ءتىل بىلىمىنە عۇمىرىن ارناعان اكادەميك ءومىر بويى جيناعان, رۋحاني سەرىگى بولعان كىتاپتارىن ۋنيۆەرسيتەتكە تەگىن سىيلادى. كىتاپتار اراسىندا ءتىل ءبىلىمى بويىنشا كەڭەس وداعى كەزىندە جانە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جارىق كورگەن قۇندى ەڭبەكتەر بار. سونىڭ ىشىندە ونوماستيكا باعىتىنداعى ىزدەنىستەردىڭ ساۋلەلى ءىزى جاتىر. قازاق, قىرعىز, وزبەك, تاتار, باشقۇرت, ازەربايجان, ساحا, التاي, ورىس, ۋكراين, بەلورۋس عالىمدارىنىڭ ەڭبەكتەرى, عىلىمي ديسسەرتاتسيالارىنىڭ اۆتورەفەراتتارى دا جيناقتالعان.
– ءار عالىم ءوزىنىڭ قىزمەت بابىندا, زەرتتەۋ بارىسىندا كىتاپتار جينايدى. عىلىم بويىنشا جيناعان ەڭبەكتەرىم ءبىر قاۋىم بولعان ەكەن. 70 جىل پايدالانعان كىتاپتارىمدى سىيعا تارتتىم. بۇل كىتاپتاردى ۇيدە ساقتاۋدان گورى, كەيىنگى جاستاردىڭ وقىعانى دۇرىس شىعار دەگەن نيەتىم بولدى. ونوماستيكا عالىمدارى عانا ەمەس, باسقا سالانىڭ ماماندارى دا كادەگە جاراتسا, مەن ءۇشىن ەرەكشە قۋانىش, – دەدى تەلقوجا جانۇزاق.
عالىمنىڭ زەرتتەۋلەرى قازاق ونوماستيكاسىنىڭ انتروپونيميكا سالاسىنان باستاۋ العان. اكادەميك ءى.كەڭەسباەۆتىڭ قولداۋىمەن 1953 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا 2 تومدىق «قازاق ءتىلىنىڭ تۇسىندىرمە سوزدىگىن» جاساۋ ءۇشىن قازاقستان عىلىم اكادەمياسى جانىنداعى ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ اتىنان لەنينگرادقا بارادى. جاس عالىم بەلگىلى تۇركىتانۋشى س.مالوۆپەن تىلدەسىپ, اقىل-كەڭەس الادى. سول جولى عالىم «قازاق تىلىندەگى كىسى ەسىمدەرى» دەگەن تاقىرىپتى ۇسىنىپ, «قازاق ەسىمدەرى» تاقىرىبى ارنايى زەرتتەۋ نىسانىنا اينالعان. ونوماستيك عالىم وزىنە دەيىنگى پىكىرلەر مەن ماقالالاردى نەگىزگە الا وتىرىپ, كىسى ەسىمدەرىنىڭ ارنايى كلاسسيفيكاتسياسىن جاساعان. تەلقوجا سەيدىن ۇلى كىسى ەسىمدەرىن زەرتتەۋمەن عانا شەكتەلمەي, توپونيميكا, كوسمونيميكا, ت.ب. باعىتتارعا شامشىراق جاققان. ءبىرتۇتاس قازاق ونوماستيكاسىنىڭ نەگىزىن قالادى دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا بولادى.
– بۇگىن ەلوردامىز ءۇشىن, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىمىز ءۇشىن ەرەكشە كۇن. ءتىل ءبىلىمىنىڭ, ونوماستيكا سالاسىنىڭ ابىزى تەلقوجا اعامىزدىڭ اتىنداعى قور مەن عالىم مەكتەبى ۋنيۆەرسيتەتتە اشىلعالى تۇر. ونوماستيكا عىلىم رەتىندە قاشاندا ءومىر سۇرە بەرەدى. سەبەبى بىزدە بۇرمالانعان, ءدۇدامال اتاۋلار وتە كوپ. ءتىپتى ەتيمولوگياسى انىقتالماي جاتقان جەرلەر دە بار. وسى ورتالىق اتالعان ماسەلەلەردى دۇرىس جولعا سالادى دەپ ويلايمىن. ۇلكەن مەرەيتويى قارساڭىندا تەلقوجا اعامىز 5 تومدىق ەڭبەگىن شىعاردى. سول ەڭبەكپەن تانىسا وتىرىپ اعامىزعا ريزا بولدىم. بىرىنشىدەن, وتە قۇنتتاپ جازعان. ەكىنشىدەن, شاكىرتتەرىنە كوپ دۇنيەنى ۇيرەتىپ وتىر, – دەدى اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلى.
ت.جانۇزاق قازاق-تۇركى ونوماستيكاسى بويىنشا كاسىبي ماماندار دايارلاۋعا دا بەل شەشە كىرىستى. قىرعىزستان, وزبەكستان, ازەربايجان, تۇرىكمەنستان, تاتار, باشقۇرت, تۋۆا, بۋريات, حاكاس, تاۋلى التاي رەسپۋبليكالارىنان كەلگەن ىزدەنۋشىلەردىڭ بەتىنەن قاققان ەمەس. ە.بەگماتوۆ (وزبەكستان), ش.جاپاروۆ (قىرعىزستان). گ.اليەۆ (ازەربايجان), ا.كامالوۆ (باشقۇرتستان), گ.ساتتاروۆ (تاتارستان) سەكىلدى عالىمداردىڭ دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالارىنا كەڭەسشىلىك ەتتى. تمد ەلدەرىنەن 6 عىلىم دوكتورى, 21 عىلىم كانديداتىنىڭ عىلىمي ديسسەرتاتسيالىق جۇمىسىنا رەسمي وپپونەنت بولىپ, ءتيىستى باعاسىن بەرگەن.
مەرەيلى ءىس-شاراعا عالىمداردىڭ اراسىندا سەرىك نەگيموۆ, ءادىل احمەت, كارىمبەك قۇرماناليەۆ, شەرۋباي قۇرمانباي ۇلى سىندى بەلگىلى اكادەميكتەر, پروفەسسورلار قاتىستى. بۇل باستاماعا سەرىك نەگيموۆ: «97 جاستاعى ابىز اعامىز ەلورداعا رۋحاني قازىناسىن سىيلادى. ۋنيۆەرسيتەتكە مىنانداي بايلىقتىڭ كەلۋى – ۇلكەن باقىت», دەپ پىكىر ءبىلدىردى.
