سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
وبلىس اۋماعىنداعى ەسىل, شاعالالى, سىلەتى, قامىساقتى وزەندەرى جانە ولاردىڭ اقانبۇرلىق, بابىقبۇرلىق, شارىق, جەمباراق, يمانبۇرلىق سالالارىنىڭ كوكتەمدە ارناسىنان اسىپ, تاسۋ قاۋپى بار. وبلىستا گيدرولوگيالىق مونيتورينگتەر جاسايتىن بارلىعى 19 بەكەت جۇمىس ىستەيدى. وسىلار وزەندەر مەن ونىڭ سالالارىنداعى وزگەرىستەردى باقىلاپ وتىرادى. ق.مەرعالىموۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تاسقىننىڭ بارىسىن انىقتاۋ ءۇشىن قىس تۇسەر الدىنداعى توپىراقتىڭ ىلعال قورىن, قىس اياقتالارداعى قار سۋىنىڭ مولدىعىن, جەر قىرتىسىنىڭ قاتۋ قالىڭدىعىن, كوكتەم جىلىمىعىنىڭ بارىسىن, سۋ قويمالارىنىڭ تولۋىن, اقمولا وبلىسىنداعى تاسقىننىڭ جاعدايىن ءبىلىپ وتىرۋ كەرەك. وسىلاردىڭ ءبارىن انىقتاعاندا عانا تاسقىنعا بولجام ايتۋعا بولادى. قازىر ەسىلدىڭ پەتروپاۆل قالاسى ماڭىنداعى سۋىنىڭ دەڭگەيى – 236 سم. بۇل – كەيىنگى بەس جىلداعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش. مۇزدىڭ قالىڭدىعى – 9 بەن 64 سم ارالىعىندا. بىلتىر ەڭ قالىڭ مۇز 75 سم بولعان.
سۋ مەن مۇزدىڭ كولەمى قالىپتاعى جاعدايدا بولعانىمەن بيىل قار وتە كوپ. قىس بويى تۇسكەن قاردىڭ قالىڭدىعى – 52-155 مم ارالىعىندا, بۇل – كەي جەرلەردە 1,5-2 ەسە ارتىق قار ءتۇستى دەگەن ءسوز. قار جاۋ ءالى دە جالعاساتىن سياقتى. ال قاردىڭ ءتۇسۋ نورماسى – وبلىس بويىنشا 29-58 مم ارالىعىندا. جەر قىرتىسىنىڭ قاتۋى بۇگىنگە دەيىن 123 سم-گە جەتىپ وتىر. مىنە, وسى قاردىڭ ەرۋى وبلىس اۋماعىندا تاسقىن قاۋپىن تۋدىرادى. سوندىقتان اقپان, ناۋرىز ايلارىندا دا كوبەيەتىن قاردىڭ باس بەرمەي كەتۋىنە جول بەرمەۋ كەرەك. ول ءۇشىن قار ءماسسيۆى ارناۋلى توگىلەتىن جەرلەرگە, ەگىس القاپتارىنا تاسىلىپ تۇرعانى ءجون.
«قازگيدرومەت» وكىلى الداعى ايدىڭ اۋا رايىنا سينوپتيكتەر بولجامىن دا جاريالادى. اقپان ايىنداعى اۋا رايىندا قاڭتاردىكىنەن كوپ ايىرماشىلىق بولا قويمايدى. بۇل ايدا دا قار مول جاۋىپ, كەي جەرلەردە قاتتى بوران بولۋى مۇمكىن. ايدىڭ العاشقى جانە سوڭعى ونكۇندىكتەرىندە قاتتى جەل تۇرىپ, بوراندار ۇزىلمەيدى. اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى قالىپتاعىدان 1-2 گرادۋس جوعارىلىلىقتى كورسەتىپ, 13-14 گرادۋستىڭ توڭىرەگىندە بولماق. بولجام بويىنشا قاردىڭ كۇرت ەرۋى ناۋرىزدىڭ سوڭعى كۇندەرىندە باستالماق.
تاسقىنعا قارسى دايىندىق جونىندە وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى ەرىك سارىباەۆ باياندادى. الدىمەن ول وتكەن جىلدارداعى تاسقىنداردىڭ سيپاتىنا توقتالدى.
«ەگەر تاسقىن 2016 جىلعىداي بولسا, وندا ايىرتاۋ, اقجار, اققايىڭ, ەسىل سياقتى ون اۋداندا سۋ باسىپ قالۋ قاۋپىن كۇتۋ كەرەك. ول ءۇشىن جاعالاردى بەكىتىپ, ەگىستىك القاپتارىن تازارتقان ءجون. ال ەگەر تاسقىن 2017 جىلعىداي بولسا, ايىرتاۋ, ع.مۇسىرەپوۆ, قىزىلجار جانە ءۋاليحانوۆ اۋداندارىمەن قاتار پەتروپاۆل قالاسىندا دا سۋ باسۋ قاۋپى بار جاعداي تۋا قالسا, ورىندار ازىرلەۋىمىز كەرەك», دەدى ول.
ال بىلتىر قيىن جاعداي پەتروپاۆل قالاسى مەن ع.مۇسىرەپوۆ اۋدانىنداعى تاحتابرود اۋىلىندا قالىپتاسقان. ايتەۋىر جەدەل قيمىلداپ, ارىقتار مەن سۋاعار جۇيەلەردى جەدەل تازالاۋدىڭ ناتيجەسىندە ەشقانداي شىعىن بولعان جوق. بيىل دا وسى جاعدايدىڭ الدىن الۋ كەرەك ەكەنى ايتىلدى.
كەيىنگى جىلدارى وبلىستا قاردىڭ سۋى باسىپ قالۋ قاۋپى بار ەلدى مەكەندەرگە ينجەنەرلىك-قورعانىس شارالارى وتكىزىلىپ, بۇگىنگى تاڭدا 87 اۋىل ەسەپكە الىندى. ولاردىڭ اۋلالارىنداعى قاردى الىسقا توگۋ الدىن الۋ شارالارىنىڭ بىرىنە جاتادى. سونىمەن بىرگە سۋ بوگەيتىن ينەرتتىك ماتەريالدار, قاپتار, ءتيىستى تەحنيكالار مەن ولارعا قاجەتتى ججم, سۋ ايداعىش تەحنيكالار كولەمىن قوردالاندىرۋ, ارىقتار مەن سۋاعارلاردى تازالاۋ دا الدىن الۋ شارالارىنا جاتادى. بۇعان قوسا وزەننىڭ سەڭدەرى تۇتاسىپ قالعان ۋچاسكەلەردە جارىلىس جاساۋ قۇرالدارىنىڭ دايىن بولۋى دا ەسكەرىلەدى.
ە.سارىباەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تاسقىنمەن كۇرەس باستالعاندا وبلىستا قۇقىق قورعاۋ مەن توتەنشە جاعدايلار قىزمەتكەرلەرىنەن, ۇلتتىق ۇلان مەن پوليتسيادان قۇرىلعان 475 ادامدىق توپ جانە 135 بىرلىك تەحنيكا دايىن تۇرۋى جوسپارلانعان. وسىنىڭ ءبارى 20 ناۋرىزعا دەيىن ساپقا قويىلماق. تاسقىنعا توسقىن جۇمىستارىن دايىنداۋ وسىنداي جوسپارلارمەن جۇرگىزىلمەك.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى