ۇكىمەت باسشىسى قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا كەيىنگى جىلدارى وڭدەۋ ونەركاسىبى ەكسپورتىنىڭ كولەمى وسكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ يمپورتتالاتىن تاۋارلاردىڭ ەداۋىر بولىگىن جەرگىلىكتى جەردە ءوندىرۋ ءۇشىن الەۋەتى جەتكىلىكتى.
«بۇل جۇمىسقا ەل ىشىندەگى كادرلارىمىزدى, شيكىزات پەن تاۋارلاردى بارىنشا جۇمىلدىرۋ ماڭىزدى. ۇكىمەت باسەكەگە قابىلەتتى كاسىپورىنداردى دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ جۇمىسىن جالعاستىرادى», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار, اكىمدىكتەر مەن ۇلتتىق كومپانيالار باسشىلىعىنىڭ, «اتامەكەن» ۇكپ جانە بيزنەس وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن وتىرىس بارىسىندا تەحنيكالىق رەتتەۋ, سەرتيفيكاتتاۋ, ترانسفەرت جانە وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, وندىرىستەردى وقشاۋلاۋ جانە دەكاربونيزاتسيالاۋ, قارجىلاندىرۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ, كاسىپورىنداردى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جانە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى, زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
بيزنەس كوتەرگەن بارلىق وزەكتى ماسەلە بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندار, دامۋ ينستيتۋتتارى مەن اكىمدىكتەر تاراپىنان تولىق تۇسىنىكتەمەلەر بەرىلدى.
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆ ءوز بايانداماسىندا وتكەن جىلدىڭ 11 ايىنىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 12%-عا ارتىپ, 74,2 ملرد دوللاردى قۇراعانىن اتاپ ءوتتى.
2023 جىلى ءىرى تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەن وتاندىق وندىرۋشىلەر اراسىندا جالپى قۇنى 66 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن ۇزاقمەرزىمدى 179 شارت پەن وفتەيك-كەلىسىمشارت جاسالدى. سونىمەن قاتار ءوز قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن ءىرى كومپانيالار («قازاقمىس», ERG, «قازمىرىش» جانە ت.ب.) ءوز اينالاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس بەلدەۋىن قۇرۋدا.
يمپورت الماستىرۋدى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن وتاندىق وڭدەۋشىلەردى قولجەتىمدى باعامەن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ مەحانيزمى ىسكە قوسىلدى. بۇگىندە مەتالدىڭ ءۇش نەگىزگى ءتۇرى – اليۋميني, مىس, قورعاسىن بويىنشا 25 كەلىسىم جاسالدى. بۇل وڭدەۋدى تەرەڭدەتىپ, رەسپۋبليكادا وندىرىلەتىن تاۋارلاردىڭ نومەنكلاتۋراسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كاسىپورىنداردىڭ ينفراقۇرىلىمعا قولجەتىمدىلىگىن كەڭىنەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ قىزمەتى جەتىلدىرىلۋدە.
سونىمەن قاتار وڭدەۋ ونەركاسىبىندە يمپورتتى الماستىرۋعا جانە ەكسپورتقا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى قۇنى 930 ملرد تەڭگە بولاتىن 170 جوبا ىسكە قوسىلىپ, 12 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلدى. اتاپ ايتقاندا, لاك جانە بوياۋ ماتەريالدارى, ارماتۋرا, ارنايى جۇمىس كيىمى, مەديتسينالىق جيھازدار, جىلۋ ساقتاعىش ماتەريالدار, ليفتتەر جانە ت.ب يمپورتقا تاۋەلدى تاۋارلار ءوندىرىسى جولعا قويىلدى.
بيىل جالپى قۇنى 1,5 ترلن تەڭگە بولاتىن 180 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ناتيجەسىندە, 18 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلادى. اتاپ ايتقاندا, پاۆلودار وبلىسىندا فەرروقورىتپا زاۋىتى, قوستاناي وبلىسىندا جۇك كولىكتەرىنە ارنالعان تەمىر بولشەكتەر شىعاراتىن زاۋىت, پاۆلودار وبلىسىندا ۇستالىق-بانداج كەشەنى, الماتى وبلىسىندا تۇرمىستىق تەحنيكا شىعاراتىن زاۋىت جانە قاراعاندى وبلىسىندا جەل ەنەرگەتيكاسى قوندىرعىلارىنا ارنالعان قۇرامداس بولىكتەر شىعاراتىن زاۋىت.
قورىتىندىلاي كەلە, پرەمەر-مينيستر يمپورت الماستىرۋدى دامىتۋ ەكونوميكا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى فاكتور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل رەتتە كەشەندى جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەت. وسى ماقساتتا ۇكىمەت ەلىشىلىك قۇندىلىقتى جانە ەكسپورتقا باعدارلانعان وندىرىستەردى دامىتۋ باعدارلاماسىن قابىلدادى. اتاپ ايتقاندا, وتاندىق تاۋارلار نومەنكلاتۋراسىن كەڭەيتۋ جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ جۇكتەمەسىن ارتتىرۋ ارقىلى ءوندىرىستىڭ ءوسۋىن ىنتالاندىرۋ شارالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, سونىمەن قاتار كاسىپورىنداردىڭ نەگىزگى قورلارىن ۋاقتىلى جاڭارتۋ جانە جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن ىسكە قوسۋ ماڭىزدى مىندەتتەر بولىپ تابىلادى.
ء«وندىرىستى لوكاليزاتسيالاۋدى ارتتىرۋ ماقساتىندا جوبالار قولجەتىمدى قارجىلاندىرۋمەن, ونىڭ ىشىندە بيۋدجەتتەن تىس كوزدەر جانە كەپىلدىك بەرۋ تەتىكتەرىن كەڭەيتۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلۋگە ءتيىس. بۇل شارالار كاسىپورىندارعا شەتەلدىك تاۋار جەتكىزۋشىلەرمەن تابىستى باسەكەلەسۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.
وتىرىستا ۇكىمەت اپپاراتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اسقار بياحمەتوۆ وتاندىق كاسىپكەرلەر كەڭەسىنىڭ وتىرىستارىندا بۇرىن كوتەرىلگەن بيزنەس ماسەلەلەرىن قاراۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. اتاپ ايتقاندا, كولىك, اگروونەركاسىپ كەشەنى, ەنەرگەتيكا, تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنى, مۇناي-گاز سەكتورى جانە ادامي كاپيتالدى دامىتۋ سياقتى سالالار بويىنشا جۇزدەن استام ماسەلە قارالدى. بيزنەستىڭ بارلىق تۇيتكىلدى ماسەلەلەرى ۇكىمەتتىڭ باقىلاۋىندا, ولار بويىنشا ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
