تانىمال ديكتوردى 90-جىلداردىڭ كورەرمەنى جاپپاي ءبىلدى دەسەك, ارتىق ايتپايمىز. ول كىسىنىڭ تەلەديداردان ۇنەمى ك ۇلىمسىرەپ تۇراتىن مەيىرىمدى ءجۇزىن كورگەندە كوك جاشىكتىڭ ىشىنەن تۋعان اعامىزدى كورگەندەي ءماز بولاتىنبىز. قوڭىر داۋسى قانداي كەرەمەت ەدى. ونى ەستىگەن سايىن تاس بۇلاقتىڭ سۋىن ىشكەندەي مەيىرلەنەسىڭ. قازاقتىڭ ۇعىمعا اۋىر سوزدەرىنىڭ ءوزىن تىگىسىن جاتقىزىپ, انىق ايتاتىن. تۇسىنىكتى جەتكىزەتىن. بۇعان ونىڭ الدىمەن اتا-انادان دارىعان تالانتى, ەكىنشىدەن, قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتوريانىڭ تەاتر بولىمىندە وقىعانى سەبەپ بولسا كەرەك. ويتكەنى ول مۇندا اتاقتى رەجيسسەر اسقار توقپانوۆتان ءتالىم الىپ, سونىڭ شاكىرتى بولدى. ءسوزدىڭ سالماعى مەن قادىرىن ءتۇسىندى. بىراق ول العاشقى ەڭبەك جولىن تەاتردا ەمەس, «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا رەجيسسەردىڭ كومەكشىسى بولىپ باستادى.
70-جىلداردىڭ ورتاسىندا قازاق كسر مەملەكەتتىك تەلەراديو كوميتەتى ديكتورلارعا كونكۋرس جاريالايدى. وعان 100-گە جۋىق جاس قاتىسىپ, سونىڭ ىشىنەن ءابدىرالى اعامىز توپ جارىپ, «قازاق» راديوسىنا ديكتور بولىپ ورنالاسادى. وسىندا اتاقتى ديكتورلار – انۋاربەك بايجانباەۆ, ومارحان قالمىرزاەۆ, بولات بىجىباەۆ سەكىلدى تارلانداردان وسى ماماندىقتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنىپ, كوپ ونەگە الدى. قازاقى قوڭىر داۋسىمەن تىڭدارماندارعا تانىلدى. 1985 جىلدان باستاپ تەلەۆيزياعا اۋىسىپ, قازىرگى ۇلتتىق ارنادا ديكتور بولىپ ىستەدى. ءبىز كەيدە ديكتورلىقتى تەلەديداردىڭ الدىنا سىلانىپ-سيپانىپ شىعىپ, بىرەۋدىڭ جازىپ بەرگەنىن وقىپ بەرۋ دەپ تۇسىنەمىز. نەگىزى ولاي ەمەس. ميلليونداعان كورەرمەننىڭ الدىندا تۇرىپ سويلەۋ, جاڭالىق وقۋ – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. وسى سىننان سۇرىنبەي وتكەننىڭ ءبىرى – ءا.بولەباي. ول 1992-1996 جىلدارى اتالعان ارنادا ديكتورلار توبىنىڭ جەتەكشىسى بولىپ, قانشاما شاكىرت تاربيەلەدى. ءوز الدىنا ديكتورلىق مەكتەپ قالىپتاستىردى.
ءابدىرالى اعامىزدى جاقىن بىلەتىندەر ونىڭ ازاماتتىعىن, ادالدىعىن, كىشىپەيىلدىلىگىن, مادەنيەتتىلىگىن, بەكزاتتىعىن الدىمەن اۋىزعا الادى. قازاق راديوسىندا ۇزاق جىل قاناتتاسىپ ەڭبەك ەتكەن بەلگىلى جۋرناليست قوشان مۇستافا ۇلى ونىڭ «وزىمە عانا بولسىن» دەمەيتىن كوڭىلى دارقان ازامات بولعانىن ايتادى.
«ابەكەڭ مىنەزى جايساڭ جىگىت ەدى. بىرەۋگە قاتتى ءسوز ايتىپ, رەنجىتىپ كورگەن ەمەس. اقكويلەك, اقكوڭىل جان بولاتىن. وعان قانداي ماقتاۋ ايتساڭ دا جاراسادى. ءوزى ءتالىمىن العان اعالارىنىڭ ەسىمىن اۋزىنان تاستاماي ايتىپ جۇرەتىن. ەرتەدە تەلەۆيزيادا جاڭالىقتار جۇرگىزىپ وتىرىپ, ءبىر كىسىنىڭ اتى-ءجونىن قاتە ايتىپ قويادى. سونى كورگەن ديكتور اعاسى بولات بىجىباەۆ سول مەزەتتە قوڭىراۋ شالىپ: ء«ابدىرالى سەنىڭ فاميلياڭدى «بولە-باەۆ» دەپ ءبولىپ ايتسام قالاي بولادى؟» دەگەندە, بەتىمنەن وتىم شىعىپ, ەكى-ءۇش كۇن قينالىپ ءجۇردىم. اۋىرىپ قالا جازدادىم», دەپ ايتقانى بار ەدى. ءوزى دە جاس ديكتورلاردىڭ اياق الىسىن ۇنەمى باقىلاپ وتىراتىن. ولاردىڭ بىرەۋى ءسوزدى قاتە ايتسا, سوعان جانى كۇيىپ, مازاسىزداناتىن. ءبىر كۇنى ەكەۋمىز «قازمەديا» ورتالىعىنىڭ الدىندا تۇر ەدىك. سىرتتان 6-7-سىنىپتاردا وقيتىن مەكتەپ وقۋشىلارى كەلە جاتتى. ولاردى قارسى الىپ تۇرعان جاس جىگىت بۇتىنا جىرتىق دجينسي كيىپ الىپتى. ابەكەڭ سونى كورىپ, الگى جىگىتتى بىلاي شاقىرىپ الدى دا: «قاراشى, انا ءسۇپ-سۇيكىمدى بالالار «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسىنا كەلدىك دەپ توبەلەرى كوككە جەتپەي قۋانىپ تۇر. ال سەن وقۋشىلاردى جىرتىق شالبارمەن كۇتىپ الىپ تۇرسىڭ. ۇيات قايدا؟» دەپ ايتىپ سالدى. ابەكەڭنىڭ ءوزى ءساندى كيىنىپ, جارقىراپ, جادىراپ جۇرەتىن ەدى عوي», دەيدى ساعىنىشپەن ەسكە الىپ.
1996-2000 جىلدارى ول كىسى «حابار» اگەنتتىگىندە «جاڭالىقتار» ءبولىمى مەن «جەتى كۇن» اقپاراتتىق-ساراپتامالىق باعدارلاماسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى بولىپ ىستەدى. وسى جىلدارى «جەتى كۇن» باعدارلاماسىن جۇرتشىلىق قىزىعىپ كورەتىن. وندا كوتەرىلگەن پروبلەمالار اياقسىز قالمايتىن. سول مەزەتتە شەشىلىپ جاتاتىن. ودان كەيىن قارجى پوليتسياسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىلىعىنا تاعايىندالدى. بۇل قىزمەتتى دە ابىرويمەن اتقاردى. قانشاما ادامعا قامقورلىعى ءتيدى. ول قانداي قىزمەت اتقارسا دا, جۋرناليستەرگە ءبىر بۇيرەگى بۇرىپ تۇراتىن. قولىنان كەلگەنشە سولارعا قولداۋ كورسەتىپ, جاردەمەسەتىن. 2015 جىلدان باستاپ, ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن قازاق راديوسىندا ەڭبەك ەتتى.
راديوجۋرناليست جانات جانۇزاق ۇلى ونىڭ قازاق راديوسىنىڭ عاسىرلىق تويى قارساڭىندا «عيززات عۇمىر» اتتى حابار جۇرگىزىپ, سوندا راديونىڭ ءجۇز جىلدىق تاريحىنا شولۋ جاساپ, وسىندا قىزمەت ىستەگەن مايتالمان ازاماتتار تۋرالى 100-دەن اسا تاعىلىمدى حابار جاساعانىن جەتكىزدى.
ء«ابدىرالى اعا ەكەۋمىز بىرلەسىپ, «داريعا داۋرەن», «ەل اعالارى», «كاۋسار» اتتى 200-گە جۋىق حابار دايىندادىق. ول كىسى ءومىردىڭ اعىسىمەن اعا بەرمەيتىن, ءوز ارناسىن, باعاسىن بىلەتىن ازامات ەدى. جاستارعا جاقىن ءجۇردى. سول ارقىلى جان دۇنيەسىندەگى رۋحاني اڭساردى قاندىرا ءبىلدى», دەپ ەسكە الادى ارىپتەسى.
ول قىزمەتتە عانا ەمەس, وتباسىنىڭ دا ۇيتقىسى بولا بىلگەن. بالالارى مەن نەمەرەلەرى دەسە, جانى شىعىپ تۇراتىن ازامات بولعان. اعانىڭ اسىل جارى بايان ابدىقىزى ونىڭ وتە مەيىرىمدى بولعانىن ايتتى.
ء«ابدىرالىنىڭ جۇرەگى وتە نازىك, مەيىرىمگە شۇپىلدەپ تولىپ تۇراتىن. كوشەدە جىلاپ تۇرعان بالا كورسە, سونى جۇباتىپ, جانى قالمايتىن. ءوزى دە ادال ءومىر ءسۇردى. بالالارىن دا ادال ازامات ەتىپ تاربيەلەدى. ءبىز 1975 جىلى شاڭىراق كوتەردىك. ەكەۋمىز دە سوڭعى كۋرستا وقيتىنبىز. اتا-اناسى قاراپايىم كىسىلەر ەدى. اكەسى 40 جىلدان استام ۋاقىت مۇعالىم بولىپ ىستەگەن. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ۇزدىك قىزمەتكەرى. اتا-اناسىن وتە جاقسى كوردى. مەنىڭ اكە-شەشەمدى دە ەرەكشە سىيلادى. جالپى, جاسى ۇلكەن كىسىلەرگە, قاريالارعا قۇرمەتى بولەك-تۇعىن. اناسى 49 جاسىندا ومىردەن وتكەن. ءوزى ەلگە تانىمال, ابىرويلى ازامات بولعانىن اناسى كورە الماعانىن وكىنىشپەن ايتىپ وتىراتىن. ەكەۋمىز ەلۋ جىلعا جۋىق تاتۋ-ءتاتتى عۇمىر كەشتىك. بالالارىمىز ومىرگە كەلدى. ولاردى وسىردىك. ودان كەيىن نەمەرەلەرىمىز تۋدى. ەندى سولاردىڭ قىزىعىن بىرگە كورەمىز دەپ جۇرگەندە ارامىزدان كەتىپ قالدى... ساعىنامىن. ۇنەمى ك ۇلىمسىرەپ تۇراتىن بەينەسى كوز الدىمدا تۇرادى», دەيدى بايان اپاي.
كەشە كولىكتە كەلە جاتىپ, قازاق راديوسىنىڭ «التىن قورىنان» ءابدىرالى اعامىز جۇرگىزگەن ءبىر تانىمدىق حاباردى بەردى. اعانىڭ جانعا جايلى قوڭىر داۋسى ەستىلگەندە ول كىسى ءالى ارامىزدا جۇرگەندەي كورىندى. ءتىرى بولسا, جوتالى 70 جاسقا تولار ەدى. وسىندايدا ويىمىزعا اباي اتامىزدىڭ ء«ولدى دەۋگە بولا ما, ويلاڭدارشى, ولمەي-تۇعىن ارتىنا ءسوز قالدىرعان», دەگەن ولەڭ جولى تۇسەدى. ولمەي-تۇعىن ارتىنا ءۇنى قالعان ءابدىرالى بولەباي حالقىمەن بىرگە جاساي بەرەدى.
