ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى بەرگەن مالىمەتكە سۇيەنسەك, جىل باسىنان بەرى مۇگەدەكتىگى بار جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلعاندارعا مەملەكەتتەن بەرىلەتىن الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردى ء(ماج) تولەۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 479 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. بۇعان قوسىمشا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان (ماسق) ەڭبەككە قابىلەتتىلىگىنەن جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ بويىنشا 59,4 ملرد تەڭگە مولشەرىندە الەۋمەتتىك تولەمدەر جۇرگىزىلگەن.
«مەملەكەت باسشىسى 2023 جىلعى 7 ماۋسىمدا مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسياعا فاكۋلتاتيۆتىك حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭعا قول قويعان (2023 جىلعى 12 تامىزدا كۇشىنە ەندى). فاكۋلتاتيۆتىك حاتتامانى قابىلداۋ – بۇۇ مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارى جونىندەگى كوميتەتىنىڭ قازاقستان ازاماتتارىنىڭ جەكە وتىنىشتەرىن قاراۋ قۇزىرەتىن مويىنداۋ. بيىل شىلدەدەن باستاپ «الەۋمەتتىك كودەكس» كۇشىنە ەندى, وندا بارلىق ازامات ءۇشىن الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىندا تەڭ قۇقىقتار مەن مۇمكىندىكتەر كوزدەلگەن», دەيدى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا.
سالا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, الەۋمەتتىك كودەكس مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى الەۋمەتتىك قولداۋعا ايتارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. ماسەلەن, بيىل 1 شىلدەدەن باستاپ ءى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار جاندارعا كۇتىم جاسايتىن ادامدارعا مۇگەدەكتىگى بار بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان اتا-اناعا نەمەسە بالا اسىراپ الۋشىعا (قامقورشىسىنا) تولەنەتىن جاردەماقىلاردىڭ مولشەرى 14,5%-عا ۇلعايتىلدى. سونداي-اق ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلۋ جاعدايى بويىنشا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان تولەنەتىن الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ مولشەرى 14,5%-عا ارتتى. جىل باسىندا جاردەماقىلار مەن الەۋمەتتىك تولەمدەر مولشەرىنىڭ 8,5%-عا ۇلعايۋىن ەسكەرە وتىرىپ, جىلدىق ماندە ولاردىڭ مولشەرى 23%-عا ءوستى.
2023 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنداعى جاعداي بويىنشا مۇگەدەكتىگى بار ادامدار بويىنشا ءماج الۋشىلار سانى – 535,4 مىڭ ادام, ال اسىراۋشىسىنان ايىرىلعاندار 187,4 مىڭ ادام بولعان. مۇگەدەكتىگى بويىنشا ءماج مولشەرى مۇگەدەكتىكتىڭ توبىنا جانە ءتيىستى قارجى جىلىنا ارنالعان «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭدا بەلگىلەنگەن ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ شاماسىنا بايلانىستى بولادى.
«اسىراۋشىسىنان ايىرىلعاندارعا بەرىلەتىن جاردەماقى مولشەرى قايتىس بولعان اسىراۋشىنىڭ قاراماعىنداعى ادامداردىڭ سانىنا, قايتىس بولۋ سەبەپتەرىنە جانە ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنە بايلانىستى بەلگىلەنەدى. سونىمەن قاتار مۇگەدەكتىگى بار جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ جاعدايى بويىنشا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردىڭ مولشەرى 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى 8,5%-عا ءوستى, 2023 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ ورتاشا ەسەپپەن 14,5%-عا قوسىمشا ارتتىرىلدى. ماسەلەن, 2023 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ جالپى اۋرۋدان مۇگەدەكتىگى بويىنشا ءماج مولشەرى ءى توپقا – 89 248 تەڭگە, ءىى توپقا – 71 398 تەڭگە, ءىىى توپقا 48 681 تەڭگە بولدى», دەيدى مينيستر.
بۇعان قوسا مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋشىلارعا الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەر تۋىنداعان جاعدايدا ماسق-دان الەۋمەتتىك تولەمدەر جۇرگىزە الادى. ماسەلەن, بيىلعى 11 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 98,8 مىڭ ادام ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلۋ بويىنشا, ال 63,4 مىڭعا جۋىق وتباسى اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ بويىنشا الەۋمەتتىك تولەم الىپ وتىر.
وسىلايشا, بيىلعى الەۋمەتتىك پاكەتتەردىڭ وسۋىنە قاراپ, قوعامداعى ءالسىز توپتاردىڭ الەۋەتى ارتىپ كەلە جاتقانىن پايىمداۋعا بولادى. وتكەنگە وكپە جوق. كەلەر جىلى دا كەم-كەتىكتىڭ ورنى تولا تۇسەرىنە سەنىم مول.
