ەڭبەك • 13 قاراشا, 2023

ورمانشىنىڭ ەسەلى ەڭبەگى

560 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ءسابيت مۇستافين – ەسىل اۋدانىنداعى بۇلاق اۋىلىنىڭ تۋماسى. بۇل اۋىل سولتۇستىك قازاقستاندا 80-جىلدارى قۇرىلعان ون شاقتى عانا تازا قازاق كەڭشارلارىنىڭ ءبىرى. قازىر م.جۇماباەۆ اۋدانى اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى بولىپ جۇرگەن ورالباي ساعىندىقوۆ باسقارعان جىلدارى بۇلاق كەڭشارى گەكتارىنان 31 تسەنتنەردەن استىق جيناپ, رەسپۋبليكادا رەكورد جاساعان. ال كەڭشاردىڭ جامەت كاكىموۆ باسقارعان اقتاستاعى بريگاداسى ءتىپتى 33 تسەنتنەردەن استىق الىپ, بريگاديردىڭ ءوزى كەۋدەسىنە كەڭەستىك «ەڭبەك داڭقى» وردەنىنىڭ ءىى دارەجەسىن قاداعان.

ورمانشىنىڭ ەسەلى ەڭبەگى

وسى اۋىلدان بۇلاردان باسقا دا تالاي ەڭبەك ەرلەرى شىقتى. وب­لىستىق اتقارۋ كوميتەتى تورا­عا­سىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولعاندا 11 جىل بويى ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ دامۋىنا باسشىلىق جاساعان جاقسىلىق ىسقاقوۆ اعامىز دا – وسى بۇلاقتىكى. قازىر بۇل اقسا­قال­دىڭ كەۋدەسىندە جەتى وردەن جار­قىرايدى. وسىنداي ەڭبەكتە ۇنەمى الدا بولعان ۇلگىنى اعا ۇر­پاق اۋىلدىڭ جاستارىنىڭ بو­يىنا دا سىڭىرگەنى كورىنىپ جۇرەدى. بۇلاق اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ قازىرگى اكىمى, اۋىلدىڭ ءتول تۋماسى بولات بەيسەنباەۆ تا – وبلىستىڭ ەڭ وزىق اۋىل اكىمدەرىنىڭ ءبىرى. ول وبلىستىق, اۋداندىق بيۋدجەتتەن اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا بولىنەتىن قاراجاتتى شىپ-شىر­عاسىن شىعارماي ءبولدىرىپ, وكرۋگ­تەگى ءۇش اۋىلدىڭ دا جاعدايىن جاقسارتىپ كەلەدى. مۇندا اۋىلعا جارىق تارتۋ, اۋىز سۋىن جەتكىزۋ, كوشەلەرىن جوندەۋ, ءتىپتى جولدارىنا اسفالت توسەۋ سياقتى جۇ­مىستار ۇزىلمەيدى.

وسىنداي ەڭبەكقور, موي­نىن­دا­عى مىندەتىنە جاۋاپكەر­شى­لىك­پەن قاراعان ازاماتتار اراسىنان شىققاندار اۋىلدان باسقا جەر­لەردە دە ۇلكەن تابىستارعا جەتۋدە. سونىڭ ءبىرى – ايىرتاۋ اۋدا­نىن­داعى «ورلينوگور» ورمان شار­ۋا­شىلىعىندا ون جىلدان اسا ۋاقىت ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ءسابيت مۇستافين. ول بۇلاق اۋىلىندا تۋىپ, وسىنداعى مەكتەپتى ءبىتىرىپ, ەر جەتكەن ازامات.

جۋىردا رەسپۋبليكا كۇنى قار­­ساڭىندا ءسابيت پرەزيدەنت  قاس­ىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ قو­لى­نان ول ءىىى دارە­جە­لى «ەڭبەك داڭقى» وردەنىن الدى. بۇل ماداق وعان ەرىنبەگەن ەڭ­بەكتىڭ, ءوزىنىڭ مىندەتىنە دەگەن ادالدىعىنىڭ ارقاسىندا كەلدى.

بۇلاق اۋىلى جان-جاعى جاسىل ورمان, جارقىراعان كولدەرى دە بار, تابيعاتى ەرەكشە سۇلۋ مەكەنگە ورنالاسقان. ءسابيت بالا كەزىندە قۇرداستارىمەن بىرگە ورمانعا ءجيى بارىپ, جيدەك, بۇلدىرگەن تەرەتىن. اسىر سالىپ ويناپ, حوش ءيىستى ورماننىڭ ساف اۋاسىمەن تىنىس­تايتىن. ونىڭ ۇستىنە ورمانشى بولعان اتاسىنىڭ ءىنىسى قابدوللا بەكحوجيننىڭ دە جۇمىستارىن كورىپ وسكەن. اتاسىنىڭ سالت اتپەن ورمان ارالاپ, ونىڭ تىنىش­تى­عىن باقىلاپ جۇرگەنىن, كەيدە ورماننىڭ ءىشىن تازالاتىپ جات­قا­نىن, جۇرتقا وتىندىق اعاش بەرىپ جاتقانىن ءجيى كورەتىن. ءوزىنىڭ دە ورمانشى بولۋ ارمانى سول كەزدەردە ويانعان ەكەن.

ورمانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى بالا جاسىنان بويىنا سىڭىرگەن ءسابيت مۇستافين دە ءوزىنىڭ ءومىرىن ورمانشىلىقپەن ۇشتاستىردى. ول بۋرابايداعى ورمان شارۋا­شى­لىعى كوللەدجىنە ءتۇسىپ, ورمانشى-تەحنيك ماماندىعىن الىپ شىعىپ, ايىرتاۋ اۋدانىن­دا­عى «ورلينوگور» ورمان شارۋا­شى­لىعى كاسىپورنىنا جۇمىسقا تۇرادى. بۇل اۋدان – ءسابيتتىڭ تۋعان اۋىلىنىڭ جەرىمەن جاپسارلاس جاتقان مەكەن. جاس ماماندى جۇمىسقا قابىلداعان بۇرىنعى ديرەكتورى تەمىرجان ساكەنوۆ وعان ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ, جاسىل ورمانعا جاتساڭ-تۇرساڭ جاناشىرلىق ءبىل­دى­رۋدى ۇمىتپا دەپ وسيەت ايتقان ەكەن. ۇلكەن كىسىنىڭ سەنىمىن اق­تاۋ­عا تىرىسقان ءسابيت ءوز مىندەتىنە ىجداھاتپەن كىرىسىپ, ءالى كۇنگە وسى تالاپ دەڭگەيىنەن تومەن­دە­گەن ەمەس. ءسابيتتىڭ ءوز جۇ­مى­سىن ادال اتقارىپ, مىندەتىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىنىن ديرەكتورى تالاي رەت اتاپ وتكەن. تەمىرجان اعا زەينەت دەمالىسىنا كەتكەن سوڭ بىلتىردان بەرى ونىڭ ورنىنا كەلگەن تيموفەي سەمەنوۆپەن دە ءسابيت ورتاق ءتىل تاۋىپ جۇمىس ىستەپ كەلەدى.

ورمانشىنىڭ مىندەتى – ورماندى ورتتەن ساقتاۋ, سۋىق قولدى ادامداردىڭ ورىنسىز كەسۋىنە, بۇلدىرۋىنە جول بەرمەۋ بولسا – ءسابيت باقىلايتىن 2 363 گەكتار جەردىڭ ورمان ۋچاسكەسىندە ەشقاشان ونداي توتەنشە جاعداي بولعان ەمەس. بۇل سابەڭنىڭ اتتان تۇسپەي ورماندى ءجيى ارا­لا­ۋىنىڭ, اعاشتى كۇزەتىپ قانا قويماي ونداعى اڭ-قۇستاردىڭ ساقتالۋىنا دا ۇنەمى نازار اۋدا­رىپ وتىرعانىنىڭ ارقاسى دەپ ايتساق, قاتەلەسپەيمىز. ءسابيتتىڭ ءوزى: «ورماندى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن تىنباي ەڭبەك ەتەمىز. ورتتەن, زاڭسىز اعاش كەسۋشىلەردەن اتتان تۇسپەي قورعايمىز. ءبىز ءتىپتى اڭ-قۇستاردىڭ امان بولۋىنا قارايلاسامىز. مۇندا زاڭسىز اڭشىلىق جاساۋعا بولمايدى. اعاش بولعاسىن اڭ-قۇس بولۋ كەرەك. تابيعاتتا ءبارى ءبىر-بىرىمەن ۇيلەسكەن عوي», دەيدى. ءسويتىپ, ءسابيت مۇستافين ورمانشى عانا ەمەس ۋچاستوگىندەگى اڭ-قۇستاردى قوريتىن قورىقشى مىندەتىن دە اتقارىپ كەلەدى.

ورمانشىنىڭ مىندەتىنە جىل سايىن كوكتەم مەن كۇزدە جاڭا وسكىندەردى وتىرعىزۋ جۇمىستارى دا جۇكتەلگەن. بيىلعى كۇزدە ءسا­بيت­تىڭ قاراۋىنداعى ۋچاسكەگە 127 گەكتار جەرگە جاڭا وسكىن ەگىلدى. بۇل دا – ونىڭ ۋچاستوگىنىڭ وزىق ەكەنىنىڭ كورىنىسى. ۋچاستوك ورما­نى­نىڭ 60 پايىزى قاراعاي, بىراق سوڭعى جىلدارى قايىڭ ەگۋدى كو­بەي­ت­كەن.

ء«سابيت – وتە قاراپايىم, جاق­سى ادام. ارىپتەستەرىنىڭ ورتاسىندا سىيلى. ونىڭ ءوز جۇمىسىنا ادال­دىعىن ءبىز باسقالارعا ۇنەمى ۇلگى قىلامىز. ءسابيت موينىنا جۇكتەلگەن مىندەتتىڭ ءبارىن تيا­ناق­تى ورىندايدى. سوندىقتان مەن ءسابيت قايراناس ۇلىنىڭ پرە­زيدەنتتىڭ قولىنان العان ما­­­را­­پاتىن لايىقتى دەپ سانايمىن», دەيدى «ورلينوگور ورمان شارۋاشىلىعى» كمم ديرەك­تو­رىنىڭ ورىنباسارى ەرلان بەكماعامبەتوۆ.

س.ءمۇستافيندى ورمان قورعاۋ­دان شارشاپ قايتقاندا ۇيىشى­لىك جىلىلىق قارسى الادى. مەكتەپتە پسيحولوگ بولىپ ىستەيتىن كەلىن­شە­گى كۇلدەراي مەن قىزى وتاعاسىنىڭ جۇمىسىنىڭ وڭاي ەمەس ەكەنىن, ونىڭ كۇنى بويى اتتان تۇسپەي, ورمان ارالاعاندىقتان شارشاعانىن بىردەن سەزىپ, دەمالۋىنا بارلىق جاعدايدى جاساپ باعادى.

ءسابيتتىڭ ەرەن ەڭبەگىن ەلى اقتاپ, باسشىلار قوستاپ وعان ەلى­­مىزدىڭ جوعارى ناگراداسىن بەردى. «بۇل جالعىز مەنىڭ ەمەس, شارۋا­­شىلىعىمىزدىڭ بارلىق ەڭبەك­كەر­لەرىنىڭ جەتكەن تابىسى دەپ بىلەمىن. ءبىزدىڭ وبلىسىمىزدا مەن سياقتى 500 ورمانشى بار. ولاردىڭ ءبارى دە تىنىمسىز ەڭبەك ەتىپ, جاسىل باعىمىزدى قورعاۋدا. 2025 جىلعا دەيىن پرە­زيدەنتتىڭ تالابىنا سايكەس 120 ميلليون كوشەت ەگۋدى دە مەج­دەلەپ وتىرمىز», دەيدى ول. ادام­عا جايلى كۇي سىيلايتىن جاسىل ور­ماننىڭ قور­عاۋ­­شى­سىنا ءبىز دە ساتتىلىك تىلەدىك.

 

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار