2024 جىلى قازاقستاندا ەڭ تومەنگى زەينەتاقى, جالاقى جانە ەڭ تومەنگى جالاقى كورسەتكىشتەرى وزگەرەدى.
2024-2026 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭعا سايكەس ەڭ تومەنگى جالاقى 85 مىڭ تەڭگە, مەملەكەتتىك بازالىق زەينەتاقى تولەمىنىڭ ەڭ تومەنگى مولشەرى 28 215 تەڭگە, ەڭ تومەنگى زەينەتاقى 57 853 تەڭگە, ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش 3 692 تەڭگە بولادى. بازالىق الەۋمەتتىك تولەمدەردى ەسەپتەۋ ءۇشىن كۇنكورىس مينيمۋمى 43 407 تەڭگەنى قۇرايدى.
ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى مەملەكەتتىك باجدىڭ مولشەرلەرى وزگەرەدى.
وسىلايشا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ پاسپورتى ءۇشىن مەملەكەتتىك باج كەلەسىدەي بولادى:
24 بەت – 14 768 تەڭگە (4 اەك) (16 جاسقا دەيىنگى بالالار ءۇشىن);
36 بەت – 29 536 تەڭگە (8 اەك);
48 بەت – 44 304 تەڭگە (12 اەك);
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ جەكە كۋالىگىن, شەتەلدىكتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇرۋعا ىقتيارحاتى – 738,4 تەڭگە (0,2 اەك). قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ ءبىر جىل ىشىندە ەكى رەتتەن ارتىق كۋالىك جوعالۋىنا بايلانىستى – 3 692 تەڭگە (1 اەك), ازاماتتىعى جوق ادامنىڭ جەكە كۋالىگى ءۇشىن – 29 536 تەڭگە (8 اەك).
ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ ءوسۋى جالاقىسى تومەن جۇمىسشىلارعا اسەر ەتەدى. سونداي-اق جالاقى دەڭگەيلەرىن بەلگىلەۋ كەزىندە ەڭ تومەنگى جالاقى كورسەتكىشىن پايدالاناتىن جۇمىس بەرۋشىلەر باسقا ساناتتاعى جۇمىسكەرلەردىڭ جالاقىسىن ساناتارالىق بىلىكتىلىك جۇيەسىن ەسكەرە وتىرىپ قايتا قارايدى.
وسىنىڭ ارقاسىندا ءارتۇرلى مەنشىك نىسانىنداعى كاسىپورىنداردا بارلىق سالالاردا جۇمىس ىستەيتىن 1,8 ميلليونعا جۋىق جۇمىسشىنىڭ, ونىڭ ىشىندە 350 مىڭعا جۋىق بيۋدجەتتىك قىزمەتكەردىڭ اقشالاي كىرىسى ارتادى.
2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ ناۋقانىنىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى باستالادى. ەلىمىزدە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن ولارعا تەڭەستىرىلگەن تۇلعالار, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور قىزمەتكەرلەرى مەن جۇبايلارعا قاتىستى جالپى دەكلاراتسيالاۋدىڭ ەكى كەزەڭى ءوتتى. بارلىعى 2,6 ميلليون ادام قامتىلعان.
2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قازاقستاندا ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسىنىڭ ءبىر بولىگىن بالالارعا ەسەپتەۋدى كوزدەيتىن «ۇلتتىق قور – بالالارعا» جوباسىن ىسكە اسىرۋ باستالادى.
ۇلتتىق قوردان بالالاردىڭ ارنايى جيناق شوتتارىنا اۋدارىلعان قاراجاتتى بولاشاقتا تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا نەمەسە ءبىلىم الۋىنا جۇمساۋعا بولادى. تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا نەمەسە جاقسارتۋعا قازاقستان اۋماعىندا عانا رۇقسات ەتىلگەن, ال ءبىلىم الۋ ءۇشىن شەتەلدىك وقۋ ورنىندا وقۋعا مۇمكىندىك بار. بالا 18 جاسقا تولعانعا دەيىن ەسەپكە جازىلعان قاراجات ۇلتتىق قوردا بولادى جانە ۇلتتىق بانك قارجى قۇرالدارىنا ينۆەستيتسيالاۋدى جالعاستىرادى. بالانىڭ تۋعان كۇنىنەن نەمەسە قازاقستان ازاماتتىعىن العان كۇنىنەن باستاپ 18 جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ باعدارلاماعا قاتىسقان ءتيىستى مەرزىمى ءۇشىن ءاربىر بالانىڭ شوتىنا بىردەي سوما اۋدارىلىپ تۇرادى. شوتتا جيناقتالعان قاراجاتتى بالالار 18 جاسقا تولعاننان كەيىن عانا پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. الايدا بالالار ازاماتتىقتى وزگەرتكەن جاعدايدا بۇل قۇقىعىنان ايىرىلادى.
2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ زياندى ەڭبەك جاعدايلارىندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەرگە ونەركاسىپ پەن سالالاردى دامىتۋعا قوسقان قوماقتى ۇلەسىن ەسكەرە وتىرىپ, زەينەتكەرلىك جاسقا جەتكەنگە دەيىن 55 جاستان باستاپ ارنايى الەۋمەتتىك تولەمدەردى ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. قىزمەتكەردىڭ دەنساۋلىعىنا كەلتىرىلگەن زياننىڭ دارەجەسى ەسكەرىلەدى.
وسىعان بايلانىستى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قوعامدىق بىرلەستىكتەر ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى اياسىندا تاسىلدەر ازىرلەندى.
زاڭ جوباسىندا ءتورت تولەم كوزىنەن تۇراتىن مكقك قاراستىرىلعان, ونىڭ ءبىرى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تولەنەتىن ارنايى كاسىبي مەملەكەتتىك جاردەماقى.
سونىمەن قاتار قىزمەتكەرلەرگە قولدانىستاعى زەينەتاقى جيناقتارىن ەسكەرە وتىرىپ, مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارى ارقىلى بجزق-دان تولەمدەر الۋ قۇقىعى بەرىلگەن.
تولەمدەر زەينەتكەرلىك جاسقا دەيىن تولەنەدى. ارنايى الەۋمەتتىك تولەمدەردى الۋ ءۇشىن سىزگە زياندى ەڭبەك جاعدايلارى بار جۇمىستان شىعۋ قاجەت بولادى. ياعني, قىزمەتكەرلەر جەڭىل جۇمىسقا اۋىسا الادى (ەڭبەكاقى مەن جاردەماقى الادى) نەمەسە ەڭبەك دەمالىسىنا شىعىپ, زەينەتاقى تاعايىندالعانعا دەيىن تولەمدەردى الا الادى.
ورتالىق مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن تەكسەرۋگە سالىنعان موراتوري مەرزىمى 2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن ۇزارتىلدى.
2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ شاعىن جانە ميكرو بيزنەستى تەكسەرۋگە ارنالعان موراتوري توقتاتىلادى. وسىلايشا, باقىلاۋدىڭ بارلىق سالالارىندا تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسى ەنگىزىلەدى.
سونداي-اق جاڭا جىلدان باستاپ قازاقستاندا بىرىڭعاي جيىنتىق تولەم (بجت) جويىلادى. ول جىلدىق تابىسى 4,1 ميلليون تەڭگەدەن اسپايتىن ازاماتتار ءۇشىن ەنگىزىلدى. بىرىڭعاي جيىنتىق تولەم 2019 جىلدان 2023 جىلعا دەيىن, ياعني ۋاقىتشا قابىلدانعان ەدى. ول 2023 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىندا اياقتالادى.
وسىعان بايلانىستى بىرىڭعاي الەۋمەتتىك تولەمدى تولەيتىن ازاماتتار 2024 جىلدان باستاپ جەكە كاسىپكەر بولىپ, ءتيىستى سالىق رەجيمىن تاڭداۋى قاجەت.
ايتا كەتەيىك, 2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جۇمىس بەرۋشىنىڭ مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىن ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن 2024-2028 جىلدار ارالىعىندا 1,5%-دان 5%-عا دەيىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇمىسكەرلەرىنىڭ پايداسىنا اۋدارۋ باستالادى.
وسىلايشا, زەينەتكەرلىككە شىققان كەزدە بۇل جۇمىسكەرلەر قوسىمشا جيناقتاۋشى زەينەتاقى تولەمىمەن قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى.
بۇل شارا جاس بۋىندى قولداۋعا باعىتتالعان, ولاردىڭ زەينەتاقى مولشەرى ولاردىڭ زەينەتاقى اۋدارىمدارىنا تىكەلەي بايلانىستى بولادى. ولاردىڭ زەينەتاقىسى ءۇش كومپونەنتتەن: مەملەكەتتەن بازالىق زەينەتاقى, جيناقتاۋشى زەينەتاقى – بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا اۋدارىمدار ەسەبىنەن جانە شارتتى-جيناقتاۋشى زەينەتاقى – جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جارنالارى ەسەبىنەن بولادى.
جمزج ەنگىزۋ, اسىرەسە, ىنتىماقتى ءوتىلى جوق (1998 جىلعا دەيىن) نەمەسە ىنتىماقتى جۇيەدەگى ءوتىلى از ازاماتتار ءۇشىن وزەكتى.
سونىمەن قاتار جاڭا جىلدان باستاپ گاز جابدىعى بار كولىكتەردە ارنايى سايكەستەندىرۋ بەلگىسى بولۋى كەرەك. وزگەرىس ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ 2023 جىلعى 30 ماۋسىمداعى بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىندە بولدى.
لەپ بەلگىسى جانە «GAS» دەگەن جازۋى بار, سارى ءتۇستى ءۇشبۇرىش نىشان گاز باللوندى جابدىعى بار كولىكتەردىڭ بارلىعىنا جاپسىرىلۋى ءتيىس. سونداي-اق بۇل بەلگى جابىق پاركينگتەرگە كىرگەندە اۆتوكولىك وڭاي تانىلاتىنداي ەتىپ ورناتىلۋى قاجەت. بۇل گازبەن جۇرەتىن كولىكتەردىڭ جابىق تۇراقتارعا قويىلماۋىن باقىلاپ, تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا كومەكتەسەدى.
سونىمەن قاتار جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتاردى العان كەزدە ساۋساق ىزدەرىن تاپسىرۋ ءراسىمى باستالادى. ازىرگە بۇل پروتسەسس قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن ەرىكتى بولادى. بىراق ەلىمىزگە كەلەتىن شەتەلدىكتەر ءۇشىن بۇل مىندەتتى بولماق.
1 قاڭتاردان باستاپ قازاقستاندا ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردى پايدالانعانى ءۇشىن تولەمنىڭ جاڭا مولشەرلەمەسى ەنگىزىلەدى. بۇل «بۋراباي» مەملەكەتتىك عىلىمي-وندىرىستىك كاسىپورنىنا دا اسەر ەتپەك.
2024 جىلعا ارنالعان الىم مولشەرلەمەلەرى مىنالارعا نەگىزدەلەدى:
– جاياۋ جۇرگىنشىدەن – 0,1 اەك (369 تەڭگە);
– موتوتسيكل, موپەد, كۆادروتسيكل ءۇشىن – 0,2 اەك (738 تەڭگە);
– جەڭىل اۆتوكولىككە – 0,3 اەك (1 108 تەڭگە);
– سىيىمدىلىعى 16 ورىنعا دەيىنگى شاعىن اۆتوبۋستار مەن جۇك كولىكتەرى ءۇشىن – 1 اەك (3 692 تەڭگە);
– 32 ورىنعا دەيىنگى اۆتوبۋستار ءۇشىن – 2 اەك (7 384 تەڭگە);
– 32-دەن استام ورىندىق اۆتوبۋستار ءۇشىن – 3 اەك (11 076 تەڭگە).
ونىڭ ىشىندە جەكە/زاڭدى تۇلعالاردىڭ اۆتوكولىكتەرىنەن تولەم ۇلتتىق پارك اۋماعىندا بولعان ءاربىر كۇن ءۇشىن الىنادى.
