وسىنداي قيىنشىلىقتان وبلىس تۇرعىندارىن پەتروپاۆل قالاسىندا 2009 جىلى اشىلعان كارديولوگيالىق ورتالىق قۇتقارىپ, مىڭداعان جاندى اجالدان اراشالاپ كەلەدى. اتالعان ورتالىق – قازىر شەبەرلىگى شىڭدالعان, اتاعى الىسقا جايىلعان, ماقتانىشپەن ايتاتىن ەمدەۋ ورنى. ال ونى العاشقى كۇننەن ۇيىمداستىرىپ, باسقارىپ كەلە جاتقان – ازامات بەلگىباي ۇلى ماعزۇموۆ.
جاڭادان ۇيىمداسقان ورتالىقتىڭ شارۋاسى كوپ. ءتۇن ۇيقىنى ءتورت بولەتىن پروبلەما دا جەتكىلىكتى. قوردالانعان ماسەلە جۇيكەگە سالماق ءتۇسىرىپ, قاجىتۋى دا مۇمكىن. بىراق ازەكەڭ قيىندىققا قاجىعان ەمەس. پەتروپاۆلدىڭ ەكىنشى اۋرۋحاناسىنىڭ بازاسىندا ۇيىمداستىرىلعان كارديولوگيالىق ورتالىقتى ول العاشقى كۇننەن 13 جىل بويى باسقاردى. بىلتىر عانا «قان اينالىمى اۋرۋلارى بويىنشا ۇيلەستىرۋشى» قىزمەتىنە اۋىسقان. «ەگەر جۇرەك تامىرلارىن تەكسەرۋ, ياعني كوروناروگرافيا 2009 جىلى 542 رەت جۇرگىزىلسە, وتكەن جىلى ونىڭ سانىن 3001-گە جەتكىزدىك, انگيوگرافيا, اورتوگرافيا 2009 جىلى 58, ال 2023 جىلى 304 رەت جۇرگىزىلدى. كورونارلىق ارتەرياعا ستەنت قويۋ, ياعني جۇرەك تامىرلارىنىڭ بىتەلىپ قالۋىنا 2009 جىلى 17 رەت وتا جاسالسا, وتكەن جىلى ونىڭ سانى 1102-گە جەتتى. بۇرىن وسىنداي دەرتتەن اۋرۋلاردىڭ 90 پايىزى كوز جۇماتىن. اورتو-كورونارلى ۇشتاستىرۋدى 2009 جىلى 43 ادامعا جاساساق, 2014 جىلى ونىڭ سانىن 200-گە دەيىن جەتكىزدىك. ودان كەيىن بۇل سىرقاتتىڭ سانى ازايا باستادى, ويتكەنى ءبىز ستەنت قويىپ, دەر كەزىندە تەكسەرىپ, ەمدەپ وتىرامىز. تامىر حيرۋرگياسى بويىنشا 2010 جىلى 235 وتا جاسالسا, 2023 جىلى ونى 448 رەت ءساتتى جاسادىق. وسىنىڭ ءبارى – وتە اۋىر, حيرۋرگيالىق بىلىكتى تەرەڭ مەڭگەرۋدى قاجەت ەتەتىن كۇردەلى وپەراتسيالار. ءبىز جۇرەك قۇلاقشالارىنىڭ جۇرە پايدا بولعان اقاۋلارىنا دا وپەراتسيا جاساۋدى 2011 جىلدان باستاپ يگەردىك. ول ءۇشىن دارىگەرلەرىمىزدى شەتەلدەرگە جىبەرىپ وقىتىپ, ۇيرەتتىك. استاناداعى, اباي بايگەنجين اعامىز باسقاراتىن كارديو-حيرۋرگيالىق ورتالىققا دا ماماندارىمىزدى جىبەرىپ, شەبەرلىكتەرىن شىڭداپ, تاجىريبەدەن وتكىزدىك. ونداعى ماماندار, سونىڭ ىشىندە يۋري پيانىڭ ءوزى بىزگە كوپ نارسەنى ۇيرەتىپ, كومەكتەسكەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. سونىڭ ارقاسىندا جۇرە پايدا بولعان جۇرەك اقاۋىنا 2011 جىلدارى 20 وتا جاساساق, قازىر ولاردىڭ سانىن 80-90-عا جەتكىزدىك.
بىزگە كورشىلەس وبلىستاردان, سونداي-اق رەسەيدىڭ وڭىرلەرىنەن, ءتىپتى استانادان كەلىپ وپەراتسيا جاساتاتىندار كوپ. مۇنداي تابىسقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن الدىمەن بىلىكتى مامان, جوعارى تەحنولوگيالى قۇرال-جابدىقتار كەرەك. ال مامانعا بارلىق جاقسى جاعدايدى جاساۋ دا ماڭىزدى. سونىمەن بىرگە ورتالىقتا قىزمەت ەتەتىن بارلىق مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ ۇيلەسكەن ەڭبەگى, سىرقات جاندارعا جاناشىرلىعى, ايالى الاقانى قاجەت. ءبىز وسى تالاپتاردىڭ ءبارىن مۇلتىكسىز ورىنداۋعا ۇمتىلىپ كەلەمىز», دەيدى ازامات بەلگىباي ۇلى.
راس, مامانداردىڭ جوعارى بىلىكتىلىگىنە قول جەتكىزۋ وڭاي ەمەس. اسىرەسە ورتالىق اشىلعان العاشقى جىلدارى ولاردى الىس-جاقىن شەتەلدەرگە جىبەرىپ, اقىلارىن تولەپ وقىتۋ وڭاي شارۋا بولماعان. ازامات بەلگىباي ۇلى وسىنداي شارۋانىڭ ءبارىن ساتىمەن شەشىپ, بۇگىندە جۇرتتىڭ ءبارى ىقىلاسپەن ايتاتىن ىرگەلى ورتالىققا اينالدىردى. مۇندا ءتىپتى ەلىمىزدە ەڭ العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جۇرەكتىڭ اورتالىق قۇلاقشاسىنا ترانسكاتەتەرلىك يمپلانتاتسيا دا جاسايدى. بۇل – تامىردى تەسپەي, اۋرۋ قۇلاقشانى اۋىستىرۋ دەگەن ءسوز. قازىر قىزىلجاردىڭ كارديوورتالىعى بىلىكتى دارىگەرلەر ۆ.كيم, ۆ.مالاحوۆ, م.قۇدىرەتۋللاەۆ, ت.ب. قولىمەن وسىنداي كۇردەلى وتالاردى جاساي بەرەدى. قازىر ورتالىق تايىنشا اۋدانىندا فيليالىن دا اشقالى وتىر. وعان جاس كارديوحيرۋرگ ماقسات قۇدىرەتۋللاەۆ باسشىلىق ەتىپ, پەتروپاۆلعا قاشىق, سول ماڭداعى اقجار, ءۋاليحانوۆ, ايىرتاۋ اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى قارالاتىن بولادى.
ازامات بەلگىباي ۇلى – قاسيەتتى تورعاي ءوڭىرىنىڭ تۋماسى, اقاڭ-جاقاڭداردىڭ كىندىك قانى تامعان قىزبەلدىڭ پەرزەنتى. اكەسى بەلگىباي اقساقال كەڭشاردىڭ باس زووتەحنيگى بولىپ, قىزمەت بابىمەن سول ماڭداعى «اقشىعاناق», «ەڭبەك», «قىزىلاسكەر» كەڭشارلارىنا قونىس اۋدارىپ, ەڭبەك ەتكەن. الايدا 1971 جىلى دەمىكپە سىرقاتىنا شالدىعادى. ازاماتتىڭ مەكتەپ ءبىتىرىپ جاتقان جىلى عوي. ول ويلانباستان «اكەمە ءبىر پايدامدى تيگىزەتىن دارىگەر بولايىن» دەگەن ويمەن قاراعاندىنىڭ مەديتسينالىق ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسەدى.
وقىپ ءجۇرىپ بولاشاق جارى نازكەن ميزامباەۆا دەگەن قىزبەن كوڭىل قوسىپ, ۇيلەنەدى. نازكەننىڭ شىققان تەگى دە وسال ەمەس, ەۆنەي بوكەتوۆتىڭ جاقىن قارىنداسى. جاس وتباسى اتاقتى اكادەميك ەۆنەي اعانىڭ ۇيىنە بارۋعا باتىلى بارماي, ونىڭ ءىنىسى قامزابايدىڭ ۇيىنە بارىپ جۇرەدى. بىردە اكادەميك جاستاردى ۇيىنە قوناققا شاقىرادى. ينستيتۋتتى تامامداعالى وتىرعان كۇيەۋ بالاسىنا وسىنداعى ينستيتۋتتىڭ ءبىر كافەدراسىنا قالۋىنا كومەك بەرە الاتىنىن ايتادى. بار ماقساتى ناۋقاس اكەسىنىڭ اۋىر حالىن جەڭىلدەتۋدى ويلاعان ازامات مۇنداي ۇسىنىستان باس تارتادى. ءسويتىپ, وقۋىن بىتىرگەن سوڭ ارقالىق قالاسىنداعى وبلىستىق اۋرۋحاناعا تەراپەۆت-دارىگەر بولىپ ورنالاسادى.
«دارىگەر ماماندىعىن يگەرۋىمە, ونىڭ قىر-سىرىن تانۋىما وسىنداعى اسقار بايجۇمانوۆ, شايحەسلام ءابدىراحمانوۆ, ەركىن الپىسوۆ, سالىقبەك مۋسين, جاراسباي ءجۇنىسوۆ, مىرزابەك قاپانوۆ, ءجاميلا مۇشكەنوۆا, شىمبەرگەن ابدىعاليەۆ سياقتى تاجىريبەلى, ارىپتەس اعا-اپالارىم كوپ كومەك كورسەتتى. ولاردىڭ ايتقان اقىلدارى مەن كورسەتكەن ءتالىم-تاربيەلەرىن ۇمىتپاي, ءالى كۇنگە ەسكە الىپ, ىشىمنەن العىسىمدى ايتىپ جۇرەمىن», دەيدى ازەكەڭ.
ءبىر وكىنىشتىسى سول, ءدال وسى 1978 جىلى دارىگەر بالاسىنان كوپ ءۇمىت كۇتكەن اكە ناۋقاسى اسقىنىپ, قايتىس بولادى. انالارى جۇمىس ىستەمەيدى, ءتورت ءىنىسى مەن ەكى قارىنداسى جەتىلدىرۋ مىندەتى جاس وتباسىنىڭ باسىنا تۇسەدى. ولار بۇل مىندەتتى ابىرويمەن اتقارىپ, قولدان كەلگەن كومەكتەرىن جاساپ, ءبارىن دە اياقتاندىرادى. ازەكەڭ وسى ىستە سىر بەرمەي, قاينىلارى مەن قايىن سىڭلىلەرىن تۋعاندارىنداي كورىپ, قاباق شىتپاي, وزىنە تىرەك بولعان جارىنا ۇنەمى ريزاشىلىعىن بىلدىرەدى.
ۇلكەندەر كىسى تانيدى عوي, ازامات ماعزۇموۆتىڭ ىسىنە تىڭعىلىقتى, جۇمىسىنا ادال, ونىڭ ۇستىنە تاباندى ءارى ادىلەتتى ەكەنىن بايقاعان وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى دايىر اسىلبەكوۆ ونى وزىنە ورىنباسار بولۋعا شاقىرادى. تاجىريبەسىنىڭ از ەكەندىگىن ايتىپ, باس تارتقانىنا قاراماي, جاس جىگىتكە باسقارۋشىلىقتىڭ ۇلان-عايىر جۇمىسىن ءۇيىپ بەرەدى. مىنە, وسى جىلداردان باستاپ ازامات ماعزۇموۆتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى تىنىمسىز ۇيىمداستىرۋشىلىق, باسقارۋشىلىق قىزمەتى باستالىپ, ءالى كۇنگە دەيىن جالعاسىپ كەلەدى.
ول ۇجىمدى ۇيىستىرا ءبىلۋ – جاقسى ناتيجەنىڭ كەپىلى ەكەنىن ايتادى. «دارىگەرلەرىمىز, ورتا بۋىندى مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرىمىز, ءتىپتى تومەنگى بۋىنداعى قىزمەتكەرلەرىمىز كوڭىلدى جۇرسە, سىرقاتتارمەن سىپايى سويلەسە بىلسە, جۇمىسقا ىنتالى بولسا – سوعۇرلىم ۇجىم دا جوعارى تابىسقا قول جەتكىزەدى», دەيدى ازامات بەلگىباي ۇلى. سوندىقتان ونىڭ باسقارعان ۇجىمدارى ناۋرىز تويىنا, تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىنە, جاڭا جىلعا ۇجىم بولىپ دايىندالىپ, ارقايسىسى بەلسەندىلىك تانىتىپ, ءبىر-بىرىمەن جۇمىس بابى بويىنشا عانا ەمەس, جۇمىستان تىس ۋاقىتتا دا كوڭىلدى قارىم-قاتىناستا بولادى. 1990-1994 جىلدارى ا.ماعزۇموۆ ارقالىق قالاسى ورتالىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى ەڭبەك ەتەدى. وسى جۇمىستا جۇرگەندە ناۋرىز مەرەكەسىن وتكىزگەن الاڭعا «ەمشىلەر اۋىلىن» تىگىپ, باس بايگەگە «نيۆا» اۆتوكولىگىن ۇتىپ العانى دا بار.
ازامات بەلگىباي ۇلى تورعاي وبلىسى تاراتىلعانشا وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باستىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قىزمەتىن اتقاردى. ودان 1999 جىلى قىزىلجار وڭىرىنە, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتىنە ءبىرىنشى ورىنباسار بولىپ اۋىسادى. كارديولوگيالىق ورتالىق اشىلعاندا, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, وعان باس دارىگەر بولىپ تاعايىندالادى. 13 جىل بويى ازامات ماعزۇموۆ باسقارعان كارديولوگيالىق ورتالىقتىڭ ارقاسىندا وبلىستا جۇرەك-قان تامىرلارىنان بولاتىن ءولىم-ءجىتىم 3,5 ەسەگە, ينفاركت 2,4 ەسەگە, ال ودان بولاتىن ءولىم 3,7 ەسە ازايعان. وسىنىڭ ءوزى – ۇلكەن تابىس ەكەنى ءسوزسىز.
ارينە, ءبارى دە تاۋدان اققان بۇلاقتاي كەدەرگىسىز بولىپ جاتقان جوق. سوڭعى جىلدارى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتى كارديولوگيالىق ورتالىقتى وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ باعىنىشتىلىعىنا بەرىپ, پەريناتالدىق ورتالىقتى, تەرى ناۋقاستارى, ونكولوگيالىق اۋرۋحانانى – ءبارىن بىرىكتىرىپ تاستادى. بۇل – كارديوورتالىقتىڭ تاپقان قاراجاتى ەسەبىنەن باسقالاردى اسىراۋدى كوزدەگەن قارجىلىق مۇددە ءۇشىن عانا جاسالعان, اۋرۋحانالاردىڭ تەرەڭ ماماندانۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن قيسىنسىز شەشىم. كەشەگى كۇنى كەز كەلگەن جوعارى تەحنولوگيالى جابدىقتاردى الۋ, دارىگەرلەردى قارجىلىق تۇرعىدان ىنتالاندىرۋدى قالاعانشا جاساپ وتىرعان ورتالىق وداعاي شەشىمنىڭ كەسىرىنەن ەركىن قيمىلداي الماي وتىر. بارلىق قارجىلىق شىعىستىڭ تەتىگى وبلىستىق اۋرۋحانا باسشىلارىنىڭ قولىندا. ءوز ەڭبەكتەرىمەن تاپقان تابىسىنا وزدەرى يە بولا الماي, قازىر ۇجىم بىرەۋگە كىرىپتار بولىپ وتىر... بالكي, بۇل شەشىم بولاشاقتا وزگەرەر دەگەن ءۇمىت بار.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ شەبەر ۇيىمداستىرۋشىسى ازامات بەلگىباي ۇلى «قۇرمەت» وردەنىمەن, «شاپاعات» مەدالىمەن, سالالىق, مەرەيتويلىق مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. الداعى ۋاقىتتا دا ەڭبەگى جەمىستى بولىپ, ەكى ۇل, ءبىر قىزدان تاراعان نەمەرە-شوبەرەلەرىنىڭ قىزىعىن جەڭگەمىزبەن بىرگە كورە بەرسىن دەگىمىز كەلەدى.
پەتروپاۆل
