جۋىردا بىرنەشە مينيسترلىك قايتا قوسىلىپ, كەيبىرى قايتا اجىراعان كەزدە, وسى اۋىس-ءتۇيىستى اجۋالاعاندار تابىلدى. سەبەبى بەس-التى رەت «اجىراسىپ», «قوسىلعان» مينيسترلىكتەر بار. ال ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز, تىكەنتىلدى ەل ەندەشە «توي مينيسترلىگى دە قۇرىلسىن!» دەپ سالدى. ارينە, توي مينيسترلىگى قۇرىلا قويماس, بىراق تويلارعا قاتىستى ويلاساتىن ماسەلە شاش-ەتەكتەن. ءبىر عانا تويدىڭ اينالاسىندا اسابادان باستاپ, اس-اۋقاتى, داستارقان تولتىرۋ, كەيىن تۇككە كەرەكسىز بولىپ شاشىلىپ قالاتىن تويباستار تاراتۋ, مال بورداقىلاۋ, كادەسىي, كيىت بەرۋ, شاپان جابۋ دەپ كەتە بەرەتىن ءتۇرلى بيزنەس شىر كوبەلەك اينالىپ تۇر. اسىرەسە ءارىسى قىتاي مەن تۇركيا, بەرىسى كورشى ەلدەردەن توننالاپ تاسىلىپ جاتقان كيىتتىڭ ءوزى وراسان شىعىن. الماتىنىڭ شاقىرىمدارعا سوزىلعان ايگىلى «باراحولكاسى» دا بۇكىل ەلىمىزدەگى تويلارعا اتتاناتىن ساپاسىز تاۋارلارعا تولى.
قۇداي تويدان ايىرماسىن دەسەك تە, ەڭ قىنجىلتاتىنى – ءوزىڭدى دە, وزگەنى دە شىعىنعا باتىرىپ, شارشاتاتىن, ءتىپتى جاساماي-اق قويۋعا دا بولاتىن تويجارىس دىڭكەلەتىپ تۇر. ءاربىر ادامنىڭ ومىرىندە ءبىر تويى بار دەسەك تە, ءالدي بولىپ ومىرگە كەلگەنىنەن باستاپ, تۋعان كۇندەردى ايتپاعاندا شىلدەحانا, بەسىك توي, سۇندەت توي, تۇساۋكەسەر, ءتىلاشار توي دەپ كەتە بەرەتىن, ءبىر باسىنا ۇلان-اسىر بەس-التى توي جاساپ تاستاعان بالالارىمىز بار. اۋىلداعى جۇرت اۋدانعا, اۋدانداعى جۇرت قالاعا شابىلىپ توي جاسايدى. التىن توي, كۇمىس توي, 30, 40, 50, 55, 60, زەينەت جاسى, 70 جاستى ايتپاعاندا, ۇل-قىزدىڭ گرانتقا ىلىككەنى دە دابىرا. اسكەري بورىشىن امان-ساۋ وتەپ كەلگەن ۇلعا دا «دەمبەل-توي» جاساۋ ءداستۇرى دەندەپ ەنىپ بارادى.
ايتقانداي, اتاسى مەن اجەسى باياعىدا اجىراسىپ كەتكەن تۇڭعىش نەمەرەسىنىڭ دۇنيەگە كەلۋ قۇرمەتىنە اجەسى تارازدا وتكىزگەن ءبىر تويعا, ودان اتاسى دا قالىسپاي الماتىنى دۇرىلدەتكەن بەسىك تويعا دا قاتىسقان جايىمىز بار. ەكەۋى دە جاقىن ادامدار, ەكەۋى دە بەت كورىسپەي كەتپەيتىن جاندار بولعان سوڭ, بولمىسىمىزدان اسا الماي, انا تويعا دا, مىنا تويعا دا بارۋعا تۋرا كەلدى. قىسقاسى, تويدان توي.
توي دەگەنىڭ ساعىنىسىپ, اڭساتىپ بارماعان سوڭ قادىرى دە قالماي بارادى. حان سارايىنداي, اتا-بابامىزدىڭ دا تۇسىنە كىرمەگەن مەيرامحانالارداعى اس تا توك داستارقاندار دا جۇرتقا تاڭسىق ەمەس. قۋانۋدىڭ ورنىنا امالى قۇرىپ, شارشاپ وتىرعان ادامدار. ءبىرىنىڭ ءسوزىن ءبىرى جاتتاپ العانداي سول اسابالار, قايتالانا-قايتالانا جاۋىر بولعان, ەكى كەلمەيتىن ۋاقىتىمىزدى ۇرلاعان, جۇرتتىڭ زىقىسىن شىعارعان تىلەكتەر. جانە بۇل قاشانعا دەيىن جالعاسادى؟
ال «توي مينيسترلىگىنە» كەلسەك, بۇل ءازىل-وسپاق سياقتى بولىپ كورىنگەنىمەن, اقيقاتىندا ونىڭ استارىندا تالاي دۇنيە, ۇلكەن ەكونوميكا اينالىپ جاتقانى داۋسىز. جارتى ءومىرىمىز توي-تومالاقپەن ءوتىپ جاتقاندىقتان, اعايىن-تۋىستىڭ كوڭىلىن جىقپايتىن, جيىنىمىز بىتپەيتىن بولمىسىمىز كوپ جاعدايدا باسقا تىرلىككە قاراتپايتىنى دا جالعان ەمەس. انا تۋىسقاننىڭ بالاسى ۇيلەنەدى, مىنا اعايىن قىزىن ۇزاتادى دەپ ءجۇرىپ, ءوز كەم-كەتىگىن بۇتىندەي الماي جۇرگەندەردى ايتپاعاندا, قارىزعا باتقاندار, توي-تومالاققا اپاراتىن قارجىنى وزىنە قيماي, دەرتىن اسقىندىرىپ العاندار دا تابىلادى. ءتىپتى شاقىرعاندا تويىما كەلمەدى دەپ, بەت كورىسپەي كەتكەندەر دە بار.
بۇگىندە قاي قالاعا بارساڭ دا الدىمەن كوزىڭە ءسانى كەلىسكەن ۇلكەن تويحانالار تۇسەدى. الىپ شاھارلاردىڭ انا جاعىنان دا مىنا جاعىنان دا مەيرامحانالار قارسى الادى. مەگاپوليس مۋزەيلەرگە ەمەس, تويحانالارعا تولدى. ەڭ قىزىعى, سامساعان تويحانالاردىڭ كوبى كەمى جارتى جىلعا دەيىن تاپسىرىس الىپ قويعان, بىرەۋى بوس ەمەس. ساۋلەتى مەن سالتاناتى, بىرىنەن-ءبىرى وتەدى. وڭىرلەردەگى ەڭ ادەمى عيماراتتار دا – تويحانالار. باعاسى ۋداي تويلاردان كەيىن كوبىنە تالاي اس ءراسۋا بولاتىنى تاعى بار.
ال اعايىن-تۋىس, دوس-جاران, كورشى-قولاڭ وتىراتىن چاتتارعا, الەۋمەتتىك جەلىگە كوز جۇگىرتسەڭ, قارعانىپ سىلەنىپ, قارىزدى, نەسيەنى ايتىپ, كەدەيلىككە, ۇكىمەتكە كىجىنىپ جاتقان جۇرت. ايتارى جوق.
شىندىعىنا كەلگەندە, توي جاساپ, ءتۇرلى ءسان-سالتاناتى, از ءمازىرى, التىنمەن اپتالىپ, كۇمىسپەن كۇپتەلگەن زەرلى كيىمدەرىمەن قوناقتارىن شالقاسىنان تۇسىرەتىندەي شات-شادىمان تويلار بارلىق حالىقتا دا بار, بىراق داراقىلىقتىڭ دا شەگى بار. سوندىقتان «توي مينيسترلىگى» قۇرىلماسا دا, وسى ماسەلەدە ءبىزدىڭ ەلگە ساليقالى شەشىم, پايىم مەن پاراسات كەرەك.
الماتى
