ماسەلەن, سوڭعى بەس جىلدا قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە جيتس-تەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىم 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا ءۇش جۇقتىرۋدىڭ ەكەۋى - ينەكتسيالىق ەسىرتكىنى قولدانۋ كەزىندە پارەنتەرالدى (قان ارقىلى) جانە انادان بالاعا جۇعۋعا تيەسىلى.
جۇرگىزىلىپ جاتقان ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ورتاشا الەمدىك كورسەتكىش 0,7% كەزىندە قازاقستان 15-49 جاس ارالىعىنداعى حالىقتىڭ 0,3% تارالۋىمەن ايتۆ ىندەتىنىڭ شوعىرلانعان ساتىسىندا تۇر (الەمدە ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن 39 ملن ادام, ونىڭ ىشىندە شەوا ەلدەرىندە 2 ملن ادام). ايتۆ-ينفەكتسياسى ىندەتى نەگىزىنەن حالىقتىڭ نەگىزگى توپتارىندا (حنت) جانە ولاردىڭ اينالاسىندا شوعىرلانعان.
جىل سايىن قازاقستاندىقتار وزدەرىنىڭ ايتۆ-مارتەبەسى تۋرالى كوبىرەك بىلگىسى كەلەدى. جىل سايىن ەلدە حالىقتىڭ 10%-دان استامى تەكسەرىلەدى.
ەندىگى جەردە ايتۆ-ينفەكتسياسى دياگنوزى - اجال قۇشتىراتىن اۋرۋ ەمەس. زاماناۋي مەديتسينا جەتىستىكتەرىنىڭ ارقاسىندا ددۇ ايتۆ-نى سوزىلمالى جۇقپالى اۋرۋ دەپ تانىعانى بەلگىلى. ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن ادامدار ء(اوا) انتيرەتروۆيرۋستىق تەراپيانى (ارت) قولدانا وتىرىپ, ۇزاق جانە ەل قاتارلى ءومىر سۇرە الادى, وتباسى دا, دەنى ساۋ بالاسى دا بولادى.
«بۇۇ-نىڭ 2021 جىلعى ساياسي دەكلاراتسياسىنىڭ ماقساتىن جانە يۋنەيدس 95-95-95 ماقساتتارىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە ال قازاقستاندا ايتۆ-احۋالدى ادامداردىڭ 87 پايىزى ءوز جاعدايلارىنان حاباردار جانە تۇگەلدەي ارت قابىلدايدى, 88 پايىزىندا ۆيرۋستىق اۋىرتپالىق تومەندەگەن», دەيدى قر دسم قازاق دەرماتولوگيا جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلار عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان بايسەركين.
بەس جىل ىشىندە ەلدە انتيرەتروۆيرۋستىق پرەپاراتتاردىڭ باعاسى 2-40 ەسە تومەندەدى. قارجى قۇرالدارىن ۇنەمدەۋ ارت ءاوا قامتۋدى ەكى ەسەگە ۇلعايتۋعا جانە تمككك تىزىمىنە ەمدەۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن قاۋىپسىزدىك بەيىنى جوعارى بەس جاڭا يننوۆاتسيالىق انتيرەتروۆيرۋستىق پرەپاراتتاردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. بۇگىنگى تاڭدا 18 ارۆ-پرەپارات تەگىن جانە (نەمەسە) جەڭىلدىكپەن امبۋلاتوريالىق قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمدار تىزبەسىنە كىرەدى.
قازاقستاندا ددۇ ۇسىنعان پروفيلاكتيكالىق باعدارلامالاردىڭ بارلىق 12 باعىتى ەنگىزىلدى. الدىن الۋ ستراتەگياسىنداعى نەگىزگى يننوۆاتسيا جاناسۋعا دەيىنگى پروفيلاكتيكانى ەنگىزۋ بولىپ وتىر. بۇگىندە ونى 4793 كليەنت الادى.
يۋنەيدس-ءتىڭ دۇنيەجۇزىلىك جيتس-كە قارسى كۇرەس كۇنىنە ارنالعان بۇكىلالەمدىك ناۋقانىنىڭ ۇرانى - «كوشباسشىلىق-قوعامداستىقتارعا». ۇەۇ - ايتۆ-ينفەكتسياسىن ەڭسەرۋدە مەملەكەتتىڭ تۇراقتى سەرىكتەسى. قوعامداستىقتار ەمدەلۋشى ادامداردى دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتتەرىمەن بايلانىستىرادى, سەنىمدىلىكتى ارتتىرادى, يننوۆاتسيالاردى ەنگىزەدى, ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋدى جانە قىزمەت كورسەتۋدى باقىلايدى. اۋتريچ قىزمەتكەرلەرى مەن ەرىكتىلەردىڭ حنت ورتاسىنا قولجەتىمدىلىگى جاقسى. ولار پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار مەن جەدەل تەستىلەۋ جۇرگىزەدى, پرەزەرۆاتيۆتەر مەن شپريتستەر تاراتادى, دياگنوزدى تۇپكىلىكتى راستاۋ ءۇشىن جيتس ورتالىقتارىنا جىبەرەدى.
ەلدە ءبىر جىل ىشىندە الەۋمەتتىك كەلىسىمشارتتىڭ ارقاسىندا نەگىزگى توپتارمەن جۇمىس ىستەيتىن جانە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس العان ۇەۇ سانى 4 وڭىردە 5-تەن 10 وڭىردە 14-كە دەيىن ءوستى. 2023 جىلدىڭ 10 ايىندا ۇەۇ قاتىسۋىمەن ايتۆ-ينفەكتسياسىنىڭ 158 جاعدايى انىقتالدى. ۇەۇ-نىڭ نەعۇرلىم بەلسەندى قاتىسۋى ايتۆ-عا قارسى جاۋاپ رەتىندە كۇش-جىگەرگە قول جەتكىزۋدە مەملەكەت جۇرگىزەتىن شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا سوعۇرلىم ىقپال ەتەدى.
