اشىق ديالوگ فورماتىندا وتكەن جيىنعا 100-دەن استام قاتىسۋشى جينالدى. ولاردىڭ قاتارىندا وتاندىق كاسىپورىن باسشىلارى, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى مەن سالالىق ساراپشىلار بولدى. كوشپەلى وتىرىستىڭ باستى ماقساتى – جاڭا سالىق كودەكسىن ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ جولدارىن تالقىلاۋ, سالىق جۇيەسىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرىن قاراستىرۋ جانە وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن بىرلەسە ايقىنداۋ.
پانەلدىك سەسسيانى سالىق كونسۋلتانتى دميتري كازانتسەۆ جۇرگىزدى. كەزدەسۋ بارىسىندا كاسىپكەرلەر كوكەيىندەگى ساۋالدارىن اشىق قويىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى مەن سالالىق ماماندارىنان بىردەن جاۋاپ الۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا ۇلتتىق ەكونوميكا, قارجى, ساۋدا جانە ينتەگراتسيا, اۋىل شارۋاشىلىعى, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرى, مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى مەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلدەرى بولدى.
سالىق كودەكسىندەگى وزگەرىس: كونستيتۋتسيالىق سوتقا جۇگىنۋ كەزىندە تولەنەتىن باج سالىعى جويىلۋى مۇمكىن
ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ازامات ءامرين كوشپەلى وتىرىستى كورمە الاڭىندا وتكىزۋ – ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان 600-دەن استام كاسىپكەردى قامتىپ, بيزنەس قاۋىمداستىعىمەن بارىنشا كەڭ بايلانىس ورناتۋعا, ناقتى سەكتوردىڭ ورتاق پىكىرىن ەستۋگە جانە كاسىپكەرلەردىڭ سۇرانىستارىنا جەدەل ارەكەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
200-نىسان جانە جالدامالى جۇمىسكەردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋى
تالقىلاۋداعى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – جەڭىلدەتىلگەن رەجيمدەگى ەسەپتىلىك, اتاپ ايتقاندا, 200-نىسان بولدى. ۇلتتىق ەكونوميكا جانە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى بۇل نىساندى ساقتاۋ نەگە ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىندىردى. بۇل ەسەپتىلىك قىزمەتكەر ءۇشىن تولەنەتىن نەگىزگى اۋدارىمداردى بىرىكتىرەدى: الەۋمەتتىك جانە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جارنالارى, زەينەتاقى اۋدارىمدارى, جەكە تابىس سالىعى جانە الەۋمەتتىك سالىق. وسى تولەمدەردىڭ تۇراقتى ءارى ۋاقتىلى جۇرگىزىلۋى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان تولەنەتىن جاردەماقىلاردىڭ مولشەرىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. اتاپ ايتقاندا, جۇكتىلىك پەن بوسانۋ بويىنشا, بالا كۇتىمى كەزىندە, اسىراۋشىسىنان ايىرىلعاندا, ەڭبەككە قابىلەتتىلىگىن جوعالتقاندا جانە جۇمىسسىز قالعان جاعدايدا بەرىلەتىن تولەمدەر وسى اۋدارىمدارعا بايلانىستى قالىپتاسادى. ازامات ءامرين كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سايكەس, بىلتىر ەلىمىزدەگى ورتاشا جالاقى 435 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان. ال كاسىپكەرلەردىڭ 54%-ى جالدامالى قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ەڭ تومەنگى جالاقى رەتىندە 85 مىڭ تەڭگە كورسەتەدى.
«كاسىپكەرلەر جالاقىنى ەڭ تومەنگى مولشەردە كورسەتىپ, «كونۆەرتپەن» تولەگەن جاعدايدا, قىزمەتكەرلەردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋى قامتاماسىز ەتىلمەيدى. سوندىقتان بۇل مىندەتتى مەملەكەت اتقارۋعا ءماجبۇر, سەبەبى بۇل ونىڭ نەگىزگى فۋنكتسيالارىنىڭ ءبىرى. ەلىمىزدە 1 ملن 300 مىڭ جەكە كاسىپكەر جانە 9 ملن جالدامالى قىزمەتكەر بار. ءبىز قابىلدايتىن شەشىمدەر كەشەندى تۇردە جاسالادى, تەك بيزنەس مۇددەسىن ەمەس, قاراپايىم ازاماتتاردىڭ دا جاعدايىن ەسكەرەمىز. ەگەر جالاقى 300 مىڭ تەڭگە بولسا, بارلىق قورعا اۋدارىمدار ءدال وسى سومادان جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. بۇل مەملەكەتكە تولەنەتىن اقشا ەمەس, بۇل ادامنىڭ وزىنە اۋدارىلاتىن قاراجات. ياعني ول ەمحاناعا بارىپ, مەديتسينالىق قىزمەت الا الادى. ال ەگەر ءسىز ونى ەرتەڭ جۇمىستان بوساتساڭىز, ول التى اي بويى 50-60 مىڭ ەمەس, شامامەن 120 مىڭ تەڭگە كولەمىندە جاردەماقى الىپ, وتباسىن اسىراۋعا مۇمكىندىك الادى», دەپ تۇيىندەدى ازامات ءامرين.
ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار: رەجيم ەڭبەك قاتىناستارىن الماستىرماۋى كەرەك
تالقىلاۋداعى ماڭىزدى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندارعا ارنالعان ارنايى سالىق رەجيمىن دۇرىس قولدانۋ ماسەلەسى بولدى. سالىق كەڭەسشىسى دميتري كازانتسەۆ ەلدەگى كاسىپكەرلەرگە اشىق ەسكەرتۋ جاسادى: سالىقتى وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا قىزمەتكەرلەردى ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار قاتارىنا اۋىستىرۋ تاجىريبەسى, تۇپتەپ كەلگەندە, ءارى بيزنەسكە, ءارى وسى رەجيمنىڭ وزىنە كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن.
«كەيبىر كاسىپكەرلەر قىزمەتكەرلەرىن جۇمىستان شىعارىپ, ولاردى ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان رەتىندە راسىمدەگەندە, مەملەكەت تە, مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى دە بۇل ادامداردىڭ بۇرىنعىداي تاڭعى 9-دان كەشكى 6-عا دەيىن جۇمىس ىستەپ, اي سايىن تۇراقتى تابىس الىپ جۇرگەنىن كورمەي قالادى دەپ ويلايدى. تەك ەندى ول رەسمي تۇردە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان رەتىندە تىركەلەدى. ءبىز كەيدە بيزنەستە شەكتەن شىعىپ كەتىپ, سونىڭ سالدارىنان وسى ساناتقا بەرىلگەن مۇمكىندىكتەردىڭ ءوزى قىسقارىپ قالۋىنا سەبەپ بولۋىمىز مۇمكىن. ماسەلەن, B2B فورماتىنداعى جۇمىستى شەكتەۋ نەمەسە تابىس شەگىن تومەندەتۋ سياقتى وزگەرىستەر ەنگىزىلۋى ىقتيمال», دەدى د.كازانتسەۆ.
كاسىپكەرلەر تاراپىنان ايتىلعان بۇل الاڭداۋشىلىقتى ازامات ءامرين دە راستادى. ول ۋاكىلەتتى ورگاندار بۇل رەجيمنىڭ قولدانىلۋىن جۇيەلى تۇردە باقىلاپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى جانە ەگەر مۇنداي بۇزۋشىلىقتار كەڭ كولەمدە قايتالانسا, مەملەكەت ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندارعا رۇقسات ەتىلگەن قىزمەت تۇرلەرىنىڭ ءتىزىمىن قايتا قاراۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
دەپۋتات سالىق رەجيمى بويىنشا ەل اۋماعىندا بىرىڭعاي مولشەرلەمە ەنگىزۋدى ۇسىندى
«ەگەر مۇنداي زاڭبۇزۋشىلىقتار جاپپاي سيپات السا, ءبىز بۇل قىزمەت تۇرلەرىن تىزىمنەن الىپ تاستايمىز. بۇل نورمانى ەنگىزگەن كەزدە-اق ءبىز ونىڭ مۇنداي قاۋپى بار ەكەنىن ايتقانبىز. بۇل – ەكىجاقتى جول: جۇمىس ىستەڭىزدەر, تىركەلىڭىزدەر, بارلىق سالىق ءوز پايداڭىزعا تولەنەدى. بىراق ەگەر بۇل رەجيم سالىقتان جالتارۋ قۇرالىنا اينالسا, ءبىز ءتيىستى شارالار قابىلدايمىز», دەدى ازامات ءامرين.
قارجى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىندە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندارعا ارنالعان ارنايى سالىق رەجيمىن 521 مىڭ ادام پايدالانادى. ولاردىڭ ىشىندە شامامەن 125 مىڭ ادام اي سايىن تۇراقتى تۇردە تۇبىرتەك راسىمدەپ وتىرادى.
سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدىڭ بىرىكتىرىلگەن جۇيەسى جانە «تازا پاراق»
تالقىلاۋدىڭ جەكە بولىگى سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى – ءسابج جانە بىرىڭعاي سالىق تولەۋشى كابينەتى جۇمىسىنا ارنالدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى اسەت تۇرىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇيە بۇرىن بولەك جۇمىس ىستەگەن جەتى ءتۇرلى جۇيەنىڭ ورنىن باسىپ, وتكەن جىلى-اق تولىققاندى ىسكە قوسىلعان.
جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا ەسكى جانە جاڭا كابينەتتى قاتار پايدالانۋ بيزنەس قاۋىمداستىقتار مەن «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ساقتالعان. بۇل كاسىپكەرلەرگە جاڭا سالىق كودەكسى اياسىنداعى ەسەپتىلىكتى بۇرىنعىعا ۇيرەنشىكتى فورماتتا تاپسىرۋعا مۇمكىندىك بەرۋ ءۇشىن جاسالدى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ءدال وسى وتپەلى كەزەڭ دەرەكتەردىڭ سايكەس كەلمەۋىنە جانە پايدالانۋشىلاردان كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ كوبەيۋىنە نەگىزگى سەبەپ بولعان.
«ەسكى سالىق تولەۋشى كابينەتى (كنپ) تاريح قويناۋىندا قالۋعا ءتيىس. ءبىز ونى باعالايمىز, بىراق جاڭا تەحنولوگيالار تەك جاڭا كابينەتتە عانا داميدى. ەسكى جۇيەدەن باس تارتۋ ءارى بىزگە, ءارى بيزنەسكە جەڭىلدىك اكەلەدى. ءبىرىنشى توقساندا ەكى جۇيەنى قاتار ۇستاۋ – بيزنەسكە جاسالعان قولداۋ. الايدا بۇل قوسىمشا قاۋىپتەردە تۋىنداتادى. ءبىرىنشى توقسان قورىتىندىسى بويىنشا ءسابج بارلىق ەسەپتىلىك نىساندارىن قابىلدادى», دەدى اسەت تۇرىسوۆ.
سونداي-اق ۆيتسە-مينيستر قارجى مينيسترلىگىندە سالىق ماسەلەلەرى مەن اقپاراتتىق جۇيەلەر بويىنشا كەڭەس بەرەتىن بىرىڭعاي كولل-ورتالىق ىسكە قوسىلاتىنىن, ال حابارلامالاردى ورتالىقتاندىرۋ ماسەلەسى بيزنەس قاۋىمداستىقتارمەن بىرلەسكەن جەدەل شتابتا قارالىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
سالىق كودەكسىنە تۇزەتۋلەر: قارجى سەكتورىنا قاتىستى بىرقاتار ۇسىنىس قولداۋ تاپتى
سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ تاقىرىبىن جالعاستىرا وتىرىپ, قاتىسۋشىلار ميكرو جانە شاعىن بيزنەستىڭ سالىق بەرەشەگىن رەتتەۋگە باعىتتالعان «تازا پاراق» باعدارلاماسىنىڭ قورىتىندىلارىن دا تالقىلادى. مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, بۇل باعدارلامانى 19 مىڭعا جۋىق ميكرو جانە شاعىن بيزنەس سۋبەكتىسى پايدالانعان. ناتيجەسىندە 13 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى نەگىزگى بەرەشەك وتەلىپ, 9,3 ملرد تەڭگە ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇل ەسەپتەن شىعارىلعان. ونىڭ ىشىندە 4,4 ملرد تەڭگە وسىمپۇلعا, ال 4,9 ملرد تەڭگە ايىپپۇلعا تيەسىلى. اۋقىمدى ءتۇسىنۋ ءۇشىن ايتا كەتسەك, 2026 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا قازاقستاندا سالىق بەرەشەگى بار 157 مىڭنان استام تۇلعا تىركەلگەن, ولاردىڭ جالپى قارىزى 1,1 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. سونىڭ ىشىندە 101 مىڭنان استامى – ميكرو جانە شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرى, ولاردىڭ جيىنتىق بەرەشەگى 801 ملرد تەڭگە بولعان.
بيزنەس-مودەل وزگەرۋى كەرەك
بيزنەس قاۋىمداستىق اتىنان ءسوز سويلەگەن «اتامەكەن» ۇكپ شوب دامىتۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى, «LANZHOU COMPANY» جشس-ءنىڭ باس ديرەكتورى گۇلبانۋ مايعارينا سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدەگى وزگەرىستەرمەن قاتار, كاسىپكەرلەرگە وزدەرىنىڭ بيزنەس-مودەلىن دە قايتا قاراۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن دۇكەن اشۋ نەمەسە ءونىمدى سورەگە قويۋدىڭ ءوزى تۇراقتى تابىسقا جەتكىزەتىن ۋاقىت ارتتا قالدى.
«بۇگىندە ەڭ الدىمەن بىزگە قارجىلىق ءبىلىم جەتىسپەيدى. ءبىزدىڭ ساۋالناما ناتيجەسىنە سايكەس, ميكرو جانە شاعىن بيزنەس وكىلدەرىنىڭ 68 پايىزى ماركەتينگسىز جۇمىس ىستەيدى. قازىرگى تاڭدا تۇتىنۋشىنى تارتۋ تاسىلدەرى تۇبەگەيلى وزگەردى. ەگەر كاسىپكەر زاماناۋي قۇرالداردى قولدانباسا, تسيفرلىق ورتادا جۇمىس ىستەۋدى بىلمەسە, كليەنتىنىڭ قايدان كەلەتىنىن تۇسىنبەسە, مۇنى بيزنەس باسقارۋ دەپ ايتۋ قيىن. بۇگىن بيزنەستى تەك ناقتى دەرەكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ باسقارۋ قاجەت. بارلىق شەشىمدەر دەرەكتەر نەگىزىندە قابىلدانۋعا ءتيىس. وسى كەزەڭدە ناعىز مىقتىلار – ءوز بيزنەسىن شىنايى باسقاراتىندار», دەپ اتاپ ءوتتى گۇلبانۋ مايعارينا.
ءسوز سوڭىندا ول مەملەكەتتىك ورگاندار مەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا اشىق ديالوگ الاڭىن ۇسىنعانى ءۇشىن العىس ءبىلدىرىپ, جاڭا سالىقتىق وزگەرىستەرگە بەيىمدەلۋ باعىتىنداعى بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتادى.
كوشپەلى وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا كاسىپكەرلەردەن تۇسكەن بارلىق ۇسىنىستار مەن جۇيەلى ماسەلەلەر سالىق كودەكسىن ەنگىزۋ بويىنشا جوبالىق كەڭسە اياسىندا ءتيىستى سالالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ جانە «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ قاتىسۋىمەن جان-جاقتى قارالادى.
