پەن كۇندەلىكتى جەڭىل-جەلپى سۋسىنعا 10 مىڭ تەڭگە كەتەدى. اۆتوبولشەكتەردىڭ شىعىنى بار, اراسىندا «سەرگەك» ءبىر سىپىرادى. مىسالى, مەن «ياندەكسGo» قوسىمشاسى ارقىلى جۇرەمىن. ولار تابىسىمىزدىڭ 17 پايىزىن الىپ قالادى. ونىڭ ىشىندە «بەرەكە» جشس (سەرىكتەس كومانيا) تاعى 6 پايىز ۇستاپ قالادى. بارلىعى – 23 پايىز. ونىڭ سىرتىندا ۇكىمەتكە سالىق تولەيمىز جانە QR قىزمەتىنە تاعى دا كوميسسيا ۇستايدى. تابىسىمىز وسىلاي تاۋسىلادى. وسىعان بايلانىستى اتالعان كوميسسيا مولشەرىن ارزانداتۋدى سۇراپ حات جازعان ەدىك, بىراق شەتەلدىك كومپانيالار قۇلاعىنا دا قىستىرعان جوق. ءبىزدىڭ مەملەكەتتەن سۇرايتىنىمىز – وسى: قوسىمشالاردىڭ الاتىن كوميسسياسىن ارزانداتىپ بەرسە, ياكي وتاندىق قوسىمشا اشىلسا دەيمىز. ايتپەسە ءبىزدىڭ كۇنى-ءتۇنى تىرنەكتەپ تاپقانىمىز ايدالاعا كەتىپ جاتىر», دەيدى ول.
قازىر ەلىمىزدە تاسىمالداۋ سالاسى بويىنشا ياندەكس, InDrive باستاعان شەتەلدىك ءىرى رەيدشەرينگ كومپانيالار مونوپوليالاپ العانى راس. دەپۋتاتتار بۇعان قاتىستى ماسەلە كوتەرگەنىمەن, تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى باعدات مۋسين پلاتفورما دايىنداۋ ءۇشىن قىرۋار قارجى كەرەك ەكەنىن, ازىرگە مۇنداي قوسىمشا جاسالا قويمايتىنىن ايتقان ەدى. بىراق ەلىمىزدە وتاندىق پلاتفورمالار دا بار. سونىڭ ءبىرى – Aparu تاكسي قىزمەتى. وكىنىشتىسى, بۇل قوسىمشا شىعىس وڭىرىندە عانا تانىمال. كومپانيانىڭ باسشىسى ەرلان شاياحمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق قوسىمشالاردىڭ ازدىعىنا قارجى تاپشىلىعى سەبەپ بولىپ تۇر.
«2011 جىلى تامىزدا Aparu تاكسي قىزمەتىن ىسكە قوستىق. بىراق قوسىمشا كەيىنىرەك, 2015 جىلى قولدانىسقا ەندى. ول كەزدە كومپانيا ءبىر تاپسىرىستان 5 تەڭگە, كەيىن 10 تەڭگە الاتىن. قازىر 12 جىلدان كەيىن 50 تەڭگە بولدى. ءبىزدىڭ باسقا ايماقتاردىڭ نارىعىنا شىعا الماي جۇرگەن سەبەبىمىز – كومپانيانىڭ قاراجاتى كوپ ەمەس. سونىمەن قاتار بىزدە ۆەنچۋرلىق قورلارمەن جۇمىس ىستەۋ جاعى زاڭمەن رەتتەلمەگەن. ينۆەستورلار تارتۋ قيىن. ال وتاندىق پلاتفورمانىڭ تانىمال بولماۋ سەبەبى, «ياندەكس» ءاربىر ايماق كىرگەندە باعاسىن تومەندەتىپ تاستايدى. ياعني جولاۋشىعا دا, جۇرگىزۋشىگە دە جەڭىلدىك جاسايدى. جولاۋشىلار وسىعان الدانىپ قالادى. ال بۇل سياقتى نارىقتاعى باسەكەنى وتاندىق پلاتفورمالار جاساي الماي وتىر», دەيدى كاسىپكەر.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ەلىمىزدە تاكسي بيزنەسى ءالى دامىماعان. مىسالى, سكانديناۆيا ەلدەرىنە تاكسي اگرەگاتورلار ولاردىڭ ناقتى قالىپتاسقان جۇيەلى بيزنەستەرىنە باعىتتالىپتى. ءسويتىپ, مەملەكەتتەر ول كومپانيالارعا تالاپتار قويعان. مىسالى, مەملەكەتكە تولەيتىن سالىعى, تەحنيكانىڭ قاۋىپسىزدىگى دەگەن ءتارىزدى. بۇل تەحنولوگيالىق دامۋمەن بىرگە ءبىزدىڭ نارىققا دا ونداي كومپانيالار كەلدى. ولاردىڭ پايىزدىق ۇستەمەسىنىڭ كوپ ەكەنى دە ۇنەمى ايتىلىپ كەلەدى. باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگى ونى زەرتتەپ جاتىر دەگەن اڭگىمە ايتىلعان, بىراق وعان قاتىستى ءالى ناقتى شەشىم بەلگىلەنگەن جوق. ويتكەنى مونوپوليامەن كۇرەس كەيىنگى جىلداردا كۇشىنە ەنە باستادى.
تاكسوپاركتەرگە بەرىلەتىن سۋبسيدياعا قاتىستى ناقتى اقپاراتتى ءبىلۋ ماقساتىندا «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنا حابارلاستىق. «ازىرگە «دامۋ» قورىندا قارجىلاندىرۋلار بولىپ جاتقان جوق. بيىل سۋبسيديا بەرۋ بويىنشا ءبىرشاما وزگەرىستەر بولاتىنى راس. ياعني ەكونوميكالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ جالپى كلاسسيفيكاتورىنان (وكەد) الىنىپ تاستالعان سالالار بار. وعان كولىك سالاسى دا جاتادى», دەيدى قوردىڭ رەسمي وكىلى ازامات قاناەۆ.
